PrimusDe generatione

Fͣ Augmētatio fit ẜm ſingl̓as ꝑtes viuētis. gͦ au.gmētatio nō ē vnꝰ motꝰ. ſꝫ pl̓es ẜm pluralitatēꝑtiū illius qd̓ auget̉ Dd̓m ꝙ ꝑtes in toto faciūt vnumcontinuū ẜm actum. licet ſint in potentia ad diuiſionē. ſedprimo mō ad ipſas eſt motus augmētationis.NIINIIL. do cōrinua a paincipio augmaSi augmētio eſſet aliquo moti vſqꝫ ad terminū. Sequeretur ꝙ corpus auctum augeatur per totum tempus ẜm aliquā quantitatē. puta pedalem vel bipedalē qd̓ in qualibet parte temporis ſenſibilisaugebitur ẜm quālibet partem ſenſibilem illius quantitatis quod tamē videtur irrationabile. Dicenduꝫ ꝙ hocnon oportꝫ. quia tale corpus in aliqua parte temporis tm̄diſponitur ad augmentatōnem ⁊ non augmentat̉. Si tamen accipiatur aliqua pars temporꝭ qua aliquid actu augetur. tunc in eadem parte temporis ipſum augetur ẜmaliquā partem quantitatis. quia tempus ⁊ motus condiuiduntur ſexto phyſicorum¶ Tercius tractatus.Uoniā autem oportet primū de materia ⁊ de vocatis elementis dicere. ſiue ſint ſiue non. ⁊ vtrum ſempiternuꝫvnūquodqꝫ. aut generatur qualiter. ⁊ ſi generatur. Utrum exinuicem generātur omnia eodeꝫmodo aut aliquid primū eorum vnum eſt. Neceſſe prius vtiqꝫ dicere de quibus indetermīate dicitur nunc Omnes em̄ qui elementa generantes ⁊ que ex elementis ſegregatione vtūtur ⁊ aggregatione ⁊ facere ⁊ pati. Eſt auteꝫ aggregatio mixta. Quomodo autē miſceri dicimus non determinatū manifeſte. Sed neqꝫ alterari poſſibile nec ſegregari ⁊ cōgregari nullofaciente neqꝫ patiente Etem̄ plura elementa facientes generant in faciendo ⁊ patiendo adinuicem. Et his qͥdem ex vno neceſſe eſt dicere factionem. ⁊ hoc recte dicit Diogenes. Quoniāſi non eſſent ex vno omnia non eſſent facere etpati adinuicem (verbi gratia) calidum infrigidari ⁊ hoc calefieri rurſus. Non enim caliditas tranſmutatur et frigiditas adinuicem. ſedmanifeſtum quoniam ſubiectuꝫ. Quapropterin quibus facere et pati. neceſſe eſt horuꝫ ⁊ vnāeſſe ſubiectam naturam. Omnia igitur talia eēdicere non verum. ſed in quibus ꝙ abinuicemſunt eſt. Sed ſi de facere ⁊ pati ⁊ mixtura vidēdum neceſſe eſt et de tactu. Neqꝫ enim facerehec et pati poſſunt proprie que nō poſſibile adinuicem tangere. Nec non tangentia adinuicē.qualiter contingit miſceri primuꝫ. quapropterde tribus his determinandum quid tactus. etquid mixtura et quid factio. Principiuꝫ autem

accipiamus hoc. Neceſſe enim quibus eſt mixtura entium eſſe hec adinuicem tangibilia. et ſialiquid facit. hoc autem patitur principaliter ⁊his ſimiliter. Ideo primū dicendū de tactuPoſtqͣꝫ philoſophus determinauit de generatione etcorruptione in cōmuni. ⁊ etiam de alijs motibus ꝯſequētibus. ſcilicet de augmentatione ⁊ alteratione. Hic conſequēter in hoc tercio tractatu incipit determinare de quibuſdam que ad hec reqͥruntur. Et diuiditur iſte tractatꝰin tria capitula ẜm tria ad generatōem neceſſaria. in pͥmocapitulo agitur de tactu. In ſecundo de facere ⁊ pati. ibi.¶De facere autem. In tercio de mixtione. ibi ¶(Reliquuꝫautem) Primū capitulum diuiditur in duas partes principales. In prima proponit ſuam intentōem ⁊ neceſſitatēſue intentionis. In ſecūda parte proſequitur intentum. ibi( Fere igitur.) Dicit ergo. ꝙ primo oportet dicere demateria circa quā eſt tranſmutatio elementoꝝ. ⁊ etiaꝫ deipſis elementis ẜm qualitates contrarias que ſunt in eisvtrum ſint vel non ſint. Et vtrum vnūquodqꝫ ipſorumſit ſempiternū ⁊ intranſmutabile. ſicut ſupra dicit Empedocles. aut vtrum generentur. Et ſi generantur qualitergenerentur. vtrum ſcilicet ex ſeinuicem. vel omnia ex vno.et anteqͣꝫ iſta determinantur oportꝫ prius determinare dequibuſdam de qͥbus indeterminate nūc dicitur. Qd̓ ẜmdoctorem ſanctum dupliciter intelligitur. vno modo id ēde quibus antiqui philoſophi indeterminate et cōfuſe dixerunt. vel aliter anteqꝫ de illis determīatur fuit prius neceſſarium determinare de illis de quibus indeterminatedicitur nunc. id eſt de generatione indeterminate et confiſe. ſicut patet ex dictis. Tunc ibi (Omnes em̄ qui elementa) Oſtendit neceſſitatem determinandi. Dicens ꝙomnes philoſophi tangentes elementa vel ex elementꝭ generata vtuntur congregatōe ⁊ ſegregatione. quia illa queex elementis generantur. generatur per congregationeꝫelementoꝝ. Sed illa que corrumpūtur. corrumpūtur perſegregatōem elementoꝝ. que etiam dicebant agere ⁊ pati ad ſe inuicem. ſed illam congregatōem dixerunt eſſe quādam mixturam. quare oportet de mixtione determinareSed quia nec alteratio nec cōgregatio vel ſegregatio poſſunt fieri ſine actione ⁊ paſſione. ergo etiam oportet determinare de actione ⁊ paſſione. Nam ponentes plura elemēta dicunt eſſe generatōem per actionem ⁊ paſſionem ipſorum elementorū adinuicem. Similiter illi qui dicunt aliafieri ex vno principio materiali neceſſario habēt ponere agere ⁊ pati. Et in hoc recte dicit Diogenes ꝙ non poſſet calidum infrigidari nec frigidum calefieri niſi poneret̉ vnuꝫcōmune ſubiectum contrariorū ſuſceptiuum. Et ergo addit philoſophus. ꝙ non omnia agentia ⁊ patientia habentvnam materiā. ſed ſolum illa que agunt ⁊ patiuntur ad ſeinuicem. quod dicitur ad excludendū celum ⁊ ſubſtantiasſeparatas. que agunt in iſta inferiora. ſed non patiuntur abeis. Ulterius cum mixtio ⁊ facere ⁊ pati non poſſunt fieriſine tactu. quia que ſe non tangunt neqꝫ agunt neqꝫ patiūtur ad ſeinuicem. iō determinando de illis oportet etiamde tactu determinare. Et inter illa tria primū determinandum eſt de tactu. quia ractus prior eſt illis. quia bene ſequitur. illa admiſcentur vel adinuicem agunt ⁊ patiuntur. esgo ſe tangunt. ſed non conuertitur¶ De factij.T.2