SecūdusMetherologorum

teꝫ nullam habet virtutem impediendi motum exalationis. Inſule aūt pontice remote a terra nō poſſunt moueri niſi moueatur totū mare a quo ꝯtinent̉. ſꝫ hoc ē valdedifficile. In fine recapitulat. Dicens ꝙ iam dictū eſtde terremotibus q̄ ſcꝫ ſit natura ipſorū. et ꝓpter quā cauſam fiant. et qūo. et de accidentibus maximis ⁊ manifeſtioribꝰ circa ipſosQll̓V. ponibuis. Dd̓m ꝙ ſic probatFUtruꝫ terremotus ſit naturaliterqꝛ hꝫ cām poſſibilem. ſcꝫ exalationem calidam et ſiccaꝫincluſam infra terram violenter et velociſſime motā Ethoc debet intelligi de motu terre in particulari .i. ẜm aliquā particularem regionē. et nō de motu terre in vniuerſali. qꝛ nō eſt aliqua multitudo exalationis naturaliterpoſſibilis q̄ poſſet ſimul mouere totam terram. Debetetiam intelligi ꝙ ille motus eſt violentus ipſi terre ⁊ nonipſi exalationi Poſſet hoc idem etiam probari per ſigna et accidentia multa ſuperius in textu ad longū ꝑ doctorem ſanctum luculentiſſime expoſitaTerra naturaliter quieſcit in medioNl̓ EIAIL ergo nō meuetur naturaliter inmedio. et per ꝯſequens terremotus nō eſt naturaliter poſſibilis Et ꝯfirmatur. qꝛ ſi terra moueretur vel hoc eētab intrinſeco. vel ab extrinſeco Non ab intrinſeco. qꝛ terra naturaliter quieſcit Nec ab extrinſeco. qꝛ hoc maximeeſſet ab exalatione incluſa in terra. ſed hoc nō videt̉ cumilla exalatio ſit ſubtilis et terra poroſa. et ſic exibit terraꝫet nō mouebit eam Qd̓m ad primā ꝯcedendo totumargumentum quo ad primā ꝯſequentiam. ſed negandovltimā ꝯſequentiam. qꝛ talis motus eſt violentus terreet tamē fit a cauſis naturalibꝰ. Ad ꝯfirmatōem dd̓mꝙ terra ab extrinſeco mouet̉ ſcꝫ ab exalatione ⁊ qͣꝫuis ipſa ſit ſubtilis. nō tn̄ habet liberū exitū. ideo agitatur in viſceribꝰ terre et agitando pellit eius latera.T Si terremotus eſſet poſſibilis naturaliter. ſe¶ .queretur ꝙ a proportōne minoris inequalitatis fieret actio. Patet ſe q̄la qꝛ terra eſt maioris reſiſtentie et exalatio īcluſa ē minoris actiuitatꝭ Dd̓m ꝙ magna exalatio eſt maioris motiuitatis qͣꝫ vna pars terre ſitreſiſtentie. Et qn̄ d̓r ventus quatucunqꝫ magnus exiſtat nō poteſt mouere turres neqꝫ edificia. gͦ videt̉ ꝙ exalatio incluſa in viſceribus terre nō poſſet mouere terrāDd̓m ꝙ non eſt par ratio. qꝛ ventus circa turres habet liberum tranſitum. ſed exalatio infra terram non habet liberum exitum.Terremotus cauſatur ab aqua. gͦ nō ab exa¶ latione ſicca Antecedens probatur quia plurimi terremotus fiunt circa maria et loca aquoſa. vt patꝫex dictis in ſcd̓o ſigno ſumpto ex ꝑte loci. Dd̓m ẜmdoctorem ſcm̄. ꝙ ꝓpter hoc non eſt putandū quaſi aquaſit illius cauſa. ſꝫ hͦ fit ꝓpter aliā cām ibidē aſſignatam.Tractatus quartusE coruſcatōne aūt et tonitruo. adhucaūt de typhone. et incēſione. ⁊ fulminibus dicamꝰ. Etenī horū idem principium exiſtimare oportet omniū. Exalatōe vt/diximꝰ exiſtēte duplici hac quidē humida. hac

aūt ſicca. Et concretōe habēte ambo hec potētia. et cōſtare faciēte in nubem. ſicut dictū ē prius. Adhuc aūt ſpiſſiori cōſiſtētia nubiū factaad vltimā fūmitatē. qua em̄ deficit calidū. diſgregās in ſuperiorē locum. hac ſpiſſiorē et frigidiorem neceſſe eſſe cōſiſtētiam. ꝓpter qd̓ et fulmina. etnephie. et omnia talia ferūtur deorſumquāuis nato ſurſum calido ferre omni Sed adcōtrariū inſpiſſatōis neceſſariū fieri extruſionēvelut pyrenes ex digitis exiliētes Etenim hocpondus habētia ferūtur ſepe ſurſum.Iſte eſt quartus et vltimus tractatus huius libri ſecundi. in quo poſtqͣꝫ ph̓s determinauit de his que generant̉ ex ſegregatione calida et ſicca circa terram et in terra putade ventis. et terremotibus. Hic ꝯſequēter intendit cōſideratōnē facere de his que generant̉ ex eadeꝫin nube. Et diuiditur in duo capitula. In primo premittit intentū. et cū hoc ponit quedam neceſſaria ad ipſoruꝫmanifeſtatōem ẜm opinionē propriam. In ſecūdo determinat de tonitruo et coruſcatione ẜm opinionē aliorumibi (Quāuis quedam) primū capitulū diuidit̉ in tres ꝑtes. In prima premittit intentū Dicens ꝙ determinato de vento et terremotū cōſequenter dicemus de coruſcatione et conitruo. et typhone. id eſt de vento circulariꝓpulſo ex nube. et de incenſionibꝰ. et fulminibꝰ. et ſil̓ de oībus. quia oīm eſt idem principium puta exalatio ſicca.et omnia etiā ſunt ſubſtantialiter exalatio que differt ẜmpaſſiones et motꝰ diuerſos Tūc ibi (Exalatiōe vt diximus) Iſta eſt ſecūda pars huius capituli in qua ph̓uspremittit quedam neceſſaria ad manifeſtationem predictorum. Et ſunt tria. Primū eſt. ꝙ ſepe dictum eſt priꝰꝙ aqua et terra calefactis a virnite ſolis et aliorū aſtroꝝeleuatur duplex exalatio. vna quidem humida que eſtprincipium pluuie. niuis. grandinis ⁊ ſil̓iū. Alia aūt ſicca q̄ eſt principium ꝓpoſitorū ſicut videbit̉. et etiam quorūdam prius determinatorū. et ambe ille exalatōnes eleuant̉ ſil̓. qꝛ nec humida. nec ſicca ſe ſola aſcendit. Secundum eſt ꝙ aggregata ex iſtis duabo exalatiōibꝰ ⁊ ſurſuꝫeleuata ſi ſint humida a dominio. tunc propter frigiditatem ꝯuertunt̉ in nubem. ſicut dictum eſt in precedentibꝰTertiuꝫ eſt ꝙ nubes eſt denſior in ꝑte ſuperiori qͣꝫ in inferiori. qͥa pars ſuperior medie regionis eſt frigidior. etmagis diſtans a puncto reflexionis. et ſic deficit ibi virtus calidi diſgregans in loco ſuperiori. quare neceſſe eſtnubem eſſe ſpiſſiorem. Sed in parte inferiori nubes eſtminus frigida et minus denſa. et propter illam denſitatem et frigiditatem nubiū fulmina et etnephie et alia huiuſmodi q̄fiunt ex ficca exalatione ꝓpulſa a frigido mouētur īferius. qͣꝫuis exalatio calida ſit nata ferri ſurſuꝫ Siin ſil̓i parui lapilli poſiti inter digitos quando ꝯprimuntur ex vna ꝑte tūc reſiliūt in ꝑtem oppoſitamSegregata quidem igitur caliditas in ſuperiorem diſpergitur locum Quecunqꝫ aūt intercluditur ficca exalatio in tranſmutatōne infrigidantis aeris. hec cōueniētibus nubibus ſegregatur. Ui aūt lata et offendēs ad cōtinētes nubes facit ꝑcuſſurā. cuiꝰ ſonꝰ vocatur tonitruuꝫ