De generationeSecundus
ſpeciali .ſ. de generatōe ⁊ corruptōe elementoꝝ. Et diuiditur in tres tractatus. In pͥmo determīat de pͥncipiomateriali ⁊ formali elementoꝝ ⁊ de numero ipſouꝫ. Inſcd̓o determinat de generatōe ⁊ corruptōe elementoꝝex ſeinuicē. ⁊ cū hoc de generatiōe cōpoſitoꝝ ex elementis. ibi. Quoniā determinatū. In tercio determinat decauſis ſiue de pͥncipijs corruptōis ⁊ generatiōis elemetoꝝ ⁊ mixtoꝝ. ibi. Quia vero. Primus tractatꝰ diuiditur in duo capl̓a. In pͥmo determinat de pͥncipio materiali ⁊ formali elementoꝝ. In ſcd̓o oſtēdit numeꝝ ipſoꝝ elementoꝝ. ibi. Quoniā aūt. Primū capitulū diuiditur in tres ꝑtes pͥncipales. in pͥma cōtinuat dicta dicedis dando intētionē ſuā. ¶ Dicens pͥmo. ꝙ in primo libro dictū eſt d̓ tactu ⁊ de facere ⁊ pati. ⁊ quomo exiſtūtin his que tranſmutant̉ ẜm naturā. Etiā dictū eſt de generatiōe ⁊ corruptōe ſimpliciter qūo eſt ⁊ ꝓpter quamcauſam. Similiter etiam dictū eſt de alteratōe ⁊ augmētatiōe ⁊ de differētijs ipſoꝝ adinuicem. Reliquū eſt inhoc ſecūdo libro cōſiderare de corporibus que vocāturelemēta anteqͣꝫ in ſpecialibus libris agatur de generatiōe ⁊ corruptōe corpoꝝ ſpecialiū. ſicut lapidū et metallorū ⁊ plātarū ⁊ animaliū. Et hoc ideo. quia om̄es ſubſtantie que generantur ⁊ corrūpunt̉ nō ſunt ſine iſtꝭ ſenſibilibus corporibꝰ .ſ. quattuor elementis. Dicunt̉ autēelemēta anthonomatice ſenſibilia corpora ẜm doctoreꝫſanctū. quia eoꝝ cauſe ſiue pͥncipia que ſunt quattuor qͣlitates tangibiles. ſcꝫ calidum frigidū humidū ⁊ ſiccū.ſunt cauſe ⁊ pͥncipia oīm aliarū qͣlitatū tangibiliūHorum autē ſubiectā materiaꝫ. hi qͥdem inquiunt eſſe vnā. puta aerem ponētes: autē ignēaūt aliqd̓ mediuꝫ hoꝝ aliquid corpꝰ ens ⁊ ſeꝑabile plura per numeꝝ vno. hi quidē ignē ⁊ terram. hi autē ⁊ hec ⁊ aerem. tertiuꝫ hi autē ⁊ hecet aquā quartū vt Empedocles ex quibꝰ congregatꝭ ⁊ ſegregatꝭ ⁊ alteratis cōtingere generationē ⁊ corruptiōeꝫ in rebꝰIſta eſt ſecūda pars huius capl̓i. in qua ph̓s ꝓſequitur intentū determinādo ſcꝫ de pͥncipio materiali elemētoꝝ. Et pͥmo determinat de pͥncipio materiali ẜm opinionē antiquoꝝ. Secūdo improbat eas ibi. Quoniamquidā. Tercio determinat veritatē ibi. Nos aūt. Dicēs pͥmo ꝙ quidā fuerūt ponētes tm̄ vnā eſſe materiāelementoꝝ. Sꝫ iſti ſunt diuerſificati. quia quidā dixer̄tꝙ illa materia eſſet aer. quidā vero ꝙ ignis. quidā autēpoſuerūt quoddā corpus mediū groſſius igne ⁊ ſubtilius aere. Et omēs cōueniūt in hoc. ꝙ dixerunt ip̄ammateriā elementoꝝ eſſe corpus ſeparabile actu ⁊ ꝑ ſe exiſtens. Alij aūt fuerūt qui dixerunt materiā elementorū eſſe plurificatā ꝑ numerū. Et iſti etiā ſunt diuerſificati. quia quidā dixerūt ipſam eſſe ignē ⁊ terrā. quidamvero addūt terciū. ſcꝫ aerem. quidā aūt addūt quartuꝫſcꝫ aquā. ſicut Empedocles. Dicūt autē tam ponētesduo qͣꝫ ponētes plura duobꝰ. ꝙ ꝑ ꝯgregatōem ⁊ ſeparatōem ip̄oꝝ fiat generatio ⁊ corruptio in rebꝰ.Qm̄ quidem igit̉ prima principia ⁊ elementabene habet dicere de his ſit ꝯfeſſuꝫ. ex qͥbꝰ tranmutatis aūt ẜm ꝯgregatiōem ⁊ ſegregationemaut ẜm aliā trāſmutatiōem ꝯtingit generatiōeꝫ
eſſe ⁊ corruptōem Sed faciētes quidē vnaꝫ materiā extra predicta. hāc autē ſeꝑabileꝫ ⁊ corpoream peccāt. Impoſſibile ſine cōtrarietate eſſecorpus hoc ſenſibile. aut em̄ leue aut graue. velcalidū vel frigidū. neceſſe eſt eſſe infinitum hocquod quidē dicūt eſſe principiū. Utantē inThimeo ſcriptū eſt. nullā habet determinatiōeNō em̄ dixit manifeſte Pandexes. ſi ſeparat̉ abelemētis nec vtiqꝫ recte nihil dicēs eſſe ſubiectūaliqd̓. vocatꝭ elemētis prius (verbi gratia) aurūoperibꝰ aureis certe ⁊ hoc nō bene dicit̉ hoc mōdictū Sed quorum quidē alteratio ē īta. quorūautē generatio ⁊ corruptio īpoſſibile illud enūciari ex quo generatū ē Sed tamē inquit lōge verius eſſe aurū dicere vnūqd̓qꝫ eſſe Sed elementis entibꝰ ſolidis vſqꝫ ad planiciē facit diſſolutionē Impoſſibile autem matrem ⁊ materiā primā planiciem eſſe. 2Hic cōſequēter ſecūdo reprobat dictas opiniones.ſecundā tamē tanqͣꝫ ꝓpinquā veritati quodāmodo cōcedit. Dicēs ꝙ illi qui ponūt plura elemēta eſſe pͥncipia ꝑquorū trāſmutatōem fit generatio ⁊ corruptio (ſiue illatrāſmutatio ſit ꝯgregatio ⁊ diſgregatio ſiue quecunqꝫalia trāſmutatio. qͣdāmō bn̄ dixerūt Sꝫ illi qͥ faciūt vnamateriā ⁊ hāc corporeā ⁊ ſeꝑabilē ab oī ꝯͣrietate ⁊ ab oīformā elemētari. ſicut illi qͥ ponūt mediū inter aerē ⁊ ignem peccāt. qꝛ īpoſſibile ē ꝙ corpꝰ ſenſibile ſit ſine ꝯͣrietate. oꝑtet em̄ ꝙ illud corpꝰ īfinitū qd̓ ip̄i dicunt eē pͥncipiū ſit aut graue aut leue. ſi leue tūc mouebit̉ ad locumignis. ſi āt graue mouebit̉ ad locū terre. Si cuiꝰ ē motꝰet locꝰ illiꝰ etiā ē forma quō motꝰ ⁊ locꝰ ſequuntur. ⁊ gͣtale pͥncipiū erit terra vel ignis. ⁊ ꝑ ꝯn̄s etiā erit calidūaut frigidū. Et ſic nō erit ſeꝑabile a ꝯͣrietate ⁊ a formaelementari vt ip̄i ponebāt. ¶ Dem̄ cū d̓t. vt āt in Thimeo reprobat opinionē Platōnis de pͥncipio elemētorum. Dicēs ꝙ illud dictū qd̓ dixit Plato in Thimeonullā hꝫ determinatōeꝫ. qꝛ nihil dixit determinate ⁊ manifeſte. qꝛ nō dixit manifeſte vtꝝ illd̓ pͥncipiū qd̓ vocauiPandexes .i. receptaculū oīm ſeꝑaret̉ ab elemētꝭ ita ꝙſit aliqn̄ actu exn̄s ſine forma elemēti vel nō. Neqꝫ etiādixit ꝙ illd̓ eēt materiale pͥncipiū elemētoꝝ. ſꝫ d̓t ꝙ ſubiectū elemētoꝝ ſe hꝫ ſicut auꝝ ad opera operata ex auroSꝫ hoc certe nō bn̄ d̓r. qꝛ īpoſſibile ē ꝙ illd̓ qd̓ ē ſubiectū generatōis ſic̄ materia. dat̉ de ip̄o generato. ſic̄ n̄ dicimꝰ ꝙ caro ſit terra ſꝫ terre. Sil̓r illd̓ qd̓ alterat̉ nō recipit p̄dicatōeꝫ paſſiōis in recto. qꝛ n̄ dicimꝰ ꝙ hō ſit albedo ſꝫ albꝰ. Sꝫ Plato d̓t ꝙ veriꝰ dicat̉ opꝰ factū eē aurūqͣꝫ eē tale. ſcꝫ opꝰ artificiale. vt phialā. ⁊ ita veriꝰ erit dicere ignē vel alid̓ generatū eē ip̄m ſubiectū qͣꝫ eē ignem.Et p̄t rō breuit̓ ſic formari ex doctore ſancto. īpoſſibile ē ꝙ ſubiectū generatōis p̄dicet̉ in recto de generato.ſꝫ ſubiectū qd̓ ponit Plato p̄dicat̉ in recto de elemētꝭ. gͦē īpoſſibile ꝙ ſit ſubiectū generatōis ⁊ corruptōis ip̄oꝝEtiā Plato peccat in hͦ. qꝛ cū elemēta ſint corꝑa ſolidatunc nō p̄t dici ꝙ materia eoꝝ diſſoluat̉ vſqꝫ ad ſuꝑficiēvt ptꝫ tercio celi. qꝛ īpoſſibile ē ꝙ materia pͥma q̄ ē ſicutmater ſit ſuperficies.