TertiusMetherologorum

colores principales eoſdem quidem ẜm ſpeciem ⁊ ẜm numerum equales. ſed eius que eſt extra ⁊ continet aliā colores ſunt obſcuriores ⁊ minus apparentes qͣꝫ illius queeſt intra ⁊ continetur. Et ſunt iſti colores ẜm ſitum poſitimodo contrario. quia iris interior ⁊ que continetur habetin maiori periferia colorem puniceum. in media auteꝫ viridem. ⁊ in minori alurgon Sed maior ⁊ exterior habꝫ inminori periferia puniceum ⁊ alios proportiōabiliter. quiain media viridem ⁊ in ſuprema alurgum ¶ Tunc ibi.(Parelij autem Enumerat accidentia circa virgas ⁊ parelios Dicens ꝙ parelij ⁊ virge tm̄ apparent circa ſolemet ideo non fiunt nocte ſole exiſtente ſub noſtro hemiſperio. Et quando contingit eos apparere tunc ſolum apparent ex latere ſolis. ſcꝫ ex parte ſeptentrionis vel meridiei.et non apparent ſupra ſolem. quia quod eſt ſupra ipſuꝫ nōeſt poſſibile. neqꝫ apparent directe ſubtus in terra. neqꝫ apparēt ex oppoſito. puta in oriente vnde mouetur ſol. Neqꝫin occidente ad quem fertur ſol. Et iterum apparent parelij ſole aſcendente ab oriente. et deſcendente ad occidentem. ſed raro apparent ipſo exiſtēte in meridie. ſicut accidit circa Boſforum quod eſt mare diuidens Aſiam abEuropa. in quo apparuerunt duo parelij ex duobus lateribus ſolis ab ortu eius vſqꝫ ad occaſum ipſius per totādiem. Accidentia igit̉ manifeſta circa vnūqd̓qꝫ iſtoꝝ ſunthec que determinata ſunt.¶ Cauſa autem horum omnium eadeꝫ. omnia em̄ hec refractio ſunt. differunt autem modis ⁊ a quibus. ⁊ quomodo accidit fieri refractionem ad ſolem. aut aliud aliqͥd fulgidoꝝ.¶ Hic conſequēter philoſophus determinat de cauſis dictarum impreſſionum. Dicēs ꝙ cauſa ⁊ principiuꝫomniū predictorum eſt vna ⁊ eadem ẜm ſubſtantiam. qꝛomnia ẜm ſubſtantiam ſunt refractio. non quideꝫ formaliter. vt dicit doctor. ſed cauſaliter. quia omnia cauſanturex refractione aliqua. ſed differenter ẜm diuerſos modosrefractionis ad ſolem vel ad aliquod aliud aſtrorum fulgidum ¶ Sed qualis ſit refractio. ⁊ qualiter fiat ⁊ adquid. ⁊ a quo. ⁊ que ſit cauſa accidentum per ſe circa ipſaꝫrefractionem conſequenter ph̓us oſtendit. licet textus noſtri cōmuniter hoc non habeant. Dicēs ꝙ radij viſualesrefrangūtur ab omnibus corporibus que habent aliquaꝫvirtutem opaci. quod impedit illuminationem ẜm directum ⁊ habentibus planam ⁊ lenem ſuperficiem. ſicut eſtaqua que eſt groſſior. ⁊ aer qui eſt ſubtilior Et illud quodẜm veritatem refrangitur eſt lumen generatum ẜm directum a corpore lucido. ſed colores qui mouent perſpicuūquando eſt illuminatum colorant ipſum. ¶ Tunc ibi(Fit autem) Declarat quomodo ab aere fit refractioet ponit duos modos Dicens ꝙ ab aere fit refractio qn̄eſt ingroſſatus. vel per immixtionem exalatiōis terreſtriset groſſe. vel per congregationem a frigido. quia aer illisduobus modis ingroſſatus accedit ad diſpoſitionē oꝑaci. cuius eſt prohibere alterationem luminis ẜm rectum.Et eodem modo fit interdum refractio ab aere ingroſſato propter debilitatem viſus. qui non poteſt penetrare ipſum aerem. ⁊ ideo vtitur eo ſicut ſpeculo. ſicut accidit cuidam. quem in libro de memoria appellat Antyphorontem Eſt tamen verum ꝙ Areſtoteles hic loquitur ẜᵐ

ꝯmunem opinionem mathematicorum quam hic ſequit̉Sed tamen ẜm veritatem loquendo illa eſt cauſa paſſionis accidentis circa Antiphorontē. quia circa pupillameius erat humor ſeu ſpiritus innaturalis ⁊ groſſus alterans viſum qͥ propter infirmitateꝫ iudicauit de ipſo quaſi de aliquo extrinſeco. propter cauſas p̄dictas ⁊ propterſimilitudinē in colore ⁊ lineatione paſſionis apparentis adidolum propinquum ¶ Conſequenter ibi. ¶ Propterquod) Declarat ſecundum propter quod ab aere ingroſſato fit refractio eoꝝ que videntur in mari puta montium ⁊ nauium. quia propter illam cauſam montes ⁊ naues videntur retracte. id eſt breuiores ẜm longitudinemet maiores ẜm latitudinem ⁊ groſſiciem. quia ſcꝫ vidēturper aerem propinquum ſuperficiei maris. qui humiditateipſius maris eſt ingroſſatus Et propter eandem cauſaꝫomnes magnitudines que videntur flante Euro apparent maiores. quia Eurus eſt ventus orientis humidusẜm virtutem. ⁊ ideo humefacit ⁊ ingroſſat aerem. Et itaconſequēter dicenduꝫ eſt de alijs ¶ Tunc ibi (Ab aqͣOſtendit quomodo ab aqua fit refractio. Dicens ꝙ abaqua ẜᵐ ſe fit maxima refrāctio. quia aqua magis acceditad diſpoſitionem o paci qͣꝫ aer. ⁊ etiam eſt plane ſuperficiei. et etiam caligo que iam incipit conuerti in aquam ẜmmodicas partes magis habet rationem ſpeculi potentisrefrangere qͣꝫ ipſa caligo ẜm ſe propter maiorem grofficiem̄. ¶ Tunc ibi. Quoniam autem). Aſſignat cauſam generationis coloris iridis ⁊ exiſtentie eius. et primoper ſimile Dicēs ꝙ in talibus ſpeculis apparet color obiecti corporis. ſed figuram impoſſibile eſt apparere Et perhoc differunt ab iride. Et etiam differunt ẜm diuerſitatem eorum a quibus fit refractio. quia aliquando fit refractio a caligine conuerſa in aquam. ſicut in iride. ⁊ quandoqꝫ a caligine conſiſtente tm̄ ſicut in alijs. Differunt etiaꝫtercio penes diuerſitatem eorum ad que fit refractio. quiaquandoqꝫ fit ad ſolē. qn̄qꝫ ad lunam. ⁊ quandoqꝫ ad aliquod aliorum aſtrorum fulgidorum¶ Et per diem quidem iris fit. nocte autema luna. vt quidā antiqui putant nō fiebat. hocautem patiebantur propter raritatem. latebatem̄ ipſos. fit tamen. raro autem fit. Cauſa auteꝫ ⁊ ꝙ in tenebris latent colores ⁊ alia multaoportet concidere. et omnia hec in die vna mēſis. In plenilunio em̄ fieri neceſſe ſi debeat fore ⁊ tūc aut oriente aut occumbente. propterquod quidem in annis quinquaginta bis comperimus ſolum.¶ Hic conſequenter philoſophus regreditur ad enumerandum quedam alia accidentia circa iridem. ⁊ ergoẜm doctorem ſanctum hec pars videtur continuari ad illam partem in qua enumerat alia accidentia iridis. ſꝫ eſthuc tranſpoſita propter aliquod accidēs. Dicit igitur ꝙiris de die apparet propter refractionem ſolis a nube rorida ſibi oppoſita. ſed de nocte dixerunt quidam antiquorum ipſam non apparere per refractionem luminis. quiain nocte rarefit propter quod latebat ipſos. Sunt etiamtres cauſe quare raro apparet de nocte. Prima eſt. qꝛ colores obfuſcantur de nocte propter obſcuritatem noctis.