et corruptione

Folioi xxvij

¶¶ Iſtud eſt ſecundū capl̓m huius tractatus. in quo poſtqꝫ ph̓us determīauit de pͥncipijs elementorū materiali etformali. Hic ꝯn̄ter determīat de numero eoꝝ. Et diuiditur in duas ꝑtes pͥncipales. in pͥma determīat numeꝝ elementoꝝ. in ſecūda cū in quolibet elemēto ſint due qualitates. on̄dit que qualitas in quolibet dominet̉. ibi (Sed tamen ſimpl̓r Circa primū duo facit. quia pͥmo ꝓbat numerū elementoꝝ. ⁊ etiā dcm̄ ſuū ꝑ opiniones antiquoꝝ cōfitmat. Secūdo remouet quoddā dubiū. ibi (Entibꝰ auteꝫquattuor) Dicit ergo ph̓us pͥmo. cū ſint qͣttuor elementa. id eſt qͣttuor tangibiles qͣlitates. illaꝝ autē qualitatumſunt ſex cōiugationes. quaꝝ due ſcꝫ calidi ⁊ frigidi. humdi ⁊ ſicci ſunt impoſſibiles. qꝛ impoſſibile eſt cōtraria eē ineodē. quare ſeqͥtur ꝙ ſolū relique qͣttuor erūt poſſibiles .ſ.calidi ⁊ ſicci. calidi ⁊ humidi. frigidi ⁊ humidi. frigidi ⁊ ſici. Et hoc quod iam dcm̄ eſt. eſt aſſequutū. id eſt cōueniēsHis que apparent in qͣttuor elemētis. qꝛ ignis eſt calidus ⁊ſiccus. ⁊ ſic conſtituit̉ ꝑ primā coniugatōem. ſed aer eſt calidus ⁊ humidus ꝑ ſcd̓am. aqua frigida ⁊ humida ꝑ terciāterra frigida ⁊ ficca ꝑ quartā. Et ſic qͣttuor prime qualitates rōnabiliter diſtribuunt̉ quatuor pͥmis corporibꝰ. ſcilicꝫquattuor elemētis. ⁊ ergo ſicut ille qͣttuor qͣlitates nō poſſunt niſi qͣdrupliciter combinari. ſic ſolum ſunt qͣttuor elementa Et hoc cōfirmat ꝑ opiniones antiquoꝝ. qꝛ omnes antiqui qͥ dicunt elemēta eſſe ſimplicia corpora conueniunt in hoc ꝙ nō excedūt numerū quaternariū. licet anti.inter ſe differāt. quia qͥdam dicunt primū elementū eſſe tm̄vnū. quidā dicunt elemēta eſſe duo. qͥdam tria. ⁊ quidamquattuor. ſed nō excedūt numerū quaternariū. Cōcordatetiam ph̓us cum antiqͥs in hoc ꝙ elemēta ſiue vnum ſiueplura agunt ⁊ patiunt̉ ꝑ differētias cōtrariaꝝ tangibiliuꝫqualitatū. ſiue ꝑ cōtrarias qualitates tāgibiles Sicut illi qͥpoſuerunt ipſum elementū quandā naturā ſubtiliorē aere. ⁊ depreſſiorē igne. dicebant ex illo om̄ia generari ꝑ denſitatem ⁊ raritatē. vel ꝑ calidū rarefaciens ⁊ ꝑ frigidū condenſans. Similiter illi qͥ ponunt duo elemēta. ſicut ignemet terrā ſicut Permenides. illi etiā ponūt inter ip̄a duo media. ſcꝫ aerē ⁊ aquā. que dicebant fieri ex illis duobꝰ ꝑ rarūet denſum. qꝛ quando terra rarefit tunc generat̉ aqua. ſedquādo ignis condēſatur. tunc generat̉ aer. Etiam illi quiponūt tria elemēta ponunt duo extrema contraria ⁊ vnummediū. ſic ut Plato in ſuis diuiſionibꝰ vbi diuidit elemētaquia ponit vnū ex parte forme. ſed magnū et paruū q̄ ſuntꝯria ex ꝑte materie Dixit etiā quoddā mediū eſſe mixtūex magno ⁊ paruo. Et ſic fere idem dicūt ponētes duo pͥncipia ⁊ ponētes tria. Sed tamē differūt. qꝛ ponentes triaponūt duo extrema ⁊ duo media. ſed ponētes duo ponuntvnū mediū. ⁊ ſic cōueniūt in extremis. ⁊ differūt in medijsSed illi qͥ mox quattuor ponūt ſicut Empedocles.) Ed̓r notanter. mox. quia nō poſſitꝭ quattuor pͥncipaliter. ſeddicebat duo media ex alijs gentari illi) reducūt quatuorelemēta in duo ꝯtraria. quia ex vna parte ponūt ignē. et exalia ꝑte ponunt tria alia. ⁊ ſic Empedocles ꝯcordat cumAreſtotele in duobꝰ. licet nō om̄i mō. ſcꝫ in numero elemētoꝝ ⁊ cōtrarietate Tunc ibi (Non eſt aūt ⁊ ignis) vlterius declarat opinionē Empedoclis. Dicēs ꝙ ẜm Empedoclē elemēta q̄ nos ſentimus nō ſunt pura. ſed vnūqd̓qꝫ eſt mixtuꝫ. licet ſint ip̄is ſimilia (verbi gratia) id quod ēſimile igni. ſcꝫ flamma non eſt ignis. ſed ignea. et quod eſtſimile aeri non eſt aer. ſed aereuꝫ. ⁊ ſic de alijs. Dicit enimEmpedocles ꝙ ignis qui eſt circa nos ſit quedā ſuperabundantia caliditatis. ſicut glacies eſt q̄dam ſuꝑabundan-ſ

tia frigiditatis. Etiam ẜm eū coagulatio ⁊ arſio ſunt quedam ſuꝑabundantie vnū in glacie ⁊ alterum in igne circanos exiſtēte. ⁊ ſic quodlibet illorum eſt quoddā mixtū. qͥaglacies ē coagulatio humidi ⁊ frigidi. ſꝫ ignis apud noseſt arſio calidi ⁊ ſicci. Sed tamē quia vtrunqꝫ recedit a tēperamēto mixtionis. ideo nihil ex eis generat̉. licet vtrunqꝫ ſit mixtū. vt vult Empedocles. Et hec eſt expoſitio doctoris ſancti. Sed hec littera ab alijs aliter introduciturContra principiū textus. quattuor qualitatesdicitur in littera ꝙ ſint elemēta. Dd̓m dupl̓r ẜm doctoy pͥme ſunt ſolum pͥncipia elementoꝝ. ergo malerem ſanctū. pͥmo. qꝛ elementū capitur hic cōmuniter ꝓ omni illo quod venit ad alicuius cōpoſitōem. qꝛ elementū eſtex quo componit̉ aliqͥd pͥmo. ⁊ eſt in eo. vt d̓r quinto metaphyſice. ſed ex quattuor pͥmis qualitatibꝰ componunt̉ ſexcōiugationes. ideo reſpectu illarum poſſunt dicielemēta.Uel aliter dd̓m. ꝙ elemēta dicuntur pͥme ꝓpoſitiones demonſtratōnis. ex quaꝝ virtute ꝓcedunt cetere ꝓpōnes. ⁊in quas alie reducūtur. ⁊ ergo ad ſimilitudinē illarū quattuor pͥme qualitates poſſunt dici elemēta. quia om̄es aliequalitates. vt oſtenſum eſt ſunt earum effectus. et in easreducuntur.Entibus aūt quattuor ſimplicibꝰ corporibꝰvtriuſqꝫ primoruꝫ eſt vnūquodqꝫ. Ignis em̄ etaer eius qͥ ad terminū fertur. Terra aūt ⁊ aquaeius qui ad mediū. ⁊ extrema quidē ⁊ ſincera ignis ⁊ terra. media aūt mixta. magis aqua et aeret vtraqꝫ vtriſqꝫ cōtraria. Igni qͥdem em̄ cōtrarium aqua. aeri aūt terra. hec em̄ ex contrarijspaſſionibus conſtituta ſunt.Hic ꝯn̄ter remouet quandā dubitātōem q̄ talis ē. qꝛcū ſint qͣttuor corꝑa ſimplicia. vt ꝓbatū eſt. videt̉ ꝙ oꝑteatponere qͣttuor drn̄as loci. q̄ aptent̉ illis corporibꝰ. Rn̄detph̓s ꝙ qͣꝫuis ſint qͣttuor elemēta. tn̄ qd̓libet ipſoꝝ eſt alterū duoꝝ pͥmoꝝ locoꝝ. ſcꝫ aut ſurſum aut deorſuꝫ. qꝛ igniset aer ſunt illius loci qͥ eſt ſurſuꝫ. ſed aqͣ et terra ſunt illiusqͥ eſt deorſum. nō tn̄ pariter. qꝛ extrema ſunt magis ſincera. qꝛ ignis eſt ſimpl̓r leuis. ⁊ terra ſimpl̓r grauis. ſed media elemēta vtroqꝫ ꝑticipant. qꝛ aqͣ eſt leuis interra et grauis in aere ⁊ igne. Sil̓iter aer eſt leuis in terraet aqͣ. ſed eſtgrauis in igne. Sed qꝛ aqͣ plus hꝫ de grauitate qͣꝫ de leuitate ſic magis cōmunicat cū terra. Et iō vtriqꝫ dat̉ vnuslocus. ⁊ ita ſil̓iter dd̓m eſt de aere ⁊ de igne. Et addit ph̓sꝙ illa qͣttuor elemēta ſunt cōſtituta ex quatuor pͥmis paſſionibus cōtrarijs. ex quibus cauſat̉ grauitas ⁊ leuitas etcetere tangibiles qualitatesj Utrū ſint tm̄ qͣttuor elemēta ProIAVLrn̄ſione notandū. ꝙ elementuꝫ capiturmultis modis. pͥmo accipit̉ ꝓprijſſime ꝓ illo qd̓ eſt ſimpl̓rprimū in ꝯpōne corpoꝝ. ⁊ ſimpl̓r vltimū in teſolutōe. ⁊ hͦmō materia prima d̓r elementū. Alio mō capit̉ elemētuꝫminus ꝓprie ꝓ om̄i pͥncipio intrinſeco et ꝑ ſe alicuius rei. ethoc mō elementum extendit ſe ad materiā ⁊ formā. Tercio capitur elemiētū magis cōiter ꝓ om̄i illo quod cōcurrit ad generatōem mixti. ſiue tale inexiſtat ſiue nō Et ſic celum vocatur elementuꝫ in libro metherologoꝝ. Quartocapitur elementū pro illo qd̓ eſt principiū nō ſimpl̓r. ſed inaliqͦ genere .ſ. in gn̄ c corpoꝝ. quia ſcꝫ nō reſoluit̉ inaliquod19