Areſtotelis
bet aīīali ¶ Pro rn̄ſione notandū ẜm doctorē ſcm̄ ꝙ ſenſus nccārij omī aīali ſunt illi qͥ ſtꝭ cognoſcitiui eoꝝ q̄ ſuntnecāria aīali. Eſt aūt aliqd̓ ſenſibile aīali nccāriuꝫ dupl̓r.Uno mō inqͣꝫtū corpus eius eſt mixtū ex qͣtuor elementis. ⁊ ſic ncc̄aria eſt aīali debita ꝯmēſuratio calidi ⁊ frigidihumidi ⁊ ſicci ⁊ alioꝝ hmōi. que ſunt drn̄e corpoꝝ mixtorum. Alio mō aliqͥd eſt ncc̄ariū aīali inqͣꝫtuꝫ corpꝰ eiꝰ eſtvnū nutribile. ⁊ ſic ncc̄ariꝰ eſt ei cibꝰ ꝯueniēs. ¶ Tūc dicendū ad q̄ſitū affirmatiue ꝙ ſic. Probat̉ ꝑ doctorē. quiaad hoc ꝙ animal cognoſcit ſibi nccāria vel ꝯtraria ẜm ronem corꝑis mixti ordinat̉ ſenſus tactus. qui eſt cognoſcitiuus p̄dictaꝝ drn̄aꝝ. ſed ad hoc ꝙ cognoſcit conueniensnutrimentū ncc̄ariꝰ eſt ei guſtus ꝑ quē cognoſcit̉ ſapidū ⁊ˡinſipidū. qd̓ eſt ſignū nutrimenti cōueniētis vel incōueniētis. Sed ꝙ ſint diſtincti formal̓r pꝫ ex dictis. qꝛ hn̄t obiecta diſtincta Dicit̉ tn̄ guſtꝰ qͥdē tactus īmaterial̓r ⁊ rōneorgani. qꝛ organū guſtus materialiter ꝯſideratū eſt organū tactus. ſicut etiā organa alioꝝ ſenſuū. Etiā guſtus fitin actu ꝑ ſuū ſenſibile ꝑ mediū intrinſecuꝫ. ſicut tactus. gͦrōne illius ſil̓itudinis d̓r quidā tactusProportio ⁊ ꝯmenſuratio p̄maꝝ qualitatū eſt¶.nccāria oībꝰ mixtis. ⁊ ſil̓iter eſſe nutribile ꝯuenit nccārio oībꝰ plantis. ⁊ tn̄ nullū hn̄t ſenſum. gͦ videt̉ ꝙſenſus ſupradicti nō ſint ncc̄arij ꝓpter illā cām Dd̓mẜm doctorē. ꝙ qͣꝫuis pͥmū ſit nccāriū om̄i corꝑi mixto. ⁊ ſecūdū ſit ncc̄ariū in plantis. tn̄ aīal ſuꝑabūdat in hoc ꝙ horum notitiā habere p̄t ẜm ꝑfectiorē graduꝫ ſue nature. ⁊ gͦad hoc ꝙ aīal cognoſcat ea que ſunt ſibi nccāria ẜm rōnecorꝑis mixti. vel ẜm rōnem viui nutribilis ſunt ſibi tac̓tꝰet guſtus nccārij. Etiā dd̓m ꝙ plante hn̄t ꝯueniēs nutrimentū ſibi ꝯiūctū ⁊ nō pn̄t ita faciliter corrūpi ab extrinſecis. ⁊ ſi ſit aliqͥd diſcōueniēs cōiunctis cū nutrimēto plāte. tūc p̄t planta ꝑ virtutē nutritiuā ſine cognitōe attrahere cōuenies relinquēdo diſcōueniens. qd̓ nō fit in plātis☞ Et qn̄ d̓r de apopleticis ⁊ epilenticis ꝙ non habeant ſenſum tactus. Qd̓m ꝙ hn̄t tactū quo ad actū pͥmūſed nō quo ad actū ſecūdū. ꝓpter opilatōem meatuū ⁊ neruoꝝ ꝑ quos ſpiritus diffunduntur a pͥmo ſenſitiuo ad organa omniū ſenſuūSapor eſt obiectuꝫ potentie guſtatiue. vt pateI bit infra. gͦ hic male d̓r ꝙ hic ſit paſſio nutritiuepartis aīe ¶ Qd̓m ẜm doctorē ſcm̄. ꝙ Areſto. hic nōvult dicere ꝙ ſapor ſit obiectū potentie nutritiue. ſed ꝙ ordinat̉ ad actū potentie nutritiue ſicut ad finē Dicit tamēAlexander in cōmento ꝙ in quibuſdā libris inuenitur ingreco ꝙ ſapor eſt guſtatiue nutribilis partis aīe paſſio. qꝛvidelꝫ ſapor apprehendit̉ a guſtu ordinato ad nutritōemSenſus aūt qͥ ꝑ exteriora ꝓficiſcētibꝰ ip̄oꝝinſunt quēadmodū odoratus. auditus. viſus.om̄ibꝰ qͥdē habentibꝰ vitaꝫ cā ſalutis inſunt vtꝓficientia ꝓſequātur. mala aūt ⁊ corruptiua fugiant. Habētibꝰ aūt prudentiā cā quid boni gratia. multas em̄ annūciant drn̄as exquibus ꝯtēplabiliū ineſt diſcretio ⁊ agibilium¶ Hic ꝓſeqͥtur de ſenſibꝰ qͥ inſunt ſolis aīalibꝰ perfectisEt pͥmo aſſignat cām ꝓpter quā ꝯmuniter hmōi inſuntom̄ibꝰ aīalibꝰ perfectis. Secūdo aſſignat cām ꝓpter quaꝫſpēaliter inſunt qͥbuſdam perfectioribꝰ eoꝝ. ibi. Habenti-
bus aūt Dicens pͥmo. ꝙ illi ſenſus qui fiunt ꝑ exterioramedia. vt dictū eſt in ſecūdo de aīa. ſcꝫ odoratus. auditꝰet viſus inſunt illis de numero aīaliū que ꝓficiſcūtur. id eſtmouentur motu ꝓgreſſiuo. Et om̄ibꝰ inſunt ꝓpter vnamcām ꝯmunē. ſcꝫ cauſa ſalutis. vt a remotis eis neceſſariacognoſcant. ſicut ꝑ guſtū ⁊ tactum cognoſcūt p̄ſentia. Aremotis aūt ſentiūt vt ꝓſequātur ꝯueniens alimentuꝫ etfugiāt mala quecūqꝫ corruptiua. ſicut ouis fugit lupum ⁊lupus ſequit̉ ouem viſam vel auditam aut odoratam vtꝯueniens alimentū ¶ Tūc ibi. Habentibus aūt. Aſſignat aliam cām ſpēalem quare ſcꝫ hi ſenſus inſunt qͥbuſdam aīalibꝰ ꝑfectioribꝰ Dicens ꝙ p̄dicti ſenſus ⁊ maxime auditus ⁊ viſus ꝓficiūt aīalibꝰ habentibꝰ prudentiamgratia alicuius boni. ſcꝫ ad acquirēdū hmōi ꝓuidentiamqꝛ multas rerum drn̄tias oſtendūt ex quibꝰ hō ꝓficit addiſcernēdū ꝯtemplabilia ⁊ agibilia. qꝛ ꝑ effectus ſenſibiles eleuat̉ rō ad ꝯſideratōem intelligibiliū ⁊ vl̓ium. etiaꝫex ſenſibilibꝰ ꝑ ea que quis audiuit ⁊ vidit inſtruitur circa agendaUtrū p̄ter guſtū ⁊ tactum tresQQl̓VIL ſenſus alij. ſint om̄ibꝰ aīalibꝰ ꝑfectis quo ad bene eſſe neceſſarij. ¶ Pro reſponſione conſiderandū eſt pͥmo ẜm doctorē ſanctū ꝙ aīalia ꝑfecta dicuntur quibꝰ nō ſolum ineſt ſenſitiuū ſine motu ꝓgreſſiuo vtoſtreis. ſed etiā habent motū ẜm locū ꝓgreſſiuū Et hmōiaīalia excedūt aīalia imꝑfecta. id eſt īmobilia. ſicut illa aīalia imꝑfecta excedūt plantas ⁊ alia corpora mixta. qꝛ plante nō habent aliquā notitiam eoꝝ que ſunt eis neceſſaria.ſed aīalia imperfecta cognoſcūt ea que eis p̄ſentialiter offerūtur. ¶ Secūdo ꝯſiderandū. ꝙ inter aīalia ꝑfecta quedam ſunt diſciplinabilia. ſicut ſunt illa que habēt prudentiam. Eſt tn̄ duplex prudentia. vt inquit doctor Quedāeſt vl̓is que eſt directiua quorūcūqꝫ agēdoꝝ. ⁊ illa ineſt ſolis hominibꝰ qui habent rōnem vl̓ium cognoſcitiuā Aliaeſt prudentia particularis que eſt directiua ad aliquos actus determinatos. ſicut formica ꝑ prudentiā ꝯgregat ineſtate cibum de quo viuat in hyeme. ¶ Tūc dd̓m ꝙ omnes iſti tres ſenſus. ſcꝫ olfactus. viſus. ⁊ auditus ſint neceſſarij neceſſitate finis ⁊ quo ad bene eſſe om̄ibꝰ aīalibꝰ ꝑfectis ꝓpter vnā cauſam ꝯmuneꝫ. ſed alij duo ſcꝫ viſus ⁊ auditus ſunt neceſſarij aliquibꝰ. ſcꝫ prudentiam habentibꝰ.ꝓpter cauſam ſpēalem. Primū pꝫ. qꝛ aīalia ꝑfecta. ſcꝫ quemouentur motu ꝓgreſſiuo accipiūt cognitōem eoꝝ etiaꝫa remotis. et ergo ad cognoſcendū a remotis neceſſaria q̄pertinēt ad nutritōem ſine quibꝰ bene eſſe non poſſunt. eſteis neceſſariū odoratus. Sed viſus ⁊ auditꝰ ſunt eis neceſſaria ad cognoſcendū a remotis etiā ſalutaria aīali velcorruptiua. ſiue ſint ei neceſſaria ẜm rōnem corporis mixtiſiue ẜm rōnem corporis viui nutribilis. Manifeſtum eſtem̄ ꝙ aīalia ꝑ viſum ⁊ auditum fugiūt corruptiua ⁊ ꝓſequūtur ſalutaria. ¶ Secūdū ꝓbatur. qꝛ ſoluꝫ iſti duo ſenſus. ſcꝫ viſus ⁊ auditus. multas rerum differentias oſtendunt ex quibꝰ homo ꝓficit in ſua ꝓuidentia. Sed odoratus totaliter videt̉ neceſſitati nutrimenti deſeruire paruꝫaūt prudentie Et ergo in omnibꝰ in quibꝰ eſt perfecta prudentia iſte ſenſus eſt deficiētiſſimus. vt d̓r in libro de aīa¶ Scd̓m doctorē ſanctū. ꝙ hi duoN ¶ A OAſenſus. ſcꝫ viius ⁊ auditus ideomultas differentias annūciant. qꝛ eorum obiecta inueniūtur ⁊ ꝯſequūtur ad ea que ſunt ꝯmunia omnibꝰ corporibus. ſcꝫ ſuperioribꝰ ⁊ inferioribꝰ. ſicut color ꝯſequenter ſe
A iij