MetherologorumTertius

men ſenſibile receptuꝫ in medio ſub eſſe reali debiliori qd̓ꝓportionatur ſenſui poteſt ipſum mouere. ⁊ de hoc ſenſibili primomō accepto intendit ph̓us cuꝫ d̓t (ſenſibile poſitum ⁊c̄.) Sed lumē in medio habens eē debile qd̓ tamēeſt reale facit ſenſum. ſuppoſito ꝙ ſit obiectum ſenſus. nōautem lumen habens eſſe magis perfectum. quod habetin obiectoOīs forma realiter recepta in materiā hꝫ ꝯͣriū. ſꝫY lumini ī medio nihil ē ꝯͣriū. gͦ lumē ī medio nō hꝫeē reale. Maior ꝓbat̉. qꝛ in hoc differunt materia ſuperiorum corporum ⁊ inferiorum. qꝛ materia ſuperioruꝫ habetformam que ꝯplet totum eius appetitum. ⁊ ideo non eſtſuſceptiua ꝯtrariorū. Sed materia inferiorum recipit formam realiter non ꝯplentem totum eius appetitum. ⁊ ergo eſt in potentia ad alia. ⁊ ſic forma realiter recepta habet ꝯtrarium. ¶ Et ꝯfirmatur. qꝛ dicere formam recipiin materiam que eſt in potentia ad ꝯtraria. ⁊ formam nonhabere ꝯtrarium eſt cōtradictoria ꝯcedere. quod non eſtintelligibile. Probat̉ qꝛ omne quod recipit̉ in aliquo ẜmmodum recipiētis recipit̉. ¶ Dd̓m ẜm doctorē ſanctūꝙ ꝯtraria capiūtur dupl̓r. Uno modo ꝓprie pro repugnātia duarum formarū equaliter diſtantiū ſub eodem genere. ſicut calidum ⁊ frigiduꝫ ꝯtraria ꝑ ſe ꝯtrariant̉. Et iſtomodo intelligendo maiorem ipſa eſt manifeſte falſa. Aliomodo accipiūtur ꝯtraria ꝯmuniter prout extendūt ſe adprincipia oppoſita. ſicut forma ⁊ priuatio interdū dicunt̉ꝯtraria. Et iſto modo maior eſt vera. ſed minor eſt falſa.qꝛ lumen habet ꝯtrarium. qꝛ habet pͥuationē ſibi oppoſitam. Et in hoc attendit̉ pͥncipaliter differētia inter materiam ſuperiorū ⁊ inferiorum. ¶ Ad ꝯfirmatōem dd̓m ꝙipſa eſt ſimpliciter falſa ⁊ nullam habet apparentiam ſi loquamur de ꝯtrarijs per ſe primo modo. quia poteſt aliqua forma recipi ad materiam nō ẜᵐ ꝙ eſt in potentia adꝯtraria. ſed ẜm ꝙ eſt in potētia ad ipſam formā. ſicut ptꝫde formis ſubſtantialibꝰ. qualitatibꝰ. ⁊ quantitatibus nōhabentibꝰ contrariumSecūdo. vtrum lumen refracQII¶INL. tum in eo a quo refrangit corpore: ſit principium alicuius phātaſie. id eſt alicuius colorisnon p̄exiſtentis. ¶ Qd̓m ẜm doctorē ꝙ ſic. ⁊ hoc ſenſus docet. qꝛ lumen incidēs corpori paruo. ſpiſſo. colorato aliquo colore. puta colore rubeo facit ea a quibꝰ refrangit̉ apparere ꝑ illud colore vergente ad colorem illius Etiam ea que vident̉ in ſpeculis viridia vident̉ ſub lumine refracto conſimilis coloris. Sed quomodo hoc fiat eſt intelligendum ꝙ color cauſatur ex preſentia luminis in perſpicuo terminato ꝑ opacum. ⁊ ẜm diuerſam proportōemluminis ad opacum in ꝑſpicuo diuerſificantur colores. qꝛex multo lumine ⁊ pauco opaco cauſat̉ color albꝰ. ⁊ ecōuerſo cauſatur color niger. ſed medij colores cauſant̉ ẜm proportiones medias ꝓpinquiores albomplus habēdo de lumine ⁊ minus de opaco. ⁊ ꝓpinquiores nigro cauſant̉ oppoſito modo. Ex quibꝰ manifeſte patꝫ ꝙ appoſitio luminis ad opacum vel ecōtra ẜm aliam ⁊ aliam qͣꝫtitatē variat colores. Ergo ſequit̉ ad ꝓpoſitum. ꝙ lumen generatum a corpore luminoſo ẜᵐ rectum. incidens alicui corpori habenti aliquem colorē in actu vel in virtute. ita ꝙ a ꝓfundo eius refrangitur ſi fuerit multum lumen illuminatipſum ẜᵐ partē ẜm quam incidit ⁊ mutat in perſpicuo colorem p̄exiſtentē ſenſibiliter ẜm diuerſam proportionemeius ad opacum. ⁊ ꝑ ꝯſequens facit apparitōem alicuius

eſſe coloris non p̄exiſtentis. Sed quādo lumen refrangitur a prima ſuperficie corporis ꝓpter lenitatem. ita ꝙ nonrecipiat̉ in profundo. tunc generat̉ phantaſia. id eſt apparitio coloris. debilior tamē. qꝛ in parte in qua incidit lumera qua refrangitur a corpore ad viſum fit fortior illuminatio corporis a quo fit refractio. ⁊ ꝓpter illam fortificatōeꝫcolorat̉ huiuſmodi lumen colore ꝓprio vergente aliquantulum ad clarum ꝓpter adiūctōem luminis ipſius Et ẜᵐhūc modum corpus a quo fit refractio videt̉ alterius coloris qͣꝫ ſit. Si vero corpus cui incidit lumen nullum habeat colorem proprium ſed ſolum naturam ꝑſpicui. tuncnulla fiet phantaſia coloris ꝓpter defectuꝫ opaci. Hec doctor ſanctus in formaF Si lumen refractum in eo a quo refrangit̉ eſſꝫ ꝑI ſe principium alicuius phantaſie. id eſt alicuiuscoloris. ſequeretur ꝙ a quocūqꝫ fieret refractio ⁊ in quocūqꝫ ſitu. ſemꝑ cauſaret apparentiam huius. ſed hoc non eſtverum. vt ad ſenſum patꝫ. ergo lumen refractum ꝑ ſe nōeſt pͥncipium alicuius talis phantaſie. ¶ Qd̓m ẜᵐ doctorem ſanctū ꝙ maior eſt vera quando tale lumen in corpore a quo refrangit̉ inuenit opacum actu vel virtute. qꝛſine illo lumen nō facit colores. ſed hoc opacum nō inuenit in omni eo a quo refrangit̉. ¶ Et quādo queriturquare tale lumen magis facit apparere coloreꝫ corporis aquo refrangitur qͣꝫ eius figuram ⁊ magnitudineꝫ. Qd̓mꝙ ratio illius patꝫ ex dictis. ⁊ etiā patebit ex ſolutione dubitationis ſubſequentis.Ql̓ VINL. peāt rōnem veri coloris. ¶ SoTercio. vtrū colores iridis halutio doctoris ſancti. colores iridis habent eſſentiā colorisdebiliter tn̄ ⁊ imꝑfecte. ſicut lumen in medio reſpectu luminis in corꝑe luminoſo. ꝓbat qͣtuor rōnibꝰ Prima. quiaqd̓ eſt motiuū viſus ẜm ſe hoc eſt color ẜm veritatē. qꝛ color ẜm ph̓m ſecūdo de aīa eſt motiuus viſus ẜm ſe ſed colores iridis ſūt hmōi. ſicut ſenſus iudicat. gͦ ſunt coloresveri. Secūda rō. qꝛ veritas rei eſt idē ꝙ eſſentia differensſolū rōne. ſed colores iridis habent eſſentiā ⁊ formaꝫ coloris veri. licꝫ ẜm eſſe debile. gͦ ⁊c̄. Minor ꝓbat̉. qꝛ ſenſus hͦiudicat circa ſuū ꝓpriū ſenſibile. ſcꝫ circa viſibile. gͦ nō decipit̉. Tercia rō. id qd̓ viſus iudicat ſe apprehendere ꝑ ſe etpͥmo ē color ẜm veritatē qui ē obiectū viſus. qꝛ ſenſus ꝓprius circa ꝓprium ⁊ ꝑ ſe obiectū nō decipit̉. ſed in apprehēſione iridis viſus iudicat ſe videre coloreꝫ. gͦ in iride ſuntveri colores. Quarta rō. vbicūqꝫ ſunt pͥncipia coloris ẜᵐveritatē ibi eſt forma ⁊ eſſentia veri coloris ẜm veritateꝫ.ſꝫ in iride actu ꝯcurrūt omnia pͥncipia coloris ſecundumveritatē. gͦ. Maior eſt nota. qꝛ cā ⁊ effectus in actu ſunt ſimul in actu. ſecūdo phyſicoꝝ. Minor ꝓbat̉. qꝛ pͥncipiumcoloris veri eſt ꝑſpicuū terminatū aliquo mō terminatūin rōne materie. ⁊ lumen exiſtens ibi actu in ratōe formeſed iſta ambo ſunt actu ī iride ſiue in eo ī quo apparet irisqꝛ ꝑſpicuū eqͣliter eſt terminatū ꝑ opacū in roratōe deſcendente ſub nube in qua generat̉. al̓s em̄ nō haberet rōnemſpeculi refrangentis. lumen vero a ſole vel a luna incidēsilli ẜm actū hꝫ rōnem forme. gͦ ſequit̉ ꝙ in iride ſunt actuomnia pͥncipia veri coloris. ⁊ ꝑ ꝯſequens ibi eſt color ẜmveritatem. licet habeat eſſe debile ⁊ imꝑfectuꝫ. qꝛ pͥncipiaeius nō ſunt ꝑmanentia. ſicut ſunt in corporibꝰ mixtis terminatis in quibꝰ pͥncipia coloris conſequūtur pͥncipia intrinſeca corꝑis mixti. ſcꝫ ipſa miſcibilia que ſunt ꝑmanentia. gͦ etiā color ex ipſis cauſatus eſt ꝑmaneus ⁊ ꝑfectus.