Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXVIr
Einzelbild herunterladen
 

Et corruptione

Folio xxvj

tangit. ſubtile aūt maxime tale. Manifeſtū qm̄ſubtileqͥdem erit humidi. groſſum aūt ſicci. Etrurſus autē lubricum qͥdem humidi. lubricumem̄ humidū aliquid paſſiuū eſt velut oleum. aridum em̄ qd̓ ꝑfecte ſiccum. Quapropter coagulata ſunt propter defectōem proprie humiditatis. Amplius molle qͥdem humidi. molleem̄ eſt quod ſubijcitur in ſeip̄m. non tranſmutans qͥdem facit humidū. ideo non eſt humidum molle. ſed molle humidi. durū ſicci. duruꝫem̄ eſt quod coagulatū eſt. coagulatū autē ſiccūHic ꝯſequēter ph̓us oſtendit p̄dicte quattuor qualitates ſunt pͥme. quia om̄es alie ſunt ex eis et teducunt̉ adeas. Dicens pͥmo ſubtile groſſum lubricū ariduꝫet durum molle om̄es alie differentie ſenſibiliū qualitatum ſunt ex his quattuor. reducunt̉ ad eas. ꝓbat primode ſubtili groſſo. em̄ ſubtile ſit ex humido patꝫ definitōem humidi. qꝛ humidū ex eo bene terminat̉ termino ꝓprio. ſed termino alieno eſt repletiuū eo ſeqͥturgens fluit ad ipſum. ſed ſubtile etiā eſt repletiuū. qꝛ ip̄mſua ſubtilitate quodlibet minimū ſubintrat. manifeſtuꝫeſt ſubtile ſit effectus humidi. Et oppoſitum groſſumerit effectus ſicci. qꝛ groſſum eſt cuius ꝑtes alterū faciliternon replent. ſed excedūt capacitatē eius quod natuꝫ eſt repleri Et rurſus lubricū aridum reducunt̉ ad predictas quattuor qͣlitates. Nam lubricū reducitur ad humidum. qꝛ lubricū eſt humidū aliquod paſſum. vnde cuꝫ humidum patit̉ ex ꝯmixtione ſubtilis terrei. eſt vnctuoſuꝫtunc fit lubricū. quia ſubtile terreū ſibi cōmixtum ſinitſeparari ꝑtes eius. ſicut apparet in oleo et in alijs vnctuoſis Sed aridū eſt qd̓ eſt ꝑfecte ſiccū non retinēs nec ſubtile terreū. nec etiā humidū vnctuoſuꝫ. illa coagulāt̉coagulant̉ pͥmo calido extrahente humiditatē propriā. poſtea vero frigido faciente partes ſibi cōſtare. Similitermolle et durum reducunt̉ ad p̄dictas qͣttuor qualitates.Molle em̄ eſt effectus humidi. qꝛ molle eſt qd̓ cedit tangēti. differt tamē ab humido. quia tranſmutat tangendo etideo molle non eſt humidū. ſed effectus humidi. Duruꝫautē reducit̉ ad ſiccum ſicut effectus ad ſuam cauſam. qͥadurum eſt qd̓ tangenti non cedit cum ſit coagulatum. ſedcoagulatum eſt effectus ſicci. vt prius dictum eſtF Ratio ph̓i qua probat ſubtile groſNV. A. ſum reduci ad alias quattuor qualitates non valet. ꝓbatur. quia eſt ex duabꝰ affirmatiuis inſecunda figura. d̓t em̄ humidū eſſe repletiuū. ſubtile eſt repletiuū. ergo ſubtile eſt humdū Dicendū ẜm doctoreꝫſanctū qui hoc argumentū inporma arguit. ſoluit inlibet genere eſt deuenire ad vnū primū quod eſt ſubſequētium. vt dicit̉ ſecūdo metaphyſice. ergo etiā oportet ingenere repletiuoꝝ ſit vnū principiū quod ſe ſit repletiuūa quo alia repletiua ꝑticipent. ſed tale in ꝓpoſito eſt humidum qd̓ definitū eſt. Et ergo licet ratio ph̓i non teneat ratione ordinationis terminoꝝ in figura. valet tamen ex habitudine cauſe effectusDicitur autē ſiccum humidum multifarieOpponit̉ autē ſicco et humidū. et rurſus humido ſiccum et coagulatum. omnia em̄ hec ſunt

ſicci et humidi. prius dictoꝝ. Quoniā em̄ humido opponit̉ ſiccum. et humiduꝫ qͥdem eſt qd̓habet alienā humiditatē ſuꝑficietenus. infuſuꝫaūt quod in ꝓfundo. ſiccum aūt quod priuaturhac. Palam quoniā qͥdem humidū erit humidi. oppoſitū aūt ſiccum pͥmi ſicci. Rurſus aūthumidū coagulatum. ſimiliter et humidūdem eſt quod habet ꝓpriam humiditatē in profundo. infuſum aūt quod habet alienam humiditatē in profundo. coagulatū aūt quod priuatur hac. quapropter et hoꝝ erit hoc qͥdem ſicci.hoc aūt humidi. Manifeſtū igitur qm̄ oēs aliedifferentie reducunt̉ ad pͥmas quattuor.Hic cōſequenter Areſto teles diſtingit humidū ſiccūqꝛ non om̄e humidū nec om̄e ſiccum eſt prima qͣlitas. Dicens humidū ſiccum dicūtur multis modis. qꝛ quoddam eſt humidū quod habet humiditatē in ꝓfundo. Ethoc poteſt duplex. quia ſi habeat ꝓpriaꝫ humiditatē quēadmodū vua. tunc proprie dicitur habere humidū Si autem habeat extraneā humiditatem. ſicut ſpongia. tunc dicitur habere humidum infuſum. eſt quoddā humidumin humido. Aliud eſt humidū quod habet humiditatē ſolum in ſuꝑficie. Et om̄ibus iſtis modis dictum humidūopponit̉ ficco. qꝛ quādo capitur ſiccum corpore groſſoarido in ſuꝑficie. tunc ſibi opponitur humidū in ſuperficie.ſed quādo capitur ſiccum pro humido coagulato qd̓habet humiditatē in profundo. tunc ſibi opponit̉ humidūiufuſum. Et omia hec ſcꝫ humidū dictum iſtis duobꝰ modis ſimiliter ſiccum ſunt effectus pͥmi humidi pͥmi ſicci. Concludit igitur ex p̄dictis manifeſtum eſſe omnesalie differentie qualitatum ad primas quattuor reducuntur de quibus dictum eſtAxͣ Areſtoteles non fecit mentōnem de aſpero leI ni. ergo videtur ſit diminutus. Dicenduꝫẜm doctorē ſanctū de illis manifeſtū eſt ad iſtas reducuntur. quia aſperū eſt quod habet ſiccitatem in ſuꝑficie.facit partes eius inequaliter diſtare. ſed lene inſuꝑficie habet humorem. qui facit partem ad partem equaliter fluere. Et ideo patet vnū horum ſit effectus ſicci. ſcꝫ aſperūet aliud effectus humidi. ſcꝫ leneStelle ſuū motum reflectiōem radiorumI . cauſant calorē in iſtis inferioribꝰ. maxīe Sol.et ſil̓r Saturnꝰ d̓r cauſure frigidū in aere. tn̄ ille ſtelleſunt calide neqꝫ frigide. videt̉ omne calidū ſit effectus pͥmi calidi. nec om̄e frigidū effectus pͥmi frigidi Dicendū ẜm doctorē ſanctū Areſtoteles hic loqͥtur de qͣlitatibꝰ actiuis paſſiuis adinuiceꝫ. inter qͣs ſunt pͥme dicteqͣttuor qͣlitates. Sed qͣlitates ſtellaꝝ. puta lux vel aliqͣ virtus illoꝝ licet cauſent in iſtꝭ rebꝰ inferioribꝰ aliquā qͣlitateꝫ tn̄ patiūt̉ ab eis. eoꝝ ſubiecta cōicēt in materia vtdicit̉ duodecimo metaphyſice. ceſſat obiectioHe autē amplius in minores. neqꝫ enimcalidū quod ſiccum vel qd̓ humidū. neqꝫ humidum qd̓ calidū aūt qd̓ frigidū. nec frigidū et ſiccum. nec ſubinuicem. nec ſub calido et humido ſunt. quapropter neceſſe quattuor eſſe has.