Folio xliij

tercia refractio valde debilis fiat et impotēs ſitpettingere ad ſolem.¶ Hic conſequenter ph̓us aſſignat cauſam quorūdādictorum prius in comparatione duarum iridum. Dicens ꝙ interdum apparent due irides. vna cōtinens ⁊ altera contenta. ſed continēs ⁊ exterior habet colores obſcuriores ⁊ ẜm ordinem econtrario poſitos. Ratio primi eſtquia reflectio iridis ſuperioris eſt remotior. ideo eſt debilior ⁊ per conſequens obſcurior. Sed cauſa ſecūdi eſt. quiaquanto fit maior receſſus a fortiori refractione tanto fitcolor debilior. ſicut eſt color alurgus. ⁊ qͣꝫto maior acceſſus tanto eſt color intenſior. ſicut eſt puniceus. ſed in exteriori iride eſt maior receſſus in ſuperiori periferia. ⁊ maioracceſſus in inferiori. In interiori vero eſt maior acceſſusin ſuperiori ⁊ maior receſſus in inferiori Et hoc cōſequenter ph̓us manifeſtat in figura ſignando differentias vtriuſqꝫ iridis per litteras. ⁊ tres prime littere ſcꝫ. g. d. e. ſignificāt arcus ⁊ colores interioris iridis. g. quidem puniceūqui eſt exterior. d. vero viridem ⁊ medium. e. autem alurgon. Sed tres alie littere. ſcilicꝫ. e. d. g. ẜcant tres arcus ⁊tres colores exterioris iridis. e. quidem alurgum in ſuperiori periferia. d. viridem in media. ⁊. g. puniceum in inferiori. Quo ſuppoſito dicit ph̓us ꝙ exterior iris ſit. b. ⁊ interior. a. color autem viridis in vtraqꝫ ſit. d. e. autem invtraqꝫ alurgon. g. vero in vtraqꝫ puniceus. ſed ille qui apparet xanchos ſit. 3. ¶ Tūc ibi (Tres autem). Datph̓us cauſam quare vt in pluribus non apparent pluresirides duabꝰ. Dicēs ꝙ nō apparent tres irides neqꝫ plures tribus. quia aſcendendo ⁊ deſcendendo a medio nubis ꝓpter nimiā elongatōem ſemꝑ fit debilitatio refractionis. ita ꝙ non ꝑtingit ad viſum noſtrū. qꝛ a debiliori ſemper fit debilior refractioSꝫᵐ doctorem ſanctuꝫ (aHOEANOL II Int verba eius in formaꝙ ad maiorē euidentiā illoruꝫ que Areſtoteles dixit de cōloribꝰ iridis oportꝫ quedam conſiderare. Primo quidemvtrū colores iridis ſint colores ẜm veritatem aut tm̄ ẜmapparentiam Secundo in quo ſint colores iridis ſicut inſubiecto. Tercio vtrum id qd̓ continet̉ inter minorem periferiam iridis ⁊ maiorem ſit coloratuꝫ vel non. Quartovtrum medium qd̓ interiacet duabꝰ iridibꝰ ſit coloratumcolore puniceo. Quinto vtrū poſſibile ſit aliquando terciam apparere iridem ⁊ propter quam cauſaꝫ. Sexto de cācuiuſdam iridis que apparet alio modo ſe habente nubead ſolem qͣꝫ Areſtoteles dixit. ſicut videbitur. Et ad euidentiam primi (qꝛ colores iridis cauſantur ex refractioneluminis a corporibꝰ ſpecularibꝰ) primo videndū eſt vtruꝫlumen ſit in medio aliqua qualitas aut non. Secūdo vtꝝlumen refractum in corpore ſpeculari faciat in ipſo a quorefrangitur apparentiam alicuius coloris nō exiſtentis pͥus ẜm ꝙ hmōi. aut recipiat ab eo vel non. Iſta om̄ia habentur a doctore ſancto ſubtiliſſime diſcuſſa. ⁊ quid idē dotor ſanctus in his finaliter ⁊ concluſiue ſentiat erit ex ſequentibꝰ manifeſtum.Primo. vtrum lumen ſit in meAIIVIUIIL. dio ẜm eſſe reale. aut tm̄ intentionale ¶ Qd̓m ẜm doctorem ſanctū. ꝙ lumen in medioeſt qualitas realis habens eſſe reale ⁊ nō tm̄ intentionale.Probat quatuor rōnibꝰ in hoc loco Prima. qꝛ illa que habent vnū receptiuū ẜm rem ſunt eadem ẜm rem ⁊ haben

idem eſſe reale. ſed lumen in corpore luminoſo ⁊ in medioilluminato ab eo habet idem receptiuū ſcꝫ ꝑſpicuū. qꝛ lumen ꝑ ſe eſt actus dyaphani ẜm ꝙ hmōi. ergo ſunt eadeꝫet habent idem eſſe. ⁊ ꝑ ꝯſequens ſi vnū habeat eſſe reale ⁊reliquū. Minorē probat. qꝛ ad vnitatem vnius ꝑ ſe relatiuoꝝ ſequit̉ vnitas alterius. ſed receptiuū ⁊ receptū dicūtur ad inuicem relatiue. Sed minor pꝫ. qꝛ dyaphanuꝫ incorporibꝰ inferioribꝰ eſt eiuſdem nature. differens ſolumẜm magis ⁊ minus. Sicut in ſimili in corporibꝰ ſuperioribus dyaphanum in parte ſtellata ⁊ nō ſtellata eſt ideꝫ ẜᵐnaturam differens ẜm magis ⁊ minus denſum. Secunda ratio. quorū eſt vna oꝑatio pͥma illoruꝫ eſt vna naturaſed lucis in corpore luminoſo ⁊ in medio illuminato ē vnaoꝑatio pͥma. illuminare ſcꝫ ꝑſpicuū oculi. ergo ſi in vno ſitqualitas realis. ⁊ in altero. Maior probatur. qꝛ oꝑatioconſequit̉ formā ſicut tranſmutatio materiam. Tercia rōqꝛ illud habet eſſe reale ⁊ materiale qd̓ generatur ab agente ẜm naturam ẜm ꝙ hmōi ꝑ reductōem de potentia naturali ad actum. ſed lumen eſt hmōi in medio. ergo hꝫ ibieſſe reale. licet debilius qͣꝫ in corpore lucido. Maior eſt nota. quia ꝑ hanc oſtenditur a pͥori aliquid habere eſſe realeSed minor probatur. qꝛ lumen cauſat̉ a corpore lucidoꝑ reductōnem de potentia naturali medij. ſcꝫ de ꝑſpicuoẜm ꝙ hmōi. Quarta rō. illud qd̓ habet operatiōem naturalem videt̉ habere eſſe reale ⁊ naturale ẜm ꝙ hmōi. quiavnūqd̓qꝫ operat̉ ẜm ꝙ eſt. nono metaphyſice. ſed lumē inmedio eſt pͥncipium operatōis naturalis. ſicut ſenſus docet ⁊ ſcīa de ſpeculis comburentibꝰ ſupponit. ⁊ etiā lumennaturaliter illuminat. gͦ habet eſſe reale in medio. ¶ Addit tamē doctor ꝙ lumen in medio habet debilius eſſe qͣꝫin corpore luminoſo. Probat dupl̓r. Primo ex ꝑte rei operantis. qꝛ habet debiliorem oꝑatiōem que eſt calefacere etilluminare. ſed modus operandi ſequit̉ modū eſſendi reoperantis. Secūdo ꝓbat ex diſpōne materie recipientisque eſt raritas ꝑſpicui. ſed in corꝑe illuminato eſt denſitasque lumen aliqualiter terminat vt poſſet eſſe obiectū viſus. Si ergo aliquis (inquit ſanctus) hmōi eſſe debiliusvocet eſſe intentionale cōincidit ẜm rem nobiſcū ſic ponētibꝰ. noīe tm̄ differens eſt. de qua differentia nō eſt curandum inquirentibꝰ veritatemZ Om̄e illud qd̓ habet eſſe reale in aliquo. manetF . in ipſo poſt abſentiam generātis. ſicut in ſimilicalidū ⁊ frigiduꝫ manent in eis in quibꝰ fiunt in abſentiagenerantiū. ſed amoto corpore luminoſo lumen nō manetin medio. gͦ nō eſt realiter in ipſo. ¶ Rn̄det ph̓s ꝙ noneſt difficile hoc argumentū ſoluere. qꝛ eſt duplex generās.Unū eſt qd̓ eſt pͥncipiū tranſmutatōis rei generate tm̄ ⁊nō ꝯſeruatōis ipſius eſſe. ſicut domificator eſt cā factiōisdomus. Aliud eſt generans qd̓ eſt cum hoc cā ꝯſeruationis rei generate. queadmodū locus eſt cauſa rei locate ꝑ ſeSed argumentū verum probat de primo generante. nōaūt de ſecūdo. quomodo lumen cauſatur in medio a corpore luminoſoP Senſibile poſitū ſupra ſenſuꝫ ẜᵐ eſſe reale nullāy facit ſenſatōem. vt habet̉ in libro de anima. ſꝫ nullum in medio exiſtens facit ſenſuꝫ in actu vel ſenſatōeꝫ. gͦnō habet ibi eſſe reale. ¶ Dd̓m ẜm doctorem ſanctuꝙ ſenſibile extra ſenſum excellenter mouens ſenſum (ſic̄eſt ſenſibile in obiecto extra ſenſum) nullam facit ſenſationem. nec mouet ſenſum ad actum. ſed magis corrūpitſenſum qui ꝯſiſtit in quadā medietate vel armonia. ſꝫ ta-

h l.