MetherologorumQuartus
generāt aūt calidū et frigidum obtinentia materiam Cum aūt nō obtineant ẜm partē qͥdē molinſis et indigeſtio fit Simplici aūt generatōnicōtrariū maxime cōmune putrefactio. Omnisem̄ ẜm naturā corruptio in hac via eſt. puta ſenectus et anaſis. finis aūt omniū alioruꝫ horūputrēdo. niſi aliquid violētia corrūpat̉ naturacōſtantiū Eſt em̄ et carnē et os ⁊ quodcūqꝫ cōburere quorū finis ẜm naturā corruptionis putrefacto eſt. ꝓpter qd̓ humida pͥmo. deinde ſicca tandē fiūt putrefacta ex his em̄ facta eratEt terminatum fuit hūido ſiccū oꝑantibꝰ factiuis. Fit aūt corruptio cū id qd̓ terminat̉ obtineat ꝓpter circūdans terminans Quinimo ſingulariter dicit̉ putrefactio in his q̄ ẜm partemcorrūpuntur cū ſeparent̉ a natura ꝓpter qd̓ etputreſcunt. om̄ia alia excepto igne. Etem̄ terra et aqua et aer putreſcunt: oīa em̄ hec ſunt materia igni.¶ Pars executiua.Iſta eſt pars principalis et executiua huius libri inquā accedit ad principale ꝓpoſituꝫ Et diuiditur in trestractatus. in primo determinat de oꝑationibꝰ qualitatūactiuarum in corporibꝰ mixtis. ſcꝫ de generatōne et putrefactione ſimplici mixtoꝝ. et de his q̄ conſequūtur eſſerei cōſtitute. Et ẜm hoc iſte tractatus diuidit̉ in duo capitula. In primo determīat de generatione et corruptione ſiue de oꝑationibꝰ ꝯſequētibꝰ rem in ꝯſtitutione ⁊ deſtructōe. In ſecūdo vero determinat de oꝑatōibꝰ ꝯſeq̄ntibꝰ reꝫ in eſſe ꝯſtituto ibi (Reliquū aūt) Primū capl̓mdiuiditur in duas ꝑtes. In prima oſtendit quid ſit ſimplex generatio et qn̄ fiat Dicens primo quo ad principaliter hic cōſiderata. Qꝭ ſimplex generatio et naturalis eſt ꝑmutatio ab iſtis virtutibꝰ actiuis. cū iſte virtutes ex materia ſubiecta habeant ꝓportionē vnicuiqꝫ narure. Per (ꝑmutatōem) tangit genus (ꝑ iſtas virtutesactiuas et totū ſequēs) tangit drn̄am ad alias ꝑmutationes. Sꝫ (per materiā ſubiectā) intelligit qualitates paſſiuas. ꝓut ipſe ph̓s met exponit. que aliam ꝓportione requirit in generatōe hoīs et aliam in generatōe equi. Etiſta oīa ad longum declarant̉ per textū. Tūc ibi Etterminatuꝫ) Docet ph̓s qn̄ fit generatio ſimplex et corrūptio ei totaliter oppoſita Dicens ꝙ tūc fit generatioqn̄ ſiccū et humidum terminant̉ ab actiuis. Sed corruptio fit qn̄ paſſiua vincunt̉ ab actiuis ꝓpter aliquod circumſtans et extrinſecū. Et hoc probat ꝑ ſignū Et finaliter infert corolariū ꝙ ſolus ignis nō putrefiatPutrefactio aūt eſt corruptio quedā in vnoquoqꝫ humido proprie ẜm naturaꝫ caliditatisab aliena caliditate hec aūt eſt que ambientis.Quare qm̄ ẜm indigentiam patit̉. Calidi indigens āt tali v̓tute exiſtēs frigidū om̄e ābe vtiqꝫcauſe erūt vt putrefactio cōis paſſio frigiditatꝭ qꝛ ꝓpͥe caliditatꝭ aliene ꝓpt̓ hͦ eī ⁊ ſicciora fiūt
putrefacta oīa. et tādē terra et fimus Exiſtēte eīꝓprio calido euaporat qd̓ ẜm naturā humiduꝫet trahens humiditatem nō eſt. Adhuc em̄ trahens ꝓpria caliditas Et in frigoribus autēminꝰ putreſcūt qͣꝫ ī eſta et In hyeme qͥdē eī paucum in ambiente aere et aqua caliduꝫ. quare nihil poteſt. in eſtate aūt amplius. et neqꝫ qd̓ coagulatum. magis em̄ frigidū qͣꝫ aer calidus Nōigitur obtinetur. mouēs āt obtinet. neqꝫ feruēsqͣꝫ caliduꝫ. minor em̄ que in aere caliditas ea q̄in re. quare non obtinet neqꝫ facit ꝑmutationēneqꝫ vnā Sil̓r aūt et qd̓ mouet̉ ⁊ fluit minꝰ putreſcit qͣꝫ nō motum. Debilior em̄ fit motus qͥab ea q̄ in aere caliditate qͣꝫ qui in re preexiſtit qͣre nihil facit ꝑmutari. Eadē aūt cauſa et quaremultū minus pauco putreſcit. In maiori em̄amplior ē ignis ꝓprius ⁊ frigidūqꝫ vt obtineātque in circūſtante virtutes. ꝓpter qd̓ mare ẜmpartem qͥdē diuiſuꝫ cito putreſcit totū aūt nō etalie aque eodem modo Et aīalia fiunt ī his q̄putreſcūt. ꝓpterea ꝙ ſegregata caliditas naturalis exiſtens conſtare facit ſegregata. Quid qͥdem igit̉ eſt generatio. et qͥd corruptio dcm̄ eſt¶ De putrefactione.In iſta ſecūda parte primi capl̓i ph̓us determinat decorruptōe oppoſita generationi ſimplici. ſcꝫ de putrefactione. Et pͥmo definit eam Dicēs ꝙ putrefactio eſt corruptio quedam in humido ꝓprie ⁊ naturalis caliditatꝭEt ergo ſicut calor naturalis in mixto dirigit etrectificat. ſic extranea putrefacit et corrūpit qn̄ vincit caloremnaturalem. In ſignū cuius putrefacta poſt putrefactionēinueniunt̉ ſicciora ꝓpter ſeparationē caliditatis ꝓprieTūc ibi (Et in frigoribꝰ) Ponit qͥnqꝫ īpedimēta putrefactiōis Primū qꝛ in locis et temporibꝰ frigidis qn̄ eſtpauca caliditas in ambiente corpora diutius ꝯſeruātura corruptōe. Secūdū eſt ꝙ coagulatum minꝰ putreſcitꝓpter duritiem q̄ claudit poros ne calidū naturale exeat.et etiam ꝓpter frigiditatem que eſt coagulatio eſt maiorqͣꝫ caliditas aeris Tertiū qꝛ feruens calidū nō putreſcitſicut pꝫ in galanga ⁊ pipere. precipue cū exiccant̉ ſed zinziber cito putreſcit ꝓpter humidū admixtum. Quartuꝫillud qd̓ mouetur et fluit minus putreſcit. qꝛ motus vigorat caliditatem naturalem. Quintum multū minusputreſcit qͣꝫ paucū. qꝛ multum magis poteſt reſiſtere calido ambienti. Et hoc debet intelligi in cōtinuis. qꝛ multa frumēta citius putreſcūt qͣꝫ pauca. Tunc ibi (Etanimalia) Oſtendit qūo aīalia generantur ex putrefactis. qꝛ virtus et caliditas natural̓ aīalis generandi deriuata acorporibus celeſtibꝰ facit ꝯſtare ꝑtes ab inuicē diuiſas q̄ ſunt cā multitudinis aīaliuꝫ. ſꝫ calor ī illis ꝑtibꝰaīalibꝰ ꝓportionatꝰ eſt cā efficiēs. finaliter epilogat dictaReliquum eſt aūt dicere habitas ſpēs qͣſcūqꝫ dicte virtutes operantur ex ſuppoſitis nature conſtantibus iam. Eſt itaqꝫ calidi digeſtio.