AreſtotelisFolioxxxiiij

dem terremotum fecit. hipoſtaſis autem ſpiritus catacliſmū.¶ Hic ꝯſequenter aſſignat cām inundationis aquarū accidentis in terremotu. Et diuiditur in duas ꝑtes ẜm ꝙduas aſſignat cās Dices pͥmo ꝙ in terremotibꝰ interdūꝯtingit effluxio aqͣꝝ. nō tn̄ ꝓpter hoc credendū eſt ꝙ aqͣſit cā terremotꝰ ſicut poſuit Democritus Eſt aūt primaratio illius effluxus. qꝛ ſpiritus erūpēs inueniens aquāin ſuperficie terre. ꝓpellit eam vel per ſe vel per euerſionēterre ꝓpellendo eam ab inferiori. et hoc modo etiā vētiſunt cauſa fluctuationis ſed nō ecōtra Et ꝑ eandē rationem poſſet aliquis dicere terram eſſe cauſam terremotactiuam. qꝛ ipſa agitata euertit̉ interremotū. ſicut aquaeffluit. ſed tn̄ in tali motu aqua ⁊ terra habent ſe plus paſſiue. ſed exalatio ſeu ſpūs hꝫ ſe in rōne mouētis Tūcibi (Ubi aūt ſil̓) ponit ſecūdam cauſam effluxionis Dicens ꝙ ſi alicubi ꝯtingat ſimul inundatio et terremotustunc eius cauſa eſt diuerſitas ventorū qui ſunt ad inuicēꝯtrarij. qꝛ qn̄ ventus qui mouet terram ſuccūbit tūc fitterremotus. Sed qn̄ ſuccūbit ventus contrarius a quoaqua ꝓpellitur. tunc aqͣ inundat ſuper regionē et fit catacliſmus .i. inundatio aquarū Et hoc factū eſt in Archadia regione. vbi ſil̓ cū terremotū et effluxione aque ſubmerſe fuerunt due ciuitates. qꝛ extra ex ꝑte meridiei flabat auſter ꝓpellens mare. et in loco vbi factus fuerat terremotus flabat boreas in cōtrariū. et ſemꝑ vno vēto deuicto ex ꝑte illa fiebat trāquillitas.Scd̓m partē autem fiunt terremotus terreet ſepe admodicū locū. vēti aūt non ẜm ꝑtē quidem cū exalatiōes que ẜm locū ipſū et vicinantem ꝯuenerint in vnum. ſicut et ſiccitates diximus fieri et pluuias ẜm partem. et terremotusquidem fiunt propter hunc modum venti autēnon hi quidem em̄ in terra principium habentvt ad vnū om̄es impetuent̉. Sol autē nō ſimiliter poteſt. pluuie autem ſuſpenſa magis vt fluant. cū principiuꝫ acceperint a ſolis latione iaꝫẜm differentias locorum ad vnum.Hic ꝯſequenter ꝯꝑat terremotum ad ventū Dicēsꝙ terremotus fiunt ẜm partes terre ⁊ ẜm locū modicūin regione determinata Sed venti fiunt ẜm totam regionem ⁊ flant ẜm multas partes. Cuius ratio eſt. qꝛ exalatio ex qua cauſatur terremotus propellitur interius advnū locū determinatum. vt patꝫ ex dictis. et ergo terremotus fit in vno loco in quo ſol non habet tantam virtutem ꝙ poſſet diſgregare hmōi exalationes impediendomotum eius. ſic aūt nō eſt de vento. Sed materia pluuie magis eleuatur a terra ſuperius vbi accipit principiūa ſole et conuertit̉ ad inferius ad loca diuerſa nūc ſcꝫ advnum. nunc vero ad alium.Quando quidem igitur fuerit multus ſpiritus mouet terram. vt autem tremor ad latum.fit aut raro et ẜm aliqua loca velut pulſus ſurſum deſubtus propter qd̓ et minus agitat hoc

modo. Non em̄ facile ſic multum cōuenire prīcipiū. Ad longitudinē em̄ multiplex eius quea profundo exalatio. vbicunqꝫ aūt factus fuerittalis ſciſmus. egreditur multitudo lapidū ſicutbulientium in caldarijs. Hoc em̄ modo factoſciſmo q̄ circa. Sypolim euerſa ſunt. et cāpusvocatus flegreum et que circa Liguſticā regionem. In inſulis aūt ponticis minus fiuntterremotus qͣꝫ in his que ad terram: Multitudo em̄ maris infrigidat exalationes. et ꝓhibetpondere et vim infert Adhuc aūt fluit. et non agitatur terra obtenta a ſpiritibꝰ. et quia multūoccupat locum non inhāc. ſed exhac exalatōesfiunt et has conſequūtur que ex terra. Que aūtꝓpe terram pars ſunt terre. Intermedium em̄propter paruitatem nullam habet virtutem pōticas autem non contingit mouere ſine mari toto a quo contente exiſtunt De terremotibusquidem igitur. et que natura. et propter quamcauſam fiunt. et alijs accidentibus circa ipſosdictum eſt fere de maximis.Hic ꝯſequenter determinat de differentijs terremotuum. et cuꝫ hoc declarat ꝓpter quid in inſulis remotisa terra ſepe non accidit terremotus. ſed in illis que ſuntprope Dicens primo. ꝙ qn̄ eſt multa exalatio tunc diuerſimode mouet ipſam terram. ſcꝫ aliquando per modumtremoris. et aliquando per modū pulſus. qꝛ quando exalatio mouetur in terra ẜm latitudinem ⁊ percutit̉ ad alterū latus tunc multas facit ꝑcuſſiones ⁊ mouet ꝑ modum tremoris. Sed quando exalatio ex profundo mouet terram ſurſum. tunc fit terremotus per modum pulſus. et hoc fit raro. qꝛ difficile eſt tantam exalationem cōuenire in profundo. ſꝫ quando hoc fit tunc propellit̉ ſurſum multitudo lapidū ſicut accidit in caldarijs quibuliunt in quibꝰ grauia ſuperius ꝓpellūtur et tales terremotus ſunt difficiles et periculoſi ꝓpter ſubuerſionēterre q̄cōcomitatur qꝛ per talem terremotum euerſa fuerūt loca q̄ ſunt circa Sypolim ciuitateꝫ Tūc ibi In inſulisautem) Aſſignat cauſam ꝓpter quā in inſulis remotisa mari minus fit terremotus qͣꝫ in propinquis Dicensꝙ in inſulis ponticis q̄ ſunt multum remote a terra tardius accidit terremotus qͣꝫ in illis q̄ ſunt propinque terre ꝓpter quatuor cauſas Prima qꝛ multitudo maris circūfuſa ipſis infrigidat exalationes q̄ ſunt vel fiūt in ip̄iset facit eos immobiles. Secūda qꝛ mare ſuppoſitū ipſisẜm maiorem partē prohibet ſua grauitate motuꝫ ipſaꝝinſularum. Tertia quia mare circūfluens fertur proptermultitudine venti huc vel illuc. et ergo nō poteſt moueri propter motum terre. qꝛ oportet illud quod moueturab alio quieſcere et ergo nec inſule que ꝯtinentur mouentur ab ipſis. Quarta qꝛ circa illas inſulas mare multa occupat loca. et ſic impedit ꝙ exalationes non poſſunt fluere in ipſam terram. Sed inſule que ſunt prope terrā frequēter agitant̉. qꝛ ſunt ſicut quedā partes terre ꝓpter ꝓpinquitatē. et etiam mare intermediuꝫ propter prauita-

f iiij