TertiusMetherologorum
xanchos Differt eīnihil ꝑ talia videre āt a talibꝰrefractū vtroqꝫ em̄ mō apparet colori ſil̓e qͣre ſiet in illo mō puniceū et iſto Uirge qͥdē igit̉ fiūtꝓpt̓ irregularitatē ſpeculi nō figura ſꝫ colorePoſtqͣꝫ ph̓s determinauit de halo et iride. nūc ꝯſeq̄ntertertio intēdit determīare de parelijs ⁊ ꝟgꝭ q̄ cū eis ab eiſdem generant̉ cauſis Dicens primo ꝙ parelij ⁊ virge fiunt ꝓpter eaſdem cauſas. ſicut halo et iris. qꝛ oīa hec ſtꝭrefractio q̄dam. vt dixit prius. licet differāt ẜm diuerſaꝫdiſpōem et ſitum caliginis a qua fit refractio. qꝛ pareliꝰgenerant̉ ex refractōne viſus a nube aliqua ad ſolē. et ſil̓ꝫvirge Et iterū vtitur hic ph̓s opinione mathematicorum dicentiū viſum refrangi ab obiecto ad ſolē. ſꝫ tamēẜm veritatem lumē ſolis refrāgit̉ ab obiecto ad viſuꝫTunc ibi (virge aūt) Aſſignat ſpecialiter cām ⁊ modum generatōis ipſarū virgarū. prius tn̄ ꝯꝑat virgas adea q̄ apparent in nubibꝰ Dicens ꝙ virge generant̉ ꝓpterea. qꝛ viſus qui refrangit̉ ex nube in latere ſolis exiſtente eſt talis ẜm effectū qualis eſt ſicut diximus prius. qn̄refrangit̉ ab aqua vel ab aliquo alio humidoꝝ ad nubēviſam. Nam nubes ꝓpe ſolem exiſtentes viſe ẜm rectumaſpectū nō vident̉ colorate diuerſis coloribꝰ ꝓprijs vt frequēter ſꝫ qn̄ aſpiciūtur ꝑ refractōem ab aqua vel ab aliqͦhūidorū tūc apparēt colorate. qn̄ vero apparēt ẜm rectū aſpectuꝫ tūc vident̉ virgulate ad modū virgularū Eſt tn̄in hoc drn̄a inter illa. qꝛ in alijs illa diuerſitas coloris nubis apparet in ipſa nube. ſed in virgis quodāmō apparet ſupra ipſam. Cuius cauſa eſt. qꝛ albo et nigro apparentibꝰ in eadem ſuꝑficie nigrū longius videt̉. qꝛ remotius viſuꝫ apparet nigrū eo ꝙ minus alterat. ſed coloresvirgarū ſunt nigri vel ꝓpinquiores nigro. et generant̉ ineadem ſuꝑficie cū fulgido nubis. gͦ vident̉ remotiores qͣꝫfulgidū. Tūc ibi (ſit aūt) aſſignat modū generationisvirgarū Dicēs ꝙ generatio virgarū fit a nube qn̄ ip̄a nubes a qua fit refractio eſt irregularis. et nō vnius diſpoſitōis ꝑ totū. ſꝫ in vna ꝑte ſpiſſior et in alia rarior. et ī vnaꝓpinquior aque in alia vero remotior. Radij ergo incidentes ſuꝑ partes rariores trāſeūt ꝑ illas tanqͣꝫ ꝑ foramina. et colorantur radijs reflexis ſuꝑ ꝑtes aquoſas inquibꝰ apparet color ſine figura Et ꝓpter irregularitatemillius nubis apparent diuerſi colores. ſcꝫ puniceus in ꝑtemagis rara et ꝓpinquiori ad albū. xanchus vero in deſiori et nigriori. viridis aūt in ꝑte adhuc magꝭ denſa Finaliter recapitulat ꝙ ꝟge generant̉ ꝓpter irregularitate ſpeculi nō ẜm figura ſꝫ ẜm colorē. qꝛ ſcꝫ nubes nō eſt nata facere vnum coloremParelius aūt cum maxime regularis fueritaer et ſpiſſus ſil̓r ꝓpter qd̓ apparet albꝰ Regularitas eī ſpeculi facit vnū emphaſeos colorē. Refractio āt ſil̓ totius viſus ꝓpter ſil̓ incidere adcaliginē a ſpiſſa exiſtēte caligine et nōdū qͥdē exiſtente aqua ꝓpe aūt aquā ꝓpter exiſtēs apd̓ ſoleꝫ colorē facit apparere. ſicut ab ere polito fractū ꝓpter ſpiſſitudinē Quare qm̄ color ſolis albus. ꝓpter hoc et parelius apparet albꝰ Propt̓hoc ideꝫ aūt magis aque ſignū parelius qͣꝫ virge Magis em̄ accidit aerē bn̄ operoſe haberead generatōem aq̄ Auſtral̓ āt boreali magis qꝛ
magis auſtral̓ aer in aquā ꝑmutat̉ qͣꝫ qͥ ad arctūHic aſſignat modū generetōnis pareliorū Dicēs ꝙ pareliꝰ gn̄at̉ qn̄ aer .i. nubes ſubtilis a qua fit refractio ē maxime regularis vniformis et ſpiſſa. et lumē ſolis fortiterrefrangit̉ ſupra talem nubem tūc apparet ibi color albusad ſil̓itudinē alterius ſolis regularis. qꝛ regularitas ſpeculi facit colorē in ſpeculo apparentem eſſe regularē. Exiſto ꝯcludit duo correlaria. primū ꝙ parelius eſt magꝭſignū pluuie qͣꝫ virge. qꝛ generatur ꝑ refractōem ex nube regulari et ſpiſſa q̄ eſt ꝓpinqua ad diſpōem aque. Secūdū parelius auſtralis qͥ apparet qn̄ flat ventus auſtralis eſt magis ſignū pluuie qͣꝫ ille qͥ apparet qn̄ flat boreasqꝛ ventus auſtralis ꝓpter calidū tꝑatum eleuat vaporeset ꝯgregat eos in nubes ⁊ nubes ꝑmutat in aquas. ſꝫ boreas ꝓpter frigiditatem ⁊ ſiccitatem ꝓpellit nubes ⁊ ꝓhibet eleuationē vaporum.Sūt āt ſicut diximus circa occaſus ⁊ circaortꝰ ⁊ neqꝫ deſuꝑ neqꝫ deſubtus. ſed ex lateribꝰ⁊ virge ⁊ parelij et neqꝫ ꝓpe ſolē valde. neqꝫ lōgepenitꝰ. ꝓpe eī exn̄tē ſol ſoluit ꝯfiſtētiā Longe ātexn̄tē viſus nō refrāget̉ a ꝑuo eī ſpeculo lōge ꝓtēſus debilis fit. ꝓpter qd̓ et halo nō fiūt exoppoſito ſolis Surſuꝫ qͥdē igit̉ ſi fiat ⁊ ꝓpe diſſoluit ſol. ſi āt longe minor viſus exiſtēs qͣꝫ vt faciat refractōem nō incidet In latere aūt eſt tm̄ diſtare ſpeculū vt neqꝫ ſol diſſoluat viſusqꝫ multus ſil̓ veniat. qꝛ ad terrā latus nō diſꝑget̉ ſicutꝑ īmēſuꝫ latus. ſub ſole āt nō fit. ꝓpterea ꝙ ꝓpeterrā diſſoluit̉ vtiqꝫ a ſole. ſurſuꝫ aūt in medio celi viſus diſꝑgit̉ ⁊ totaliter. neqꝫ ex latere medijceli fit. viſus em̄ nō ad terrā fert̉ vt paucus ꝑtingat ad ſpeculū ⁊ refractꝰ fit oīno debilis Quecūqꝫ qͥdē igit̉ oꝑa accidit exhibere ſegregatōem inlocis his q̄ ſuꝑ terrā fere ſunt tot ⁊ taliaHic ꝯn̄r ph̓s aſſignat cām quorūdā accidētiū circavirgas ⁊ parelios Quoꝝ primū eſt ꝙ virge et parelij maxime accidūt circa occaſum ⁊ ortū ſolis. Scd̓m ꝙ nō fiunt ſupra ſolē neqꝫ ſubtus Iertiū eſt ꝙ fiūt a latere ſol̓puta nube exiſtēte ex ꝑte meridiei vel boree. Quartū eſtꝙ nō fiūt multū ꝓpe ſoleꝫ nec etiā multū longe. Cā qͣrtieſt qꝛ ſi fierent nimis ꝓpinque tūc diſſoluerent̉ a caloreſolis. ſi nimis remote tūc nō viderent̉ Cauſa ſcd̓i eſt. qꝛſi fierēt ſup̄ ſolē nō viderent̉ ꝓpter diſtantiā. ⁊ ſi ſub ſolediſſoluerent̉. ⁊ etiā radij reflexi ſolares nō venirēt ad nosſꝫ reuerterēt̉ ad celū Cā t̓cij. qꝛ qn̄ nubes ſtāt a latere tūcſol nō ſufficit eas diſſoluere ⁊ etiā tūc viſus p̄t optime adillas ꝑtingere. Cā primi eſt. qꝛ tūc nubes defacili nō diſꝑgunt̉ calore ſolis Et nō fiūt vt in pluribꝰ ſole exiſtentein meridie. qꝛ tunc nubes eſt valde remota a viſu. et ergocolor nubis nō fert̉ ad eū ꝑ ſuꝑficiē terre ſꝫ mouet̉ ꝑ aerēſuperiorē ꝓpe ſolē. et ibi ꝓpter excellentē fulgorē diſꝑgit̉ ⁊debilē facit refractōem. et ergo nō apparent virge neqꝫ parelij. Finaliter recapitulat dicta in oībꝰ p̄cedentibꝰ. Dicens ꝙ oīa oꝑa q̄ generant̉ ī locis ſupra terrā ꝑ motū ⁊ alterationē ⁊ etiā ī terra ex ſegregatōe humida ⁊ ficcā fereſunt tot et talia Et d̓t fere ẜm doc. ſcm̄ ꝓpt̓ q̄dā accn̄tiaqͦꝝ cauſas nō dixit exp̄ſſe q̄ tn̄ pn̄t reddi ex p̄dictꝭ ſicut ſtqͥdā ignes qͥ apparēt volitare in ſuꝑficie terre et lapides