Areſtotelis

Folioli. j

Sed Anaxagoras putabat hoc nomē ether idē ẜcareqd̓ ignis ab etherimi qd̓ eſt ardere. quia credidit ſuperiora corpora eſſe plena igne. Et ſi dicatur ꝙ antiqui etiamhabuerūt hanc opinionem de celo. ergo videtur ꝙ nonfuit noua opinio ab Areſto. aſſumpta. Ad hoc reſpōdetAreſto. ꝙ eedem opiniones reiterant̉ poſtqͣꝫ deſierūt ꝑnegligentiam ſtudij. vel ꝓpter bella vel ꝓpter alias corruptiones. nō tantum ſemel vel bis vel ter ſed infinities ſtante opinione Areſto. qua putauit generationemhoīm fuiſſe ab eterno vt patꝫ ex prioribus libris Tūcibi (Quicūqꝫ āt) Accedit ad ſolutionē dicte. queſtionisEt qͣttuor facit. Primo reprobat opinionē AnaxagoreDicens ꝙ neqꝫ celū ē de natura ignis Neqꝫ inter mediūinter celum et terram eſt plenum ſolo igne. Probat. qͥaẜm theoreumata iam dicta in ſuperioribꝰ ſcꝫ in ſecūdo celi ⁊ etiaꝫ oſtenſa ꝑ mathematicos corꝑa celeſtia īproportionabiliter excedūt quantitatem terre et eorū q̄ ſunt circa terrā Si igitur corꝑa aſtrorum cōſtarent ex igne ⁊ ſimiliter intermedia inter celum et terrā eſſent plena igneſequeret̉ ꝙ qd̓ libet aliorum elemētorū eſſet iam annihilatum ꝓpter exceſſum ignis. Et ſi antiqui cōſideraſſentillaꝫ magnitudinē corporū celeſtinm ceſſaſſent ab illa puerili opinione. quia valde ſimplicis hoīs eſt et in eruditieſtimare ſtellas eſſe paruas eo ꝙ videant̉ nobis ꝑue ꝓpter nimiam diſtantiā Tūc ibi ¶ Atuero neqꝫ) Ph̓sſecūdo oſtendit idem de aere Dicens ꝙ nō eſt poſſibileꝙ illud intermediū inter celū et terrā ſit plenū aere. Probat qꝛ tūc aer multum excederet equalitatem cōis analogie elemētorū ſine qua elemēta cōſeruari nō poſſuntTūc ibi ¶Differt aūt nihil) Oſtendit tertio. ꝙ intermedium inter celum et terram. nō ſolū eſt plenū duobꝰ elementis. ſcꝫ igne et aere. ꝓbat dupliciter Primo qꝛ nō eſtaliqua moles in qua ꝯtineat̉ tota aqua. Scd̓o qꝛ nō pōteſſe tantus exceſſus moliū .i. quantitatum ignis et aerisad alia elemēta. vt patet de cōparatione parue aque. ⁊ deaere facto ex illa aqua parua. Sed eadeꝫ eſt proportio totius ad totum. et partis ad partē Tūc ibi ¶ Differt ātExcludit quarto quādā cauillationē. Dicens ꝙ nihildifferr ad ꝓpoſitum ſi qͥs dicat ẜm opinionē Empedoclis ꝙ elemēta nō generant̉ ex ſeinuicē. qͥa ſi exiſtit equalitas ⁊ ꝓportio virtutis. neceſſe eſt ipſam exiſtere in ip̄orum magnitudinibꝰ. ⁊ ſic ſequit̉ idē qd̓ prius Ex oībus illis colligit ph̓us Dicēs. manifeſtū eſſe ex dictis ꝙneqꝫ aer. neqꝫ ignis. tm̄ replet mediū locū qui ē inter terram et ſupremas ſtellas. Sed preter hec duo elementaoportet ſupra ip̄a eſſe corpus celeſte qd̓ nullū inferioruꝫeſt elementorum.F Utꝝ inter terrā ⁊ aſtra vltima. ſintQN . neceſſario plura intermedia corpora Dd̓m ꝙ ſic. qꝛ in illa diſtantia nō ſoluꝫ mediat ignis nec ſolū aer. gͦ oꝑtet alia corpora int̓mediare Qꝭ nōſolum ignis ptꝫ qꝛ terra in ordine ad celū eſt modice qͣꝫtitatis. ſi ergo totum ſpacium intermediū eſſet ignis ſeq̄retur ꝙ totam terrā ꝯuerteret in ſuā naturaꝫ Et ꝙ nonaer tm̄ ꝓbatur ſimiliter. qꝛ tunc aer nō ſeruaret debitamꝓportionē quantitatis ad alia elemēta. quā tn̄ oportet neceſſario ponere ſi debeant elementa ita in eſſe conſeruari.Patet qꝛ qualis eſt ꝓportio ꝑtis ad ꝑtē. talis eſt ꝓportio totius ad totum Sed ex vno pugillo terre fiunt decem aque. et ex vno pigillo aque decem aeris. et ex vnoaeris fiunt decem ignis. gͦ etiam talis erit ꝓportio totiꝰelementi ad totum elementum. et ſic oꝑtet aerem eē tm̄iſ

Auoin centuplo maiorē terra Si aūt totū ſpaciū intermediūeſſet aer oporteret ip̄m eſſe multū maiorē. Sequit̉ corollarie ꝙ ignis in millecupſa ꝓportōe eſt maior terra Nectamē ex hoc ſequit̉ ꝙ poſſet ꝯuertere ipſam in ſui naturāqꝛ licet ſit maioris actiuitatis. tn̄ in eadē ꝓportōne ē minoris reſiſtētie. et ſic vnū elemētum nunqͣꝫ ſufficit aliudin ſui naturam ꝯuertere. nec ambo tertiū Sequit̉ corollarie ſecūdo ꝙ habita qͣꝫtitate terre faciliter ſciri pōt qͣꝫtitas vniuſcuiuſqꝫ element¶¶ Qꝭ terra eſt minor quibuſdaO Oaſtris. et etiam eſt maior qͥbudam. quia minor ſole ⁊ maior luna. Primū patꝫ. qꝛ qn̄aliqd̓ corpus luminoſum vnit radios ſuos retro corpusopacū ſibi ꝯtrapoſitū. neceſſe eſt ip̄m eſſe maius illo corpore. ſꝫ ſol eſt hmōi reſpectu terre. gͦ eſt maior terra Qinor ꝓbatur. qꝛ ꝯtingit eſſe oppoſitiōem ſolis et lune. veetiā aliorū planetarū. Et tn̄ in tali oppoſitōe ſtat adhuoēs illos planetas fore illumīatos. nō obſtāte interpoſtione terre. Scd̓m patet. qꝛ terra pōt ꝑ ſuam vmbraꝫ piramidalem eclipſare lunā totam. gͦ oportet ꝙ vmbra terre que tn̄ eſt minor terra excedat lunam et per conſequēsterra magis excedit.P Stelle vident̉ valde ꝑue. ſicut ſol videt̉ pedalis vel bipedalis figure. gͦ nō excedit terrā inqͣꝫtitate et magnitudine Dd̓m ꝙ hoc eſt ꝓpter nimiā diſtantiā. qꝛ quāto res videt̉ remotior. tāto apparet minor☞ Et ex illo fundamēto Saturnus qͣꝫuis ſit malorſole tn̄ ꝓpter nimiā elongatōem apparet minor. Sed ꝙſit maior patꝫ. qꝛ ſi ſol et Saturnus ꝯiuncti ſil̓ petant occaſum. ſol prius occultabitur. ergo ſequit̉ ꝓpter lineamorizontis ꝙ Saturnꝰ fit maioris qͣꝫtitatis.Z Si ſol eſſꝫ maior terra. ſequeret̉ ꝙ cooperiretterrā. ⁊ ꝑ ꝯſequēs ſole exiſtente ſup̄ nos eqͣliter eſſet calor ſolis vbiqꝫ Dd̓m ad prima ꝯſequentiam ꝙ ſol cooperit terrā qͣꝫtitatiue ſed nō apprehenſiueqꝛ aliqn̄ eſt ſupra terrā et qn̄qꝫ ſub terra. Non tn̄ ſequit̉ꝙ ſit equalis calor. qꝛ ꝓpter nimiā diſtantiā variat̉ aſpectus eius quē hꝫ ad diuerſas ꝑtes terre. Et ergo ex eodem fundamēto duobꝰ planetis exiſtentibus ſuꝑ noſtrūorizontē vnus eoꝝ operat̉ in vna ꝑte et alter in alia Etqn̄ d̓r terra eſt maior gradu in quo ꝯtinet̉ planeta. gͦ etiāerit maior planeta. Tenet conſequentia. quia quicquideſt maius maiore hoc etiam eſt maius minore. Antecedens probat̉. quia vni gradui correſpondēt tot ⁊ tot miliaria in terris. vt dicūt aſtronomi Qd̓m ꝙ illud dc̄mdebet intelligi loquēdo ꝓportiōabiliter ⁊ nō equaliter qͦmō toti celo correſpōdet tota terra. Sicut (exēpli grā) ſiqͥs traheret duas lineas a celo inter cludētes qͣꝫtitatē gradus in qͦ locat̉ planeta vſqꝫ ad cētrū terre. tūc illi qͣꝫtitatiterre ſuꝑficiei incluſe inter illas duas lineas correſpondet ille gradus inter eaſdem interceptusReliquū āt ꝑſcrutātes dicere qūo ordinata ſūtduo ad pͥmi corꝑis pōem Dico āt aerēqꝫ ⁊ ignēet ꝓpt̓ quā cām caliditas a ſuꝑioribꝰ aſtris fithis q̄ circa terā locis De aere igit̉ dicētes pͥmoſicut ſuppoſuimꝰ. dicamꝰ ſic ⁊ de his iteꝝ ſi itaqꝫ ſit aqͣ ex aere ⁊ aer ex aqͣ ꝓpt̓ quā qͥdē cām nōꝯſtāt nubes ẜm ſuꝑiorē locū Cōueniebat eī magis qͣꝫto r̄motior a tralocꝰ ⁊ frigidior. qꝛ neqꝫ ſic

a iiij