et corruptioneTh
Folioxxv
53148jNos autē dicimus eſſe aliam aliquā materiam vnā corpoꝝ ſenſibilium. hanc autem nonſeparabilē. ſed ſemꝑ cum cōtrarietate ex qua generantur vocata elemēta. Determinatū eſt aūtde his certius in alijs: Sed tamē quoniam ethoc modo ſunt ex materia corpora pͥma. determinandū ⁊ de his. prīcipiū primū exiſtimāteseſſe materiā inſeparabilē qͥdem. ſubiectā auteꝫcōtrarijs. Neqꝫ em̄ caliduꝫ materia eſt frigidonec hoc calido. ſed ſubiectū amboꝝ. Quapropter primū qͥdeꝫ ꝙ potētia corpus ſenſibile pͥncipium. ſecūdo autē cōtrarietates. Dico autē(verbi gratia) caliditas ⁊ frigiditas. tereio aūtiam ignis. ⁊ aqua ⁊ talia. hec aūt tranſmutāturad inuicem nō vt Empe. ⁊ alij dicūt. ſꝑ em̄ eētalteratio. ꝯtrarietates nō aūt tranſmutantur.Hic ꝯſequenter tercio determīat de materia elementorum ẜm opinionē ꝓpriam. Dicens ꝙ eſt aliqua vna materia corpoꝝ ſenſibiliū .ſ. elemētoꝝ q̄ nō eſt ſeꝑabilis ab om̄iforma elemētari. nec ab oī ꝯtrarietate. Sed ſꝑ eſt ſub aliēforma ⁊ aliqͥbus qͣlitatibꝰ ꝯn̄tibꝰ ip̄am formā. ⁊ ex materia generant̉ corꝑa ſenſibilia q̄ vocant̉ elemēta. ⁊ de ill̓ certius determinatū eſt in alijs .ſ. in tercio celi. Sed tn̄ qꝛ ibinō plene determīatus ē modus ẜm quē ex materia generetur corꝑa pͥma. ideo hoc ꝯſequēter eſt determinandū. Adcuius manifeſtatōem ſumendū eſt ꝓ pͥncipio ꝙ eſt vna materia ſubiecta cōtrarijs ⁊ inſeꝑabilis ab eis. q̄ ſemꝑ eſt ſubaltero ꝯtrarioꝝ. Probat ꝑ hoc. qꝛ caliditas nō p̄t eſſe materia frigiditatis. nec ecōuerſo. ſed oꝑtet adeſſe terciuꝫ qd̓eſt ſubiectū amboꝝ contrarioꝝ. ⁊ tranſmutat̉ de vno in aliud. Et ergo primū principiū eſt illud qd̓ eſt in potētia corpus ſenſibile. ſicut eſt materia iam dicta. Sed ẜm principiū ſunt qualitates cōtrarie diſtinguētes ⁊ determinātespotentiam materie (Uerbi gratia) caliditas ⁊ frigiditastrāſmutant̉ adinuicē qn̄ materia illoꝝ corpoꝝ mutatur devna forma in aliā. vt de forma ignis in formā aque Etergo nō eſt verū qd̓ dixit Empedocles ⁊ q̄dam alij. ſcꝫ ꝙelemēta nō tranſmutent̉. ſed ꝙ ſint intrāſmutabilia. qꝛ tūcnō eſſet generatio ⁊ corruptio. Etiā manifeſte videmꝰ qtrāſmutant̉ in ꝯtrarietatibꝰ. ſed ille qͣlitates ꝯtrarie ſequūtur formas ſubſtantiales elementoꝝ ſicut effectus cauſaꝫergo ſi fiat tranſmutatio ipſaꝝ qualitatū. oꝑtet ꝙ etiaꝫ fiattranſmutatio in formis ſubſtantialibꝰj F Utrū mideria pͥma exn̄s elemētoruꝫQVpͥncipiū inieriale. ſit ſeꝑabilis ab eis ⁊vipſoꝝ ꝯtrarietate. Dd̓m ad ꝑtē q̄ſiti ꝙ nō Qꝭ aūt materia pͥma exn̄s ens in potētia ſit pͥncipiū materiale elemētoꝝ. Probat̉. qꝛ qͣttuor elemēta ſunt corꝑa. vt patꝫ ad ſenſum. ⁊ nō ſunt actus ſimplices cū ſint paſſibilia. nec ſiꝭ potentie pure. cū ſint actiua. gͦ oꝑtet ꝙ ſint ꝯpoſita ex actu etpotētia. Et cū ſint pͥma in genere corpoꝝ. qꝛ non reſoluunt̉in corꝑa pͥora. gͦ oꝑtet ꝙ eoꝝ reſolutio ſit in actū ꝑ eſſentiā.et in potentiā ꝑ ſe. Et ꝑ ꝯn̄s principiū materiale ipſoꝝ eritmateria pͥma q̄ eſt tm̄ ens in potētia. Sed ꝙ nō ſit ſeꝑabilis a qͦlibet elementoꝝ. nec ab eoꝝ ꝯtrarijs ſaltē ſil̓ ſumptis pꝫ ex dictis Areſto. in textu. qꝛ tūc materia nō eſſꝫ ſenſibilis. ſed ꝑ ſe ſubſiſteret abſqꝫ om̄ forma ſub̓ali. quod eſt
ſimpl̓ impoſſibile. Dicit̉ notāter. ſil̓ ſumptis. qꝛ diuiſim etſucceſſiue p̄t ab ip̄is ſeꝑari. qꝛ nūc poteſt ſtare cum vna forma. ⁊ poſtea ſub alia.AF Si materia que eſt tm̄ ens in potētia eſſꝫ priny cipiū materiale elemētoꝝ. aut eſſet ſeꝑabilis abipſis elemētis. ⁊ eoꝝ qͣlitatibꝰ vel nō eſſet ſeꝑabilis. nō primū. qꝛ materia pͥma eſt ens in pura potētia qd̓ nō p̄t ſubſiſtere abſqꝫ om̄i actu. nec ſcd̓m. qꝛ ſi ſic elemēta erunt incorruptibilia Dd̓m ſicut nūc ſtatim dcm̄ eſt. ꝙ ſimul ⁊ actu nō p̄t ab illis eſſe ſeꝑata. ſed bene viciſſim ⁊ ſucceſſiue. ſicut in ſil̓i. locus recipit pl̓a locata viciſſim ſꝫ non ſil̓. qꝛ recedente vno locato recipit̉ aliud. ſic eſt in ꝓpoſitoSed nō minus ⁊ vt corꝑis qualia et quātadicendū principia. alij em̄ ſupponētes vtunt̉ etnō dicunt quare aūt hec aut tāta Quoniamigit̉ q̄rimus ſenſibilis corꝑis pͥncipia: hoc aūteſt tangibile. tangibile aūt cuius eſt ſenſus tactus. manifeſtū quoniā non om̄es cōtrarietatescorꝑis ſpecies ⁊ pͥncipia faciunt. ſed ſoluꝫ queẜm tactū ⁊ ẜm cōtrarietatem differunt ⁊ ẜm tāgibilē cōtrarietatē. ideo neqꝫ albedo ⁊ nigredoet dulcedo ⁊ amaritudo. ſil̓iter aūt nec aliarumſenſiblliū cōtrarietatum aliqua facit elementa.Quāuis pͥor viſus factu. qͣpropter ⁊ ſubiectum pͥus. ſed nō eſt corꝑis tāgibilis paſſio ẜmẜm ꝙ tangibile eſt. ſed ẜm aliud ē: ⁊ ſi contingitnatura prius.Iſta eſt tercia ꝑs pͥncipalis capl̓i pͥmi. in qͣ pͥmo ponitintentū de p̓ncipio formali. Dicēs ꝙ nō minꝰ debemꝰ dicere de pͥncipio formali elemētoꝝ qͣꝫ de materiali Et intelligit ꝑ pͥncipiū formale ip̄as qͣlitates ſenſibiles potentiaꝫmaterie vel ip̄am materiā diſtinguētes ẜm qͣs qͣlitates illa corꝑa ſunt qͣlia. Et etiā oꝑtet dicere quāta .i. quot ſint ille qͣlitates nūero. ⁊ hoc iō. qꝛ alij ph̓i nō reddūt cauſaꝫ illoꝝ. ſed ſolū vtunt̉ eis ex ſuppōne Tunc ibi (Qm̄ igit̉)ꝓſeqͥtur intentū. Et circa hoc duo facit. pͥmo on̄dit ꝙ nonoēs ꝯtrarietates ſunt factiue forme elemētoꝝ. ſed ſolū tāgibiles. Secūdo ꝙ nō om̄es tangibiles. ſed ſolū pͥme. ⁊ cūhoc on̄dit que ſunt pͥme. ibi Ipſoꝝ autē tangibiliū) Dicit gͦ pͥmo ꝙ qꝛ nos q̄rimus pͥncipia corporꝭ ſenſibil̓ ⁊ nōoīs ſenſibilis. ſed ſolū tāgibilis. ⁊ tāgibile eſt ſoluꝫ ſenſustactus. iō manifeſtū eſt ꝙ nō oēs ꝯͣrietates faciūt ſpēs ſiueformas corꝑis ſenſibilis. Sꝫ ſolū ille q̄ ſunt ſenſibiles ẜmtactū. ⁊ q̄ differūt ẜm tangibilē ꝯtratietatē. ⁊ iō neqꝫ albedo neqꝫ nigredo nec dulcedo nec amaritudo nec aliqͣ aliaſenſibilis qͣlitas que nō eſt tāgibilis facit elemēta. Cuiusrō eſt. qꝛ nō ſunt pͥme nec actiue nec paſſiue ad inuicē. qualia oꝑtet eſſe pͥncipia primoꝝ corpoꝝ. ſcꝫ elementoꝝ. ⁊ ergotranſmutant ea que tangūt. nec valent ad generatiōem etcorruptōem elementoꝝ. Tunc ibi (Quāuis pͥmo) remouet dubiū. qꝛ poſſet aliquis dicere. ph̓us hic querit formas ꝑfectiuas corporum primoꝝ. ſed hmōi forme ſunt ille que obijciuntur viſui cum viſus ſit prior ⁊ ꝑfectior tactuergo videtur ꝙ forme elementoꝝ ſint querende penes diſferentias viſus et non tactus. Reſpondet ph̓us ꝙ qͣꝫuisviſus ſit prior tactu. ⁊ obiectū viſus ſit pͥus obiecto tactuset alijs. dignitate ⁊ natura. quia etiam eſt paſſio corporis