De lentūet lentatō
vt domus ⁊ nauis nullo mō ꝑtinēt ad ꝯſideratōem naturalis. ſicut nec ea que fiūt ſolum a natura ꝑtinent ad artisꝯſideratōem. niſi inqͣꝫtum ars vtit̉ re naturaliPh̓s naturalis verſatur ſpeculatiue circa oꝑaF ¶ L. bilia nature ꝑ habitū ſcīe. medicus auteꝫ circaoꝑabilia ab arte ꝑ habitū practicū. ſed idem nō eſt ſpeculabile ⁊ oꝑabile. ſicut nec eadē ſcīa eſt ſpeculatiua ⁊ practica. gͦ videt̉ ꝙ eandē ſanitatē nō ꝯſiderēt naturalis ⁊ medicus. ¶ Qd̓m ẜm doctorē ſāctu. ꝙ ſanitas capit̉ dupliciter. Uno mō vt pͥncipaliter cauſat̉ a natura. ⁊ ſic ꝯſiderat̉ ſpeculatiue a ph̓o naturali. Alio mō cātur vt cauſat̉miniſtraliter ab arte medicine. ⁊ ſic practice cōſideratur amedico. ¶ Et qn̄ querit̉. vtrū ſit par rō de omnibꝰ abarte vel a natura cauſatis. Qd̓m ꝙ nō. vt pꝫ. ex fine illius notabil̓. qd̓ ē doctoris in forma qͦ ad ſingula ibi poſitaAreſtoteles in ſupra dicta enumeratō ne nō fa¶ cit mentōem de imaginatōe ⁊ eſtimatōe. ſicutde memoria. gͦ videt̉ ꝙ ſit diminutus ¶ Qd̓m ẜm doctorē ſanctū. ꝙ illa ſufficienter pn̄t ꝯprehendi ſub ſenſu. qꝛnō diſtinguūtur a ſenſu ex parte rei cognite. qꝛ ſunt p̄ſentiū vel quaſi p̄ſentiū. ſed memoria ꝑ hoc diſtinguitur a ſenſu. qꝛ eſt p̄teritorū inqͣꝫtum p̄terita ſunt. ⁊ ergo enumeratio ponitur expreſſeꝘ aūt oīa dicta ꝯmunia ſint aīe ⁊ corꝑi nōimmanifeſtū eſt: om̄ia em̄ cū ſenſu accidūt. hecvero ꝑ ſenſus. Quedā aūt hec qͥdē paſſiōes huius entis exiſtūt. he vero habitudines Hec autem ꝯſeruatōes ⁊ ſalutaria. hec vero corruptiones ⁊ pͥuationes. Senſus aūt qm̄ ꝑ corpus fitaīe manifeſtū ⁊ ꝑ ſermonē ⁊ abſqꝫ ſermoneHdic̓ ꝯn̄ter ꝓbat ꝓpoſitū. ſcꝫ ꝙ oīa p̄dicta ſunt cōia aīe ⁊corꝑi. Et vtit̉ tali rōne ẜm doctorē oīa p̄dicta ad ſenſumꝑtinēt. ſed ſenſus eſt cōis corꝑis ⁊ aīe pͥmū ſeu maioremmanifeſtat ꝑ inductōem. qꝛ ꝗdā p̄dictoꝝ accidunt cū ſenſu. que ſcilicꝫ pertinent ad cognitionem ſenſitiuam. vt ſenſus. fantaſia. memoria. quedam vero accidūt per ſenſumſicut illa que ꝑtinent ad vim appetitiuaꝫ. que mouet̉ perapprehenſione ſenſus. Alioꝝ ꝟo que manifeſtius ad corpus ꝑtinent quedā ſunt paſſiones ſenſus. ſicut ſomnus qͥeſt ligamentū ſenſus. ⁊ vigilia. que eſt ſolutio eiꝰ. Qued āvero ſunt habitudines ſenſus. ſicut iuuentus ⁊ ſenectus.q̄ ꝑtinent ad hoc ꝙ ſenſus bene ſe habeant vel debiliter.Quedā ꝟo ſunt ꝯſeruatōes ⁊ ſalutaria ſenſus. ſicut reſpiratio ⁊ vita ⁊ ſanitas. Quedā aūt ſunt corruptōes ⁊ pͥuationes. ſicut mors ⁊ infirmitas Secūdū ſiue minorem ſicꝓbat ꝙ ſenſus ſit ꝯmunis aīe ⁊ corpori d̓t eſſe manifeſtuꝫꝑ rōnem ⁊ ſine rōne. Rō em̄ in promptu eſt. vt inqͥt doctor ſāctus. qꝛ cū ſenſus patiat̉ ſicut oſtenſuꝫ eſt in libro deaīa. ſed ſenſibilia ſunt corꝑalia ⁊ materialia. ideo neceſſe ēſenſum (qui a ſenſibili patit̉) eſſe corporeū. Abſqꝫ ant rōne manifeſtū ē ꝑ experimētuꝫ. qꝛ turbatis corꝑis organisīpedit̉ oꝑatio ſenſus. ⁊ eis ablatis total̓r ſenſus tollit̉.Ed de ſenſu ⁊ ſentire quid ſit ⁊ quare accidit animalibꝰ hec paſſio dictū ē pͥus inhis que de anima¶ Pars executiua¶ Premiſſo ꝓhemio. in quo ph̓s oſtendit ſuā intentōeꝫ
Hic incipit ꝓſequi ſuū ꝓpoſitū. Et diuiditur iſte liber ẜmgrecos in duos tractatus. In pͥmo determinat ea que ꝑtinent ad ſenſum exteriorē. In ſecūdo determinat de quibuſdā ꝑtinentibꝰ ad cognitōem ſenſitiuā interiorē. ſcꝫ dememoria ⁊ reminiſcentia. ibi De memoria aūt ⁊ rememorari. Ille em̄ tractatus eſt pars iſtius libri ẜm grecos Primus tractatus vel ẜm noſtrū modū diſtinguendi librosparuoꝝ naturaliū. liber de ſenſu ⁊ ſenſato diuidit̉ in tria capitula. In pͥmo reſumit ꝗdam que dicta ſunt de ſenſu inlibro de aīa. qͥbus vtendū eſt tanqͣꝫ ſuppōnibꝰ. vt ſupra dictū eſt. In ſecūdo determinat veritatē quaꝫ intendit circaoꝑa ſenſuū ⁊ ſenſibilia. ibi. In quibus aūt hn̄t fieri. In tercio ſoluit quaſdā dubitatiōes circa p̄miſſa. ibi. Obijciataūt aliqͥs. Circa pͥmū duo facit. qꝛ pͥmo d̓t qͥd circa fenſum in libro de aīa dcm̄ ſit. Secūdo teſumit qͥdam eoruꝫ.ibi. Aīal ſcd̓m Dicit ergo pͥmo. ꝙ in libro de aīa dcm̄ eſtde ſenſu ⁊ ſentire. id eſt de potentia ſenſitiua ⁊ actu eius.Et duo dc̄a ſtꝭ de ſentire. ſcꝫ qͥd ſit vtrūqꝫ ipſoꝝ. ⁊ cā qͣrehec accidūt aīalibꝰ. Et vocat hic ſentite paſſione ẜm doctorē. qꝛ actio ſenſus fit in patiendo. vt ꝓbatū aſt in ſecūdode aīa. Quid aūt ſit ſenſus. ⁊ quare aīalia ſentiūt oſtēditph̓s circa finē ſecūdi de aīa. ꝑ hoc ſcꝫ ꝙ aīalia recipere pn̄tſpēs ſenſibiliū ſine materia.¶ Animal ẜm ꝙ aīal neceſſe eſt vnūqd̓qꝫ habere ſenſum ꝑ hoc em̄ determinamus aīal eſſeet nō aīal. ꝓprie aūt ẜm vnūqd̓qꝫ tactus ⁊ guſtus ſequitur oīa nccārio Tactus qͥdem ꝓpterdictā cām in his que de aīa. guſtus vero propter eſcaꝫ. delectabile em̄ ⁊ triſtabile diſcernit ipſo circa eſcam vt hoc quidē fugiat: hoc aūt cōſequatur. et omnino ſapor eſt nutritiue partisanime paſſio Oe MMgrercio h¶ Hic ꝯn̄ter reſumit tria ex his que in libro de aīa dic̄taſunt circa ſenſum. quoꝝ pͥmū ꝑtinet ad ſenſum in ꝯmuni.Secūdū ꝑtinet ad ſenſus qͥ ſunt cōes ⁊ nccārij oībꝰ aīalibus. ⁊ tangit̉ ibi. Proprie aūt. Terciū ꝑtinet ad alios ſerſus qui inueniūtur in aīalibꝰ ꝑfectis. ibi Senſus aūt q̄ perexteriora. Dicit ergo pͥmo ꝙ omne aīal inqͣꝫtum eſt aīaneceſſe eſt ꝙ habeat ſenſum. qꝛ in hoc ꝙ eſt eſſe ſenſitiuū cōſiſtit rō aīalis ꝑ quā a nō aīali diſtinguit̉. Et in hoc p̄eminet aīal alijs rebꝰ cognitiōe carentibꝰ. qꝛ exquo aīal cognoſcit virtus eius eſt ꝑfectior qͣꝫ aliarū rerum cognitiōe carentium. hꝫ em̄ quādā īmaterialitatē inqͣꝫtum eſt ſuſceptiua ſpērum ſenſibiliū ſine materia. Eſt tn̄ infimia in ordine cognoſcentiū inqͣꝫtum hmōi ſpēs reciꝑe nō p̄t inſi m organo corꝑali. ⁊ ergo etiā ſolū eſt capax cognitōis in ſingulari. ſed virtus cognoſcitiua in hoībꝰ extendit ſe ad apprehenſionē vl̓iorem. quare ipſa eſt abſolutior ⁊ īmaterialioret ꝑfectior cognitōe ſenſitiua. ¶ Tūc ibi. Proprie autem.Ponit ſecūduꝫ qd̓ ꝑtinet ad ſenſus cōes ⁊ nccārios omniaīali. Dicens ꝙ tactus ⁊ guſtus ex ncc̄itate conſequūturoīa aīalia Et de tactu eſt aſſignata cā in libro de aīa. quiaſcꝫ tactꝰ eſt cognoſcitiuꝰ eoꝝ ex qͥbꝰ aīal ꝯponit̉. ſꝫ gultꝰ ēei nccāriꝰ ꝓpter eſcā. qꝛ ꝑ guſtū aīal diſcernit delectabile ⁊triſtabile. ſiue ſapidū ⁊ inſipidū circa cibū. vt vnū eoꝝ ꝓſequat̉ tanqͣꝫ ꝯueniēs. ⁊ alterū fugiat tanqͣꝫ nociuū Eſt etiāſapor oīno ⁊ totaliter paſſio nutritiue ꝑtis aīe.¶ Utrū tactꝰ ⁊ guſtꝰ ſenſus exteNANV .:tiores diſtincti. ſint necātij cui