Areſtotelis

Folioxxxix

Secunda cauſa eſt. quia iris non poteſt fieri de nocte niſiſolum in vno die menſis naturalis. Tercia cauſa eſt. quianon fit niſi luna exiſtente plena in oriente ⁊ occidente. nube oppoſita exiſtente denſa. ⁊ illa raro ſimul ꝯtingunt. Signum autem rare apparitionis eius dicit eſſe. qꝛ in quinqͣginta annis nō ꝑcepit eam niſi bis fieriAd euidentiaꝫ dicti. ꝙ irisNATAN ALen phantaſia quedam coloris ẜm aliquam proportionem circuli. cauſata ex refractione luminis ſolis vel lune ex nube oppoſita. ⁊ illam refractionem oportꝫ eſſe fortem ⁊ multam. que fortitudo cauſatur ex multitudine luminis. ſed quia luna ſolum in oppoſitione ipſa exiſtente in oriente vel occidente habet illaꝫ fortitudinem ⁊ multitudinem luminis. ergo tūc ſolum ſufficit cauſare iridem cōcurrentibꝰ alijs cauſis ſuperius immediate dictisUtrum radius viſualis. refranQIVI IIL. gatur in occurſu medij rariorisvel denſioris. ¶ Pro reſponſione intelligendum eſtprimo ꝙ radius viſualis eſt lumen multiplicatum ab obiecto viſibili vſqꝫ ad viſum. non quidem per motum localem. ſed per continuam generationem luminis. Et dicitur tale lumen radius. quia per ipſum ſpecies ⁊ formarei viſibilis peruenit ad viſum Et eſt duplex. qꝛ qͥdam eſtradius viſualis perpendicularis. ⁊ eſt lumen multiplicatum a corpore lucido vſqꝫ ad viſum ẜm lineam rectam.Et definitur ſic a perſpectiuis. radius rectꝰ eſt qui cadēsſuper aliquam ſuperficiem relinquit ex vtraqꝫ ſui parteduos angulos rectos ⁊ equales. Sed radius obliquuseſt. qui cadens ſuper aliquam ſuperficiem relinquit exvtraqꝫ parte ſui duos angulos inequales. ¶ Secūdonotandum ꝙ radius recte multiplicatus eſt ille. qui ꝑ medium vniforme libere procedit a corpore lucido ad viſumSed radius reflexus eſt qui propter denſitatem alicuiusmedij non poteſt vlterius tranſire. ſed reuertitur ad corpus luminoſum a quo proceſſit. Radius autem refractꝰeſt qui in occurſu alicuius medij procedit vlteriꝰ vſqꝫ adviſum ſed non recte. quia recedit a perpendiculari. Et itapoſtea dicetur ꝙ halo apparet per refractionem. iris veroper reflexionem. Areſtoteles tamen indifferenter vtituriſtis nominibus ¶ Tercio conſiderande ſunt definitiones linearum ⁊ angulorum. vnde linea incidentie eſt linea per quam lumen incedit a corpore luminoſo ad viſuꝫEt ſi incedat recte tunc dicitur linea perpēdicularis. ſi vero oblique. tunc dicitur linea incidētie obliqua Sed lineareflexionis eſt linea per quam lumen reflectitur a ſuperficie ad viſum verſus partem in qua eſt viſibile. Linea vero refractionis eſt per quam lumen tranſiens refrangitura perpendiculari vel ad perpendicularem. Cathecusautem eſt radius viſualis procedens ab aliquo corpore luminoſo vſque ad punctum. ad quod concurrerettotus radius viſualis reflexus ſi recte protenderetur perſuperficiem a qua reflectitur. Et ideo res viſa apparet perreflexionem concurſus radij viſualis cum catheco. ⁊ propter hoc imago apparet infra ſpeculum. Angulus incidētie eſt angulus cauſatus ex illa parte ſuꝑficiei verſus quāinclinatur obiectum viſibile ⁊ ex linea incidētie. Sed angulus reflexionis eſt angulus cauſatus ex alia extremitate ſuperficiei ⁊ ex linea reflexionis. ¶ Iſtis ſic inte

lectis reſpondendum eſt per quinqꝫ concluſiones Primaconcluſio. radius viſualis obliquus in occurſu medij denſioris refrangitur ad lineam perpendicularem Probaturquia difficilius eſt lumen multiplicari per medium denſius qͣꝫ per medium rarum. ⁊ ergo radius obliquus in occurſu medij denſioris tendit ad lineam perpendiculareꝫfortificando ſe vt poſſet medium denſius penetrare.¶ Secūda concluſio. radius viſualis obliquus in occurſu medij rarioris frangitur a perpendiculari. Patꝫ qꝛluminis eſt ſe diffundere qͣꝫtum poteſt. ⁊ ergo quando occurrit in medio ſubilliori. tunc per amplius ⁊ perfectiusſe diffundit qͣꝫ in medio dēſiori Et ex hoc poteſt reddi cauſa quare denarius poſitus in fundo peluis plene aqua apparet maior. qd̓ tamen non appareret ſi non eſſet in aquaviſu exiſtente in equali diſtantia. quia radij viſuales denarij ad aquam poſiti vniuntur in aqua ad perpendicularem vt ſcilꝫ ſe multiplicare poſſint. Sed in aere occurrente medio rariori frangitur a perpendiculari. ⁊ tunc ibiin occurſu radij viſualis cuꝫ catheco apparet denarius maior qͣꝫ ſit in alio loco. Et ex eadem cauſa baculus habensmedietatem extra aquam ⁊ medietatem in aqua apparetfractus propter fractiōem radiorum a perpendiculari.¶ Tercia concluſio. nullus radius viſualis frangiturin medio vniformi. Patet quia non eſt maior ratio quare frangeret̉ in vna parte magis qͣꝫ in alia. ¶ Quartaconcluſio. radius viſualis bene reflectitur in medio vniformi. Patet primo de lllo qui videbat faciem ſuam ante ſein aere. Patꝫ ſimiliter de ſono echon ⁊ lumine. quia ſemper fit reflexio ſoni in medio. ſicut ⁊ luminis. licet non ſitſemper nobis manifeſta. Patet tercio. quia lumē debilius eſt in magna diſtantia a corpore lucente qͣꝫ prope. ⁊ ergo tunc in ſua multiplicatione continue debilitatur et perconſequens eriam reflectitur ¶ Quinta concluſio. radius perpendicularis nunqͣꝫ refrangitur ſed bene reflectitur. quod ſatis patet per ea que dicta ſunt in notabilibusquia ſemꝑ tranſit ꝑ medium quod ſibi occurrit. aut reflectit̉ in ſeipſum a tali medioEULADL. ne dictorum alique ponunturQꝭ pro ampliori declaratioregule. Prima. radius viſualis ſemper procedit a viſibiliad viſum. qꝛ viſus nō fit extramittēdo. ſed intus ſuſcipiēdo ¶ Secūda lumen multiplicatur per medium in inſtanti propter vltimam diſpoſitionem medij. ¶ Tercia. lumen diffundit ſe orbiculariter niſi reperiat aliquodopacum reſiſtens. ¶ Quarta. a quolibet puncto corporisluminoſi ad quodlibet punctum medij multiplicatur lumen vſqꝫ ad viſum. Patet per vnam propoſitionem perſpectiue quodlibet punctum corporis luminoſi quodlibetpunctum medij illuſtrare neceſſe eſt. ¶ Quinta regula. radius perpendicularis eſt fortiſſimus. quia eſt magiscōiūctus. ⁊ ergo radius quanto plus accedit ad perpedicularem tanto fit fortior. ⁊ quanto plus recedit a perpendiculari tanto fit debilior. ¶ Sexta regula. radius ꝑpendicularis nunqͣꝫ refrangitur. ſed ſemꝑ tranſit ꝑ mediumquod ſibi occurrat. aut reflectitur in ſeipſum a tali medio.¶ Septima regula. qn̄cunqꝫ protrahitur linea in quaapparet eſſe res viſa per reflexionem vſqꝫ ad viſum. talislinea dicitur cathecusRadius perpendicularis nōFIIAMIIAI. Iteſt teſtans in occurſu cur

g iij