Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XLVIv
Einzelbild herunterladen
 

TertiusMetherologorum

xanchos Differt eīnihil talia videre āt a talibꝰrefractū vtroqꝫ em̄ apparet colori ſil̓e qͣre ſiet in illo puniceū et iſto Uirge qͥdē igit̉ fiūtꝓpt̓ irregularitatē ſpeculi figura ſꝫ colorePoſtqͣꝫ ph̓s determinauit de halo et iride. nūc ꝯſeq̄ntertertio intēdit determīare de parelijs ꝟgꝭ eis ab eiſdem generant̉ cauſis Dicens primo parelij virge fiunt ꝓpter eaſdem cauſas. ſicut halo et iris. qꝛ oīa hec ſtꝭrefractio q̄dam. vt dixit prius. licet differāt ẜm diuerſaꝫdiſpōem et ſitum caliginis a qua fit refractio. qꝛ pareliꝰgenerant̉ ex refractōne viſus a nube aliqua ad ſolē. et ſil̓ꝫvirge Et iterū vtitur hic ph̓s opinione mathematicorum dicentiū viſum refrangi ab obiecto ad ſolē. ſꝫ tamēẜm veritatem lumē ſolis refrāgit̉ ab obiecto ad viſuꝫTunc ibi (virge aūt) Aſſignat ſpecialiter cām modum generatōis ipſarū virgarū. prius tn̄ ꝯꝑat virgas adea apparent in nubibꝰ Dicens virge generant̉ ꝓpterea. qꝛ viſus qui refrangit̉ ex nube in latere ſolis exiſtente eſt talis ẜm effectū qualis eſt ſicut diximus prius. qn̄refrangit̉ ab aqua vel ab aliquo alio humidoꝝ ad nubēviſam. Nam nubes ꝓpe ſolem exiſtentes viſe ẜm rectumaſpectū vident̉ colorate diuerſis coloribꝰ ꝓprijs vt frequēter ſꝫ qn̄ aſpiciūtur refractōem ab aqua vel ab aliqͦhūidorū tūc apparēt colorate. qn̄ vero apparēt ẜm rectū aſpectuꝫ tūc vident̉ virgulate ad modū virgularū Eſt tn̄in hoc drn̄a inter illa. qꝛ in alijs illa diuerſitas coloris nubis apparet in ipſa nube. ſed in virgis quodāmō apparet ſupra ipſam. Cuius cauſa eſt. qꝛ albo et nigro apparentibꝰ in eadem ſuꝑficie nigrū longius videt̉. qꝛ remotius viſuꝫ apparet nigrū eo minus alterat. ſed coloresvirgarū ſunt nigri vel ꝓpinquiores nigro. et generant̉ ineadem ſuꝑficie fulgido nubis. vident̉ remotiores qͣꝫfulgidū. Tūc ibi (ſit aūt) aſſignat modū generationisvirgarū Dicēs generatio virgarū fit a nube qn̄ ip̄a nubes a qua fit refractio eſt irregularis. et vnius diſpoſitōis totū. ſꝫ in vna ꝑte ſpiſſior et in alia rarior. et ī vnaꝓpinquior aque in alia vero remotior. Radij ergo incidentes ſuꝑ partes rariores trāſeūt illas tanqͣꝫ foramina. et colorantur radijs reflexis ſuꝑ ꝑtes aquoſas inquibꝰ apparet color ſine figura Et ꝓpter irregularitatemillius nubis apparent diuerſi colores. ſcꝫ puniceus in ꝑtemagis rara et ꝓpinquiori ad albū. xanchus vero in deſiori et nigriori. viridis aūt in ꝑte adhuc magꝭ denſa Finaliter recapitulat ꝟge generant̉ ꝓpter irregularitate ſpeculi ẜm figura ſꝫ ẜm colorē. qꝛ ſcꝫ nubes eſt nata facere vnum coloremParelius aūt cum maxime regularis fueritaer et ſpiſſus ſil̓r ꝓpter qd̓ apparet albꝰ Regularitas ſpeculi facit vnū emphaſeos colorē. Refractio āt ſil̓ totius viſus ꝓpter ſil̓ incidere adcaliginē a ſpiſſa exiſtēte caligine et nōdū qͥdē exiſtente aqua ꝓpe aūt aquā ꝓpter exiſtēs apd̓ ſoleꝫ colorē facit apparere. ſicut ab ere polito fractū ꝓpter ſpiſſitudinē Quare qm̄ color ſolis albus. ꝓpter hoc et parelius apparet albꝰ Propt̓hoc ideꝫ aūt magis aque ſignū parelius qͣꝫ virge Magis em̄ accidit aerē bn̄ operoſe haberead generatōem aq̄ Auſtral̓ āt boreali magis qꝛ

magis auſtral̓ aer in aquā ꝑmutat̉ qͣꝫ ad arctūHic aſſignat modū generetōnis pareliorū Dicēs pareliꝰ gn̄at̉ qn̄ aer .i. nubes ſubtilis a qua fit refractio ē maxime regularis vniformis et ſpiſſa. et lumē ſolis fortiterrefrangit̉ ſupra talem nubem tūc apparet ibi color albusad ſil̓itudinē alterius ſolis regularis. qꝛ regularitas ſpeculi facit colorē in ſpeculo apparentem eſſe regularē. Exiſto ꝯcludit duo correlaria. primū parelius eſt magꝭſignū pluuie qͣꝫ virge. qꝛ generatur refractōem ex nube regulari et ſpiſſa eſt ꝓpinqua ad diſpōem aque. Secūdū parelius auſtralis apparet qn̄ flat ventus auſtralis eſt magis ſignū pluuie qͣꝫ ille apparet qn̄ flat boreasqꝛ ventus auſtralis ꝓpter calidū tꝑatum eleuat vaporeset ꝯgregat eos in nubes nubes ꝑmutat in aquas. ſꝫ boreas ꝓpter frigiditatem ſiccitatem ꝓpellit nubeshibet eleuationē vaporum.Sūt āt ſicut diximus circa occaſus circaortꝰ neqꝫ deſuꝑ neqꝫ deſubtus. ſed ex lateribꝰ virge parelij et neqꝫ ꝓpe ſolē valde. neqꝫ lōgepenitꝰ. ꝓpe exn̄tē ſol ſoluit ꝯfiſtētiā Longe ātexn̄tē viſus refrāget̉ a ꝑuo ſpeculo lōgetēſus debilis fit. ꝓpter qd̓ et halo fiūt exoppoſito ſolis Surſuꝫ qͥdē igit̉ ſi fiat ꝓpe diſſoluit ſol. ſi āt longe minor viſus exiſtēs qͣꝫ vt faciat refractōem incidet In latere aūt eſt tm̄ diſtare ſpeculū vt neqꝫ ſol diſſoluat viſusqꝫ multus ſil̓ veniat. qꝛ ad terrā latus diſꝑget̉ ſicut īmēſuꝫ latus. ſub ſole āt fit. ꝓpterea ꝓpeterrā diſſoluit̉ vtiqꝫ a ſole. ſurſuꝫ aūt in medio celi viſus diſꝑgit̉ totaliter. neqꝫ ex latere medijceli fit. viſus em̄ ad terrā fert̉ vt paucus ꝑtingat ad ſpeculū refractꝰ fit oīno debilis Quecūqꝫ qͥdē igit̉ oꝑa accidit exhibere ſegregatōem inlocis his ſuꝑ terrā fere ſunt tot taliaHic ꝯn̄r ph̓s aſſignat cām quorūdā accidētiū circavirgas parelios Quoꝝ primū eſt virge et parelij maxime accidūt circa occaſum ortū ſolis. Scd̓m fiunt ſupra ſolē neqꝫ ſubtus Iertiū eſt fiūt a latere ſol̓puta nube exiſtēte ex ꝑte meridiei vel boree. Quartū eſt fiūt multū ꝓpe ſoleꝫ nec etiā multū longe. qͣrtieſt qꝛ ſi fierent nimis ꝓpinque tūc diſſoluerent̉ a caloreſolis. ſi nimis remote tūc viderent̉ Cauſa ſcd̓i eſt. qꝛſi fierēt ſup̄ ſolē viderent̉ ꝓpter diſtantiā. ſi ſub ſolediſſoluerent̉. etiā radij reflexi ſolares venirēt ad nosſꝫ reuerterēt̉ ad celū t̓cij. qꝛ qn̄ nubes ſtāt a latere tūcſol ſufficit eas diſſoluere etiā tūc viſus p̄t optime adillas ꝑtingere. primi eſt. qꝛ tūc nubes defacili diſꝑgunt̉ calore ſolis Et fiūt vt in pluribꝰ ſole exiſtentein meridie. qꝛ tunc nubes eſt valde remota a viſu. et ergocolor nubis fert̉ ad ſuꝑficiē terre ſꝫ mouet̉ aerēſuperiorē ꝓpe ſolē. et ibi ꝓpter excellentē fulgorē diſꝑgit̉debilē facit refractōem. et ergo apparent virge neqꝫ parelij. Finaliter recapitulat dicta in oībꝰ p̄cedentibꝰ. Dicens oīa oꝑa generant̉ ī locis ſupra terrā motū alterationē etiā ī terra ex ſegregatōe humida ficcā fereſunt tot et talia Et d̓t fere ẜm doc. ſcm̄ ꝓpt̓ q̄dā accn̄tiaqͦꝝ cauſas dixit exp̄ſſe tn̄ pn̄t reddi ex p̄dictꝭ ſicut ſtqͥdā ignes apparēt volitare in ſuꝑficie terre et lapides