Areſtotelis

Folioij.

¶ Uidetur aūt maxima ⁊ cōmunia ⁊ ꝓpriaaīaliū cōia eſſe ⁊ corporis ⁊ aīe. Puta ſenſus ⁊memoria ⁊ ira ⁊ deſideriuꝫ ⁊ oīno appetitus ⁊cum his gaudium ⁊ triſticia. Etem̄ hec fere inſunt omnibꝰ aīalibꝰ. Cum his aūt hec quideꝫomniū ſunt vita participātiū ꝯmunia. Hec vero aīaliū quibuſdā. exiſtūt aūt horū maxime qͣtuor cōiuga numero velut vigilia ſomnus ⁊ iuuentus ⁊ ſenectus ⁊ expiratio ⁊ reſpiratio ⁊ vita ⁊ mors. de quibꝰ cōſideratio quid vnūqd̓qꝫhorū. Ex quibꝰ cauſis accidit verū phyſici eſtde ſanitate ⁊ infirmitate prima inuenire pͥncipia. nec em̄ ſanitatē nec infirmitatē poſſibile firi carentibꝰ vita. Quare fere phyſicoꝝ plurimiet medicoꝝ qͥ magis phyſici arte ꝓſequūtur hiquideꝫ finiūt ad ea que de medicina. hi vero exhis q̄ de natura incipiūt de medicina.¶ Hic ꝯſequēter ph̓s oſtēdit neceſſitatē ꝯn̄tis ꝯſiderationis tali rōne ẜm ſanctū Thomā. qꝛ ſi oꝑatōes taꝫ ꝓprie qͣꝫ ꝯmunes aīaliū ⁊ plantaꝝ eēt ꝓprie ipſius aīe ſufficeret ad hec ꝯſideratio de aīa. ſed qꝛ ſunt cōmunes aīe ⁊corpori. ideo oportꝫ poſt librū de aīa de huiuſmodi determinare vt ſciat̉ qualis diſpoſitio corporuꝫ ad hmōi oꝑationes vel paſſiōes aīe requiratur Et circa hoc ph̓s triafacit. qꝛ pͥmo ꝓponit qd̓ intēdit. Secūdo enumerat ea dequibꝰ eſt intentio. ibi. Puta ſenſus. Tercio ꝓbat ꝓpolituꝫibi. Ꝙ aūt oīa. Dicit gͦ pͥmo. ꝙ illa que ſunt maxima etp̄cipua inter ea que ꝑtinet ad aīalia ⁊ plantas ſiue ſint cōmunia om̄ibꝰ aut pluribꝰ. ſiue ſint ꝓprie ſingulis ſpēbꝰ exipſo pͥmo aſpectu vident̉ eē ꝯmunia aīe ⁊ corꝑi. ideo reqͥrunt aliā ꝯfideratōem p̄ter eam que eſt de aīa abſolute¶ Tūc ibi. Puta ſenſus ⁊ memoria. ph̓s ſecūdo enumerat d̓ea qͥbꝰ eſt intentio. ⁊ pͥmo ponit ea q̄ ꝑtinent ad ſenſitiuū. Dicens ꝙ illa ſunt ſenſus ⁊ memoria q̄ ꝑtinent adſenſitiuū. Deinde ponit ea q̄ ꝑtinent ad motiuū. ſicut ſtira ⁊ deſideriū. q̄ ſunt paſſiones appetitus ſenſitiui qui eſtꝓpinquū pͥncipiū motus in aīalibꝰ ⁊ om̄is appetitus. id ēſicut ſunt oīa que ꝑtinent ad vim appetitiuā. vt ſunt oēspaſſiones aīe. fiue ſint in iraſcibili ſiue in ꝯcupiſcibili. ſicutſunt gaudiū ⁊ triſticia. que ſunt qͣſi finales ⁊ vltime paſſiones. qꝛ oīa iam enumerata inueniūtur fere in oībꝰ generibꝰ aīaliū. Et d̓t notāter. fere. qꝛ plura eoꝝ inueniūtur īom̄ibꝰ aīalibꝰ tam ꝑfectis qͣꝫ etiam imꝑfectis. ſicut ſenſusdeſideriū. appetitus. gaudiū. ⁊ triſticia. ſed memoria ⁊ iranō inueniūtur in om̄ibꝰ. ¶ Deinde ponit ea ꝑtinent aliqͣliter ad rōnem vite. ⁊ d̓t ꝙ cum p̄miſſis inueniūtur alia inaīalibꝰ quoꝝ q̄dā ſunt cōia oībꝰ participātibꝰ vitā. ⁊ nō ſolum aīalibꝰ. ſed etiā plantis. quedā vero ꝑtinent ſolū ad q̄dam genera aīaliū. Et maxima .i. p̄cipua horuꝫ numerāt̉ſub quadrupliciꝯiugatōe. Primā ꝯiugatōeꝫ ponit ſomnū ⁊ vigiliā q̄ inueniūtur in oībꝰ aīalibꝰ. non tn̄ in plantis.Secūdā ponit iuuentutē ⁊ ſenectutē. q̄ inueniūtur taꝫ inaīalibꝰ qͣꝫ in plantis. qꝛ cuiuſlibet ꝯmutabilis ⁊ generabilis vita diſtinguit̉ ꝑ diuerſas etates. Terciā ponit reſpiratōem ⁊ expiratōeꝫ q̄ inueniūt̉ in quibuſdā generibꝰ aīaliū. ſcꝫ in om̄ībꝰ hn̄tibꝰ pulmone. Quartuꝫ ponit vitam etmortē que inueniūtur in oībꝰ viuētibꝰ in hoc mūdo inferio

ri. et de oībꝰ his ꝯſiderandū eſt quid ſit vnūqd̓qꝫ eoꝝ ⁊ q̄ſit cā eius. ¶ Et qꝛ p̄dicta dixerat eſſe maxima. ideo ſubiungit de quibuſdā q̄ nō ſunt ita p̄cipua. ſicut ſtꝭ ſanitaset egritudo. de quibꝰ ad phyſicū ꝑtinet inuenire pͥma ⁊ vltima pͥncipia. ſꝫ particularia ꝯſiderare ꝑtinet ad medicuꝫqui artifex factiuus ſanitatis. ſꝫ ē ad quālibet artē operatiuam ꝑtinet ꝯſiderare ſingularia circa ſuū ꝓpoſitum. eo ꝙoperationes ſunt in ſingularibꝰ. ¶ Sed ꝙ hec ꝯfideratioꝑtineat ad naturalem ꝓbat dupl̓r. Primo ꝑ rōnem. qꝛ ſanitas ⁊ egritudo nō poſſunt inueniri niſi in habentibꝰ vitam. ⁊ ergo corpus viuū ē ꝓpriuꝫ ſubiectū ſanitatis ⁊ egritudinis. ita ſcꝫ ꝙ pͥncipia illius ſubiecti ſunt etiaꝫ illarumpaſſionū ¶ Ex quibꝰ ſic arguit̉. ph̓us naturalis habet cōfiderare de pͥncipijs corporis viui. ſed illa eadem pͥncipiaſunt pͥncipia ſanitatis ⁊ egritudinis. ergo ⁊c̄. Secūdo ꝓbat idem ꝑ ſignū ſiue ꝑ exemplū qd̓ ꝯcludit ex rōne inducta Dicens ꝙ plures naturaliū ph̓orum finiunt ſuā conſideratōem ad ea que ſunt de medicina. ſimiliter ⁊ plurimi medicoꝝ qui magis phyſice artem medicine ꝓſequūtur nō ſolū vtentes experimentis. ſed cauſas inquirentesincipiūt medicinalem ꝯſideratōem a naturalibꝰ. Et ẜm hͦꝯmuniter allegatur iſta autoritas. Ubi medicus incipitibi deſinit phyſicusQuare memoria ⁊ ira non inueQl̓. Ul nūtur in omnibꝰ animalibus. ſicut ſenſus ⁊ relique palſiones appetitus. ¶ Qd̓m ꝙ ẜmdoctorem ſanctū iſta eſt ratio. qꝛ non omnia que ſunt inferioris ſed ſolum ſuprema ⁊ ꝑfectiora ꝑtingūt ad aliquamparticipatōem ſil̓itudinis eius quod eſt ꝓprium ſuperiori generi ſed memoria ⁊ irahabent quādam ſil̓itudinariāparticipatōem cum intellectu vel ratione ⁊ cum appetiturōnalique ſunt ſuperioris generis. ergo etiam ſolum reperiuntur in ſupremis ⁊ ꝑfectis inferioris generis. puta inanimalibꝰ ꝑfectis. Minor probatur. qꝛ ſenſus in hoc differt ab intellectu vel rōne. qꝛ intellectus eſt vl̓ium q̄ ſuntvbiqꝫ ⁊ ſemper. ſed ſenſus eſt ſingularium que ſunt hic ⁊nūc. Etideo ſenſus ẜm ſuam ꝓpriam rōneꝫ nō eſt cognoſcitiua niſi p̄ſentiū. ſed ꝙ ſit aliqua virtus ſenſitiua partisextendens ſe ad nō p̄ſentia. ſicut eſt memoria. oportꝫ ꝙ hͦſibi ꝯueniat ẜm ſil̓itudinariam participatōem rōnis. qͣreſolum in animalibꝰ perfectis reperitur. Et ſimiliter appetitus ſenſitiuus ꝯſequens ſenſum ẜm ꝓpriam ratōnem eſteius qd̓ eſt delectabile ẜm ſenſum qd̓ ꝑtinet ad vim concupiſcibilem que eſt ꝯmunis om̄ibꝰ aīalibꝰ. ſed ꝙ aīal tendat ꝑ appetitum ad aliqd̓ laborioſum. puta ad pugnā velaliqͥd hmōi. in hoc hꝫ ſil̓itudinē cum appetitn ratōnali. cūius eſt appetere aliqua ꝓpter finem que nō ſunt ẜᵐ ſe appetibilia. ideo ira que eſt appetitus vindicte ꝑtinet ſoluꝫ adaīalia ꝑfecta ꝑ quādā appropinquatōem ad ꝑfectiſſimūgenus animaliums¶¶Qꝭ ꝯſideratio ſanitatis ⁊ egrituNUIAU OA dinis cōis ē medicis ⁊ naturalibꝰCuius rō eſt ẜm doctorē ſanctū. qꝛ ſanitas cātur qn̄qꝫ ſolum a natura. ⁊ ꝓpter hoc ꝑtinet ad ꝯſideratiōem naturalis cuius eſt ꝯſiderare oꝑa nature. Qn̄qꝫ ꝟo cāntur ab arte ⁊ ẜm hoc ꝯſiderant̉ a medico. Sꝫ qꝛ ars nō pͥncipaliter cauſat ſanitatē. īmo ſolum eſt coadunās naturā ⁊ mininiſtrans ei. ideo neceſſe eſt ꝙ medicus a naturali tanqͣꝫ apͥncipaliori accipiat principia ſue ſcīe. ſicut gubernator abaſtrologo. Et hec eſt rō quare medici artē ꝓſequētes incipiūt a naturalibꝰ. Sed artificialia q̄ fiunt ſolum ab arte

A ij