Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
Xv
Einzelbild herunterladen
 

OrmmusDe generatione

tio eſt trāſmutatio ex aliquo qd̓ ſit in potētia ad magnitudinem ita actu nullam habeat. quia ſequeretur cōmune ſubiectū ſcilicet materia eſſet ſeperatū et ſeexiſtens. quod eſt īpoſſibile vt nūc oſtēſum eſt et etiampriꝰ in alijs libris ſcilicet in primo phiſicoꝝ. Et etiā illa tranſmutatio fit ex eo qd̓ ē ſolum in potētia ad magnitudinē proprie ꝑtinet ad augmētationē. ſed magis ad generationē qꝛ augmētatio ē additio ad p̄exiſtētem magnitudinē. ſed diminutio eſt minoratio magnitudinis p̄exiſtētis. quare oportet id qd̓ auget̉ habere aliquā magnitudine. et ſimil̓r illud ex quo fit augmētatioGenerans ſemꝑ eſt ſimile generato in genere quod intelligit ph̓s per homogenias. neqꝫ in ſpecie vel forma quod intelligit per homideas. ergo contra textum. Antecedens ꝓbatur. quia quandoqꝫ durum generatur a duro. ſicut quando later induratur ab igne. Etiam homo muſicus poteſt ſanare hominem muſicum. Et ſimiliter domus facta aſſimilatur ſecuri nec edificanti. Similiter homo aſſimilat̉patri et ſemini. Dicendū ad om̄ia iſta ſimul ẜmdoctorē ſanctum in forma aliqd̓ factū non aſſimilariagenti in forma cōtingit tripl̓r primo qn̄ illud factūcorreſpondet primo et ſe facienti. ſed ſoluꝫ accidēsſiue poſterius. accidens ſicut qn̄ muſicus ſanat egro. quia muſicus inquātum muſicus non ē cauſa ſanitatis ſed ſolū inquātum medicus. et ergo ſimilitudo ſanitatis ē in muſico inquantū muſicꝰ. ſꝫ inqͣꝫtū medicꝰ.qꝛ ſil̓itudo ſanitatis quam hꝫ medicus in anima eſt cauſa ſanitatis in corpore. Per poſterius aūt quando qualitas effectiua eſt effectus ꝯſequens aliqua pͥmaꝝ qualitatum. ſicut ſanitas cauſatur ex aliqua medicina calida per calores qui ſunt in aliquo corpore qͣꝫuis in ipſamedicina ſit forma ſanitatis. Secūdo quādo agensagit inſtrumentaliter. quia inſtrumentum agit virtute proprie forme. ſed inquantum mouetur a principaliagente quod per ſuam formam agit. ergo effectusaſſimilatur inſtrumento ſed pͥncipali agenti. ſicut domꝰque fit in materia aſſimilatur domui que ē in mente edificantis aūt ſecuri. nec homo generatus aſſimilaturin ſpecie ſemini ſed patri generanti. Tercio quādo materia patientis eſt ꝓportionata ad recipienduꝫ formāagentis ꝓpter illius excellentiam. ſed recipit ſolum patiens aliqd̓ minus. vt patet in animalibꝰ que generaturſine ſemine ex virtute ſolis. Et inde etiam eſt effectꝰ aſſimilatur in ſpecie agenti remoto ſed ꝓpinquo. vthomo homini autem ſoli qͣꝫuis homo generat hominem ſol. vt dicitur ſcd̓o phyſicoꝝ.F Utrum illud qd̓ augetur. ſit ſolumQl̓. LIT in potentia ad magnitudinem actunullā hn̄s quātitatē. Pro reſpōſione notandū ſubiectum radicale pͥmum generatōis aliorum motuūeſt idem ſcꝫ materia pͥma. diuerſimode tamē. quia materia eſt ſubiectum ꝓximum generatōnis. ſed eſt ſubiectum remotum alioꝝ. Et ideo ph̓us inquirens an ſubiectum augmentatōnis ſit ſeꝑtum om̄ino a corporeitate magnitudine. pͥmo inquirit hoc de ſubiecto generationis. Qd̓ poteſt dupliciter intelligi eſſe ſeꝑatu. vnomodo ẜm eſſe et locum. Alio modo ẜm eſſe tantū etẜm locum. Et vtroqꝫ modo eſt impoſſibile ſubiectumgeneratōnis eſſe ſeꝑatum a corpore et magnitudine vtſatis clare oſtenſum eſt circa expoſitōem littere. Tūc

dicendū ad queſitū ſubiectū augmētationis non ē ſeparatū ab omni corporeitate et magnitudine. ſed ē actuquātum non tamē eſt ſubiectum augmētationis niſiut eſt in potentia ad maiorem quātitatem. quia augmētatio eſt ex quanto inꝑfecto ad quantū perfectū. ad qd̓quantū inperfectū eſt in potentia Patet ex dictis. quiaidem eſt ſubiectū generationis naturalis et augmētationis. ſed ſubiectū generationis non ē ſeꝑatum a magnitudine. igitur nec ſubiectū augmētationis. maior ꝓbatur quia generatio naturalis eſt ad corpus naturale. ſedaugmētatio eſt ad corpus quantū. ſed eadem eſt materia corporis naturalis et corporis quāti ẜm rem licetdifferat ẜm rationē. quia illa materia vt eſt in potentiaad eſſe ſubſtautiale eſt ſubiectum generationis. ſed vt ēin potentia ad quātitatem ꝑfectam. ſic eſt ſubiectū augmentationis. illo obſtante actu ſtat ſub aliqua forma ſubſtātiali ſub aliqua quātitate licet īꝑfecta Minorem relinquo ſatꝭ probata per Areſtotele in textuꝓbat inductiue ſubiectū generationis eſſe ſeꝑatumẜm rem et locum neqꝫ ẜm eſſe ꝓpter aliqua inconuenientia ibidē illataM Augmentatio ē motus ad quantitatem. ſedomnis motus eſt actus entis in potentia ſcilicet ad terminū motū. augmentatio erit ſolū illiꝰ quodeſt in potentia qͣꝫtum et non actu Dicendum ſubiectū augmentatōnis eſt in actu per quātitatem imperfectam ſed eſt in potentia ad quātitatem perfectā ſedfectū et īperfectū in eadem ſpecie quātitatis ſufficiuntad cōtrarietatem terminoꝝ motus augmētationis. Et quando dicit̉ omnis motus eſt inter terminosſimplices. ſed quantitas poteſt creſcere in infinitum qꝛẜm Euclidem contingit lineam in infinitum protrahere Dicendū quantitati mathematice ſumpte repugnat infinitas. ſꝫ bene ſi ſumat̉ phiſice vt ē ſub regulaforme ſubſtantialis naturalis determinātis ſibi maxi et minimū in quātitate Et hoc ſecūdo modo conuenit quantitati aliquo modo eſſe ſubiectū cōtrarietatiset terminū augmetationisAugmētatio eſt a quanto in actu ergo eritad quātum in actu. Tenet cōſequētia qꝛ alias eſſet ab eodem ad idem Dicendū termini augmentationis non opponūtur ſicut forme diuerſaꝝ ſpecieꝝ. ſed ſicut forma vnius ſpeciei ẜm rationem perfecti et inꝑfecti accepta.Suſcipiēdū vtiqꝫ magꝭ quaſi tāgētes queſtionē a pͥncipio qualis alicuius entis augmētariet diminui cauſas querimꝰ. Uidetur vtiqꝫeius quod auget̉ quecūqꝫ pars aucta eſt. Similiter aūt et indiminutione minore generataꝫ eſſeAmpliꝰ aūt adueniente aliquo augmētari recedente aūt diminui. Neceſſe aūt aūt incorporeo augmētari aut corporeo Siquidē igitur incorporeo erit ſuꝑandum quid cōmune impoſſibile aūt magnitudine materiā ſeparari vel ſeparabilem. quēadmodū dictū eſt prius Si aūtcorporeo duo corpora in eodem loco erūt et qd̓