Folio xvj.
portiones circuli quas deſcribit qn̄ accedit ad tropicuꝫhyemalem ſunt maiores Sꝫ ratio ſpēales ſcd̓i eſt. qꝛ qͣꝫto plus ſol eleuat̉ ſuꝑ terrā ꝓpter magnitudinē arcus. tāto dep̄ſſior eſt polus iridis ſub terra. et ꝑ ꝯſequēs circūlus iridis tāto dep̄ſſior erit et minor. ſꝫ hoc qͦd ē paruuꝫhoc eſt īmanifeſtū. Ratio aūt primi eſt qꝛ arcus deſcripti ſuꝑ terrā de die tunc ſunt parui. et ergo ſole modicuꝫeleuato ſtatim eſt in meridie. et ideo polus ⁊ cētrū iridisnō multū deprimunt̉ ſub orizonte. et magna pars remanet ſupra orizontem apparens in meridie. et gͦ tūc accidit ꝯtrariū his que dicta ſunti F Utrū ſit rōabile. ꝙ iris ſꝑ appareatQVLT ad modū ſemicircularis figure Dd̓mꝙ ſic. ꝓbat̉ dupl̓r. primo rōne naturali q̄ talis eſt. qꝛ centrū iridis eſt pūctus quē tangit linea ꝓcedens a centroſolis directe ꝑ oculū videntꝭ iridē. et ergo ſole exiſtentein oriente apparebit iris in nube oppoſita inoccidēte velecōtra. Sed talis pūctus quē tangit linea p̄dicta ē pūctus exiſtens oriente et ſupra terrā. gͦ figura iridis erit ſupra terrā. et ꝑ ꝯſequēs eſt ſemicircularis figure Scd̓o ꝓbat̉ rōne mathematicali. ꝓ qua ſupponit̉ pͥmo ꝙ oculusſꝑ mediat īter cētrū nubis ⁊ ſolis. Supponāt̉ etiā ſuppoſitōes q̄ ſupponebant̉ ad demō ſtratōem figure halo Etcum illis etiā ſupponat̉ ex primo Euclidis. ꝙ ſi linea recta ſupra lineā rectā inciderit ambo anguli recti erūt eqles duobꝰ rectis. Fiat igit̉ figura et ſit centrū ſol̓. a. ⁊ centrū oculi b. et centrū nubis in qͣ apparet iris ſit d. et ꝑ illatria pūcta ꝓtrahat̉ linea. a. b. d. deinde ſignent̉ ī nube triapuncta eqͣliter diſtantia ab oculo et ſole q̄ fiūt e. f. g. a qͥbꝰꝓtrahāt̉ tres linee ad centrū oculi et etiā ab eis ꝓtrahāt̉tres linee ad centꝝ ſolis ⁊ tūc in iſta figura ītelligūt̉ tresmagni trianguli. qͦꝝ vnꝰ eſt a. b. g. aliꝰ. a. b. f. tertius. a. beqͥ triāguli ſunt eqͣles. qꝛ latera eoꝝ ſtꝭ equalia ⁊ baſes eqles. gͦ et anguli erūt eqͥles ꝑ ſecūdā ſuppōem alias ſuppoſitā Qꝭ āt latera ſeu pūcta ſunt eqͣlia. ꝓbat̉ ꝑ primā ſuꝑpoſitōem. qꝛ tria pūcta ſignata in nube eqͣliter diſtāt a ſole et ab oculo Et ſil̓r baſes ſunt eqͣles ſcꝫ b. e. b. f. b. g. qͥaeqͣliter diſtant ab oculo ⁊ ꝑ ꝯn̄s iſti tres magni trianguliſunt equales Deinde ꝯſiderent̉ tres alij trianguli ꝑui .ſ.b. e. d. ⁊ b. f. d. ⁊ b. g. d. qͦꝝ duo latera vniꝰ ſtꝭ eqͣlia duobꝰ lateribꝰ alteriꝰ. et anguli ill̓e qͥlateribꝰ ꝯtēti ſtꝭ eqͣles. gͦ perqͣrtā ꝓpoſitōnem pͥmi Euclidis baſes ſunt eqͣles An̄sptꝫ qꝛ latꝰ b d. eſt eqͣle. et ſil̓r alia tria latera ſunt eqͣlia. qꝛtria pūcta ī nube eqͣliter diſtāt ab oculo Sꝫ qꝛ anguli illiseqͥlateribꝰ ꝯtenti ſtꝭ eqͣles. pꝫ qꝛ ibi ꝯſiderant̉ ſex anguliqͦꝝ qͥlibet duos facit angulos rectos aut equales duobꝰrectis per primā ꝓpōem primi Euclidis Sic gͦ tres baſes .ſ. de. d̓ f. d̓. g. ſunt eqͣles et tangunt centrū nubis. gͦ linea tangens extremitates illaꝝ lineaꝝ eſt circularis. et ꝑꝯn̄s iris eſt circularꝭ figure ꝑ modū circuli integri. vt dictū eſt. qꝛ ſꝑ medietas eiꝰ eſt ſub orizonte noſtro ⁊ ita apparet ꝑ modū ſemicixculi aut portiōis minoris ſemicirculo ⁊ nunqͣꝫ in figura maioris portionisIIIAN ML iridēm eadē ꝑre nubis videreQꝭ duo hoīes nō pn̄t eādeꝫqꝛ ad aliū et aliū oculū ſꝑ reflectit̉ alius et aliꝰ radiꝰ. ſediris apparet ꝑ reflectōem igit̉ Eſt tn̄ veꝝ ꝙ tūc due veltres irides a tribꝰ in diuerſis ꝑtibꝰ hemiſperij viſe capiūtur ꝓ vna propter equiualentiamIris orbiculariter diffundit radios ſuos. gͦ dꝫapparere orbicularit̓ ex radioꝝ refractōe. ⁊ ꝑꝯſe
quēs erit figure circularis An̄s ꝓbat̉. qꝛ lumē ꝓcedēs acorꝑe lūinoſo directe ad nubē oppoſitā diffundit ſe orbiculariter ꝓpter vniformē diſpōem Dd̓m ꝙ defectus integri circuli nō eſt ex defectu radij luminoſi incidētis. ſꝫ eſtideo. qꝛ pars nubis ſub orizonte deſcindit̉. et ergo ſoluꝫſupra orizontem iris apparetPHalo eſt circularis figure. gͦ ⁊ iris. tꝫ ꝯn̄a. qꝛ ſic̄halo cauſat̉ ꝑ reflectōem ⁊ refractōem corꝑis luminoſi a nube. ita ſil̓r iris Dd̓m ꝙ nō eſt ſil̓e. qꝛ in haloaſtrū et viſus ſunt in extremitate nubes autē in medio. ſꝫin iride aſtrū et nubes ſunt in extremitatibꝰ et viſus ī medio. et inde orit̉ diuerſitas in figura iuxta modū nūc dcm̄
Eaſdē aūt dictis cauſas exiſtimādū ⁊ de parelijs et ꝟgis Fit eī pareliꝰ qͥdē refracto viſu ad ſolē Uirge āt ꝓpterea ꝙ incidit tal̓ exiſtēs viſusqͣlē diximꝰ ſꝑ fieri cū ꝓpe ſolē exn̄tibꝰ nubibꝰ abaliqͦ refrangat̉ hūidoꝝ ad nubē. Uident̉ eī ip̄eqͥdē īcolorate nubes ẜm rectū aſpectū ītuētibꝰin aqͣ āt ꝟgis plena nubes. verūtn̄ tūc qͥde ī aqͣvidet̉ color nubis eē ī ꝟgis āt ſuꝑ ip̄am nubēFit āt hoc cū irregularis fuerit nubis ꝯſiſtētia⁊ hac qͥdē ſpiſſior. hac āt rara. ⁊ hac qͥdē magisaquoſa. hac āt minꝰ. refracto eī viſu ad ſolē figura qͥdē nō videt̉. color aūt Quia āt ibi irregulari apparet fulgidus et albꝰ ſol ad quē refractꝰē viſus. hoc qͥdē puniceū videt̉ hͦ aūt viride au