Fg F6PrimusMetherologorum⁊QE96

prope aſtra calida exiſtentia eſt neqꝫ prope radios a terra refractos qui ꝓhibet ꝓpe terrā cōſtare diſgregantes caliditate cōſiſtētias. fiūt eīnubiū cōgregationes vbi deſinūt iam radij ꝓpter ſpergi in īmenſum Aut igitur nō ex omniaere nata ē. aqua fieri aut ſi ſimiliter ex om̄i quicirca terram nō ſolum aer eſt. ſed velut vapor ꝓpter qd̓ iterū conſtat in aquam. Atuero ſi tantus exiſtens aer om̄is vapor eſt videbitur vtiqꝫmultum excedere que aeris naturam et q̄ aque.Si quidem ſuperiores diſtantie plene ſunt corpore aliquo et igne quidē impoſſibile qꝛ exiccarent̉ vtiqꝫ illa omīa. Relinquitur autem aer etquod circa terram totam aqua vapor em̄ aquediſgregatio eſt de his quidem igitur dubitatūſit hoc modo.¶ Iſtud eſt quartum capitulū huius primi tractatus.In quo ph̓s oſtendit qūo ignis et aer ſe habeant ad corpus celeſte. qd̓ vocat̉ primū elemētum ſiue pͥmū corpusEt diuiditur in duas ꝑtes pͥncipales. In prima mouettres queſtiones. Et in ſecūda ſoluit eas. ibi (Nos aūtdicamus) Dicens primo ꝙ ꝯſequenter oportet ꝑſcrutari de ordine aeris ⁊ ignis ad primū corpꝰ celeſte qd̓ eſtaliud ab ipſis. Et ſecūdo oportet ꝑſcrutari ꝓpter quamcām a ſuperioribꝰ ſtellis cauſetur caliditas in his locis q̄ſunt circa terram. Et tertio qꝛ oſtenſum eſt in libro degeneratione ꝙ aqua fit ex aere ⁊ ecōuerſo. vt patet in cōdenſatione nubium ex quibꝰ generantur pluuie et hocaerem cōuerti in aquā. quare tantū in ſuperiori ꝑte aerisnō inſpiſſant̉ nubes ad generationē aque. Et ſtatim īducit rōem ad ꝓbandū ꝙ hoc debeat fieri. quia ꝯdēſatio nubium fit ex frigiditate cū frigidi ſit ꝯdenſare Sꝫ in ſuperiori regione aeris videtur eſſe maior frigiditas igit̉ ⁊c̄.Qior ꝓbatur. qꝛ ibi vident̉ ceſſare due cauſe calefactionis Prima qꝛ locus ſuꝑior aeris multū diſtat ab aſtrꝭq̄ ſunt calida ẜm effectum. ergo aſtra non poſſunt impedire inſpiſſatōem nubium. Etiam ſuprema regio aerismultū diſtat a terra. gͦ ad ip̄am nō pōt fieri reuerberatioradiorū ſolis a terra q̄ eſt ſcd̓a cauſa calefactōis Tuncibi (Aut igit̉) Remouet quādam falſam ſolutionē aliquoꝝ dicentium ꝙ nō ex om̄i aere nata ſit fieri aqͣ. ſed ſolum ex aere circa terrā exiſtēte. quia aer ſuꝑior eſt puruset nō p̄t ꝯdēſari in aquā. ſed aer circa terra eſt vapor. etgͦ ẜm illos ꝯdenſari p̄t. Reſpōdet ph̓s ad hoc ꝙ nō p̄tdici. qꝛ ſi tantus aer exiſtens ſupra terrā totus eſſet vapor. tunc aqua multum excederet naturā aeris. Et ſil̓raer ⁊ aqua multū excederēt alia elemēta. quia ſuꝑioresdiſtantie q̄ ſunt inter ſtellas ſunt plene aliqͦ corꝑe ⁊ nonſolum igne. qꝛ ille exiccaret om̄ia Relinquit̉ ergo ꝙ ſintplene aere. et ꝙ illud ſpaciū circa terraꝫ ſit plenū aqͣ. quiaplenū vapore qui eſt quedam diſgregatio aque id eſt acrarefacta. Et illa poſſet eſſe definitio vaporisSꝫᵐ ſcm̄ Thomaꝫ ꝙ radijLEAI AIO Ilares ſunt cā caliditatis. Eilli ſtꝭ duplices qꝛ qͥdā ſunt cadētes a ſole Et alij ſunt reflexi qͣſi iteꝝ ſurſuꝫ tendētes Et quāto hi duo radij ſuntmagis ſibi inuicem ꝓpinqui tanto plus cauſatur de ca-

lore. Quia tunc virtus vtriuſqꝫ radij ꝑtingit ad eandem partem aeris. Inſignū cuius quādo radij ſolis cadens ſuper terram facit anguluꝫ rectum ibi eſt maximꝰcalor. quia ibi fit reflexio in eandem partē. Sed qn̄ facitangulum maiorem recto tūc eſt minus de calore. qͥa tūcrepercuſſio ꝓpter amplitudinē anguli multū diſtat a radio primo cadente. Et ideo dicit textus ꝙ nubiū ꝯgregatiōes fiunt vbi deſinūt iam radij ꝓpter ſpargere in īmēſum. qꝛ propter īmenſam ſeparatione predictorū radioꝝab inuicem in loco ſuperiori deſinit calor et ꝯdenſat̉ ibinubes propter frigus. quia quāto magꝭ receditur a terra vbi fit reuerberatio tāto p̄dicti duo radij magis diſtātNos autem dicamus ſimul et ad dicendadeterminātes ⁊ ad nūc dicta Ꝙ quideꝫ em̄ furſum et vſqꝫ ad lunam dicimus eſſe corpus alterum ab igne et aere qͥnimo et in ipſo hoc quidem purius eſſe hoc aūt minus ſincerū. ⁊ differentias habere. et maxime que deſunt ad aereꝫet ad eum qui circa terrā mūdum. lato aūt primo elemēto circulariter et corporibꝰ que in ip̄oquod propinquū ſemꝑ inferioris mundi et corporis motū diſgregatum accenditur ⁊ facit caliditatem. Oportet aūt intelligere ſic et habereincipientes qd̓ em̄ ſub ea que ſurſum circulatione corpus. velut materia q̄dam exiſtens et potentia calida et frigida ſicca et humida et q̄cunqꝫ alie his aſſequunt̉ paſſiones fit talis et eſt amotu ⁊ in mobilitate cuius cauſam et principium diximus prius. In medio quidē igit̉ etcirca medium eſt qd̓ grauiſſimuꝫ ⁊ frigidiſſimūſegregatum terra et aqua. Circa hec āt ⁊ habita his aerqꝫ quē propter cōſuetudinē vocamꝰignem Non em̄ eſt ignis. exceſſus em̄ calidi etvelut feruor eſt qd̓ ignis. Sed oportet intelligere dicti a nobis aeris qd̓ qͥdeꝫ circa terrā veluthumidū et calidum eſſe propter vaporem et exalationē habere terra. Ꝙ āt ſuꝑ hō ccalidū iaꝫet ſiccum eſt vapores em̄ natura humidū et calidū exalatōnis autē calidū et ſiccū. Et ē vaporquidem potentia velut aqua Exalatio aūt potentia velut ignis.¶ Iſta eſt ſcd̓a pars prīcipalis huiꝰ tractatꝰ qͣrti Et ſubdiuidit̉ in tres ꝑtes ẜm ꝙ tres ſoluit q̄ſtiones ſuperiusmotas. Quia pͥmo ſoluit pͥmā fcd̓o t̓ciā et tertio ſcd̓amDicens primo ꝙ ſurſum vſqꝫ ad lunā incluſiue ē corpꝰalteꝝ ab igne et aere. ſicut iam oſtenſum eſt. Et tn̄ in illocorꝑe ſupremo eſt aliqͥd purius ⁊ aliud minus ſincerū .i.minus purū. et maxime in illa ꝑte qua terminat̉ ad aerēet ignē et ad mūdū inferiorē. quia in luna apparet defectus luminis Et qn̄ eſt plena apparēt in ea q̄dā vmbroſitates Et ſub illo corꝑe locat̉ immediate ignis. quia illd̓corpus ſupremū. circulariter motū in ſe et in ſuis ſtellisaccedit ⁊ calefacit ꝑtē inferioris mūdi qͥ eſt ei ꝓpinquiorquaſi diſgregata ⁊ rarefacta ꝑ motuꝫ ſuꝑioris corporis.Unde tota natura corꝑalis que eſt ſub corpore circula