SecūdusDegeneratione
Hic ꝯn̄ter ph̓us oſtēdit ꝙ illa quattuor non reducuntur ad alias. nec in pauciores. nec ad ſeinuicē. Dicēs ꝙ calidum nō eſt ſiccū neqꝫ humidū. neqꝫ etiā humidū eſt quodcalidū. neqꝫ etiā calidū eſt qd̓ frigidū. qꝛ caliditas nō eſt qdam frigiditas. neqꝫ effectus eius. nec etiā frigiditas ē caliditas vel ſiccitas. nec calidū eſt ſub frigido. vel econuerſoſicut ſub cauſa. nec etiā frigiditas ⁊ caliditas ſunt ſub humido ⁊ ficco. vel econuerſo. igitur neceſſe eſt has quatuorqualitates eſſe primasF Utrū ſint tm̄ quattuor qͣlitates primeDd̓m ꝑ duas ꝯcl̓oes. pͥma inter qͣlitates ſenſibiles cōueniētes corporibꝰ generabilibꝰ et corrup tibilibꝰ. inqͣꝫtum hmōi qualitates tāgibiles ſunt alijspͥores. Probat̉. qꝛ ſenſus tactus eſt fundamentū oīm ſenſuū ⁊ eſt pͥmus. ſine quo nō pn̄t eſſe alij ſenſus. gͦ etiā qͣlirates ſenſibiles ſenſus tactus erūt pͥores alijs qͣlitatibꝰ ſenſibilibꝰ. Tenet ꝯn̄a. qꝛ qualis eſt ordo in potētijs. talis dꝫeſſe ordo in obiectis. Etiā alie qͣlitates ſenſibiles non ſuntin corporibꝰ generabilibꝰ ⁊ corruptibilibꝰ. niſi inqͣꝫtum ſuntactiua ⁊ paſſiua. ſed nō ſunt actiua ⁊ paſſiua niſi per qͣlitates tāgibiles. gͦ ⁊c̄. Secūda ꝯcluſio. inter qͣlitates tangibiles ſunt tm̄ qͣttuor qͣlitates pͥme. Probat̉. qꝛ ſunt ſeptem ꝯtrarietates qͣlitatū tangibiliū. vt pꝫ ex dictis. Sꝫ int̓illas qͥnqꝫ vltime reducunt̉ ad duas pͥmas. ⁊ due pͥme nōreducunt̉ ad alias priores nec ad ſeinuiceꝫ. vt ſatis diffuſeoſtenſum eſt in expoſitione littere. ergo ⁊c̄.x ¶ ¶ Acalidū ⁊ frigiduꝫ dicunt̉ ab AreQꝭ inter illas qͣttuor qualitatesſtotele actiue. humidū vero ⁊ ſiccū dicunt̉ paſſiue. non ſicintelligēdo. ꝙ ille ſemper agāt ⁊ nunqͣꝫ patiant̉. Alie veroſemꝑ patiant̉ ⁊ nunqͣꝫ agāt. Quia hoc eſt manifeſte falſuꝫcalidū em̄ ⁊ frigidū ꝯtrariant̉. gͦ etiā agunt ⁊ patiunt̉. ⁊ itaſil̓iter dd̓m eſt dehumido et ſicco. Sed p̄t dcm̄ Areſtotel̓aliūde ſaluari ex tribꝰ cauſis. Prima. qꝛ calidū ⁊ frigidumſunt vehemētiſſime actiuitatis. humidū vero ⁊ ſiccū non.Scd̓a. qꝛ ſunt maioris actiuitatis ⁊ minoris reſiſtētie. ecōtra vero eſt de humido ⁊ ſicco. Tercia. qꝛ calidū et frigidūpͥmo ⁊ ꝑ ſe agūt. qꝛ agūt nō p̄ſuppoſita pͥori actione. ſꝫ humidū ⁊ ſiccū ſunt pͥmo ⁊ ꝑ ſe paſſiue. qꝛ nō patiunt̉ p̄ſuppoſita pͥori paſſionē. Et ꝓpter eaſdē cauſas Areſto. definit calidū ⁊ frigidū ꝑ actiuū. humidū vero ⁊ ſiccū ꝑ paſſiuūIllud qd̓ ꝑ ſuꝑabundantiā d̓r vni ſoli cōuenit.¶. jed pͥmū cū ſit ſuꝑlatiui gradus d̓r ꝑ ſuꝑabundantiā. gͦ erit foluꝫ vna pͥma qͣlitas. Dd̓m ꝙ primū hicdꝫ exponi negatiue ⁊ non affirmatiue. vt ſit ſenſus. qͣttuorſunt qͣlitates pͥme .i. qͥbus nihil eſt pͥus Et qn̄ d̓r. in qͦlibet genere eſt vnū primū etiā affirmatiue qd̓ eſt cā omniuꝫalioꝝ. ſed qͣttuor qͣlitates ſunt vnius generis. gͦ. Dd̓m ꝙlicet qͣtuor qͣlitates ſint vnius generis. nō tn̄ ſunt vniꝰ ordinis. ſed ſunt de quattuor ordinibus. ⁊ quodlibet illoꝝ eſtprimū in ſuo genere.F Frigiditas eſt pͥuatio caliditatis. vt habet̉ ſecūdoυdecelo. ſed pͥuatio eſt poſterior habitu. gͦ Dd̓mꝙ ille qͣlitates ſunt pͥme ẜm cauſalitatē. qꝛ nō cauſant̉ a pͥoribꝰ. nec p̄ſupponūt pͥores. nec etiā vna cauſat̉ ab alia. cuꝫhoc tn̄ ſtat ꝙ inter ip̄as ſit ordo ꝑfecti ⁊ imꝑfecti. ⁊ iſto mōetiā cōceſſum eſt ſuꝑius ꝙ qͣlitates viſibiles ſunt priorestangibilibꝰ. Et eodē mō dd̓m eſt qn̄ arguit̉. Calidū ⁊ frigidū ſunt qͣlitates actiue. humidū vero ⁊ ſiccum ſunt paſſiue. vt habet̉ in textu. ſed agēs eſt pͥus patiente. ergo ſolum
due erunt qualitates prime. quia hoc argumentuꝫ procedit ẜm viam perfectionisF Lumē eſt qͣlitas pͥmi corporis ⁊ cauſa omniūyqualitatū elementoꝝ. ergo erit ſoluꝫ vna qͣlitaspͥma Dicendū ꝙ hic loqͥmur de qualitatibꝰ cōueniētibus corporibꝰ generabilibus ⁊ corruptibilibꝰ. ⁊ per hoc excludit̉ lumen qd̓ eſt qualitas pͥmi alterātis. qd̓ eſt ingenerabile ⁊ incorruptibile. Et qn̄ d̓r. vnus ſenſus eſt vniuscōtrarietatis. ſed tactus eſt vnus. ergo erit vnius contrarietatis. Sed vna ꝯtrarietas eſt tm̄ duoꝝ extremoꝝ. gͦ videtur ꝙ tm̄ erunt due qualitates pͥme corpoꝝ tangibiliuꝫDd̓m ꝙ lꝫ tactus ſit vnꝰ ſenſus ſubiecto. eſt tn̄ ml̓tiplexẜm formā. ⁊ iō in ſe plures ꝯtrarietates accipit.Quoniā aūt quattuor elementa ſunt eorumautē quattuor ſex ꝯiugationes ꝯtraria aūt noninnata ſunt. cōiungi calidū em̄ ⁊ frigidū eē ideꝫet rurſus humidū ⁊ ſiccum impoſſibile: Manifeſtum quoniā quattuor erunt elementoꝝ coniugationes. calidū ſiccum: calidū ⁊ humidū. etrurſus frigidū ⁊ humidū. ⁊ frigidū ⁊ ſiccum Etaſſequutū eſt hoc ẜm rōnem ſimplicibꝰ apparentibꝰ corporibꝰ ⁊ ignis ⁊ aerꝭ aque ⁊ terre. ignis em̄ calidus ⁊ ſiccus. aer aūt calidus ⁊ humidus. velut euaporatio em̄ aer. aqua frigidaet humida. terra aūt frigida ⁊ ſicca: qͣpropter vtrōnabiliter diſtribuant̉ drn̄e in pͥmis corporibus ⁊ multitudo eoꝝ qͣttuor ſit ẜm rōem. Oēsem̄ qͥ ſimplicia corꝑa elemēta faciūt. hi quideꝫvnū. hi aūt tria. hī autē qͣttuor faciūt. Quicūqꝫigit̉ vnū dicūt ſolū. deinde denſitatē ⁊ raritateꝫalia generāt. His ꝯtingit duo facere pͥncipia ⁊rarū ⁊ denſum. aut calidū ⁊ frigiduꝫ. hec em̄ actiua. vnū aūt ſupponit̉ quemadmodū materiaQui aūt mox duo faciūt vt Permenides ignēet terrā mediā mixturā faciūt hoꝝ. puta aereꝫ etaquā. ſil̓r aūt ⁊ qͥ tria dicūt. quēadmodū Platoin diuiſionibꝰ. medium em̄ mixtura facit. ⁊ ferseadē dicūt ⁊ qͥ duo: ⁊ qͥ tria dicūt. p̄ter qd̓ hi qͥdem in duo incidūt media. ⁊ hi aūt vnuꝫ ſolufaciūt. Quidā aūt ⁊ mox qͣttuor dicūt. vt Empe.cōgregat aūt ⁊ hec in duo. Igni om̄ia alia opponit Nō eſt aūt ⁊ jgnis ⁊ aer ⁊ vnūqd̓qꝫ p̄dictoꝝ ſimplex. ſed mxtū. Simplicia aūt talisqͥdem ſunt. nō tn̄ eadē (verbi gratia) Qd̓ ſil̓e igni igneū nō ignis. ⁊ qd̓ aeri aereū. ſimil̓r āt ⁊ inalijs. Ignis aūt eſt ſuꝑabundantia caliditatisquēadmodū glaciēs frigiditatis. Coagulatioaūt ⁊ arſio ſuꝑabūdantie q̄dā ſunt hec qͥdē frigiditatis. hec aūt caliditatis. Si igit̉ glacies eſtcoagulatio hūidi ⁊ frigidi ⁊ ignis erit arſio calidi ⁊ ſicci. iō nil nec ex glacie gn̄at̉. neqꝫ ex igne