PrimusDe generatione
pro maioratione quātitatis nullo adueniēte. ⁊ hoc mōrarefactio d̓r augmentatio. ⁊ ꝯdenſatio d̓r diminutio:Tercio mō capit̉ pro maioratione facta ꝑ appoſitioneꝫſibi ſil̓is: ſicut aquā d̓r augeri ꝑ appōnem alterius aqueQuarto mō ſumit̉ ꝓprijſſime pro maioratōne viuētisfacta ꝑ intus ſuſceptōem alimēti ꝯuerſi in ſubſtantiamviuētis ꝑ actionē caloris naturalis ab aīa. Et ſoletſic definiri. augmētatio eſt ꝯuerſio nutrimēti potentiacorꝑis aīati in corpus actu aīmatū: plus qͣꝫ deperditūſit. facta ab aīa vegetatiua. mediāte calore naturali. vtviuens ſuā debita attingat quātitatē Et eſt iſta definitio cauſalis. eo ꝙ dat̉ ꝑ quattuor genera cauſaꝝ Nā ꝑhoc ꝙ d̓r ꝯuerſio nutrimēti. tangit̉ cauſa formalis. ⁊ cūaddit̉. potentia corꝑis aīmati in corpus actu aīatumtangit̉ cauſa materialis. ſed cum d̓r: plus qͣꝫ deꝑditumſit. hoc ꝑtinꝫ ad cauſam formalē ꝑ quā differt augmētatio a nutritōe. qꝛ nutrimentū nō magꝭ reſtaurat qͣꝫ fuitdeꝑditum Cū vero d̓r. facta ab aīma. tangit̉ cauſa efficiens pͥncipalis: cum aūt ſubiungit̉. mediate calore naturali. tangit̉ cauſa efficiēs inſtrumentalis. Sed ꝑ hocꝙ d̓r. vt viuens ſuā debitā attingat quātitatē. tāgiturcauſa finalis Tunc rn̄detur ad queſitū ꝙ augmētatio quarto mō accepta eſt vnus motus ab oībus alijsrealiter diſtinctus. ſicut ꝓbatuꝫ eſt inductiue in textuꝑ duas differētias. quaꝝ vna ſumit̉ ex differētia terminoꝝ. ⁊ alia ex mō trāſmutatōis diuerſo. nō obſtante illoꝙ p̄ſupponat motū localē alteratiōeꝫ partialē generatōnem ⁊ corruptōem. vt poſſet ꝓbari inductīe. qꝛ in augmentatōe alimentū mittit̉ ad ſingula mēbra qd̓ fit permotū localē. Et ibi cōuertit̉ in ſubſtantiā aucͣti qd̓ fitꝑ generatōem ⁊ corruptionem. ſed nō eſt generatio velcorruptio abſqꝫ alteratione preuia.¶ Q differētia eſt inter nutritioY ¶ IN nem ⁊ augmētatōem: qꝛ nutritio eſt ad ſubſtantiā. augmētatio vero ad quātitatē ipſius ſubſtātie. Ideo d̓t Areſto. ꝙ nutrimentū vt ē potentia caro nutrit. ſed ꝓut eſt in potētia quanta auget.Etiā in nutritōe nō oportet plus reſtaurari qͣꝫ ſit deꝑditum. in augmentatione vero hoc neceſſario reqͥritur.Differt etiā rarefactio ab augmētatione. qꝛ rarefactioterminat̉ ad raritatē que eſt qͣlitas circa quātitatē. ſedaugmētatio ꝑ ſe terminat̉ ad quantitatē. Etiā in rarefactione nō aduenit noua materia: nec noua quātitas.ſed ſolū materia q̄ eſt ſub parua qͣntitate efficit̉ ſub maiori ad quā erat in potētia. ſed in augmētatione aduenit noua materia cū noua quātitate. Sed differētia augmētationis a diminutōe eſt manifeſta. qꝛ augmentatio terminat̉ ad ꝑfectam quātitatē. ⁊ diminutio ad imꝑfectam. Et licet ꝑfecta quātitas ⁊ imꝑfecta nō differant ſpē. tamē ꝓceſſus circa illas ſunt oppoſiti repugnātes ꝑ modū pͥuationis ⁊ habitus. quare etiam motusad hmōi quātitates termīati dicunt̉ oppoſiti ⁊ diuerſi.F Augmētatio ē cōuerſio nutrimēti in ſubſtāυtiā aucͣti. ſed talis eſt generatio igitur Etconfirmat̉. qꝛ eadē eſt materia generationis ⁊ augmentatiōis. vt d̓r in littera. gͦ generatio ⁊ augmētatio erūtidem. Dd̓m ad primū. ꝙ illa ꝯuerſio nutrimēti preſupponit̉ ante augmētatiōem. nō tamē eſt formaliter etcōuertibiliter augmētatio. qꝛ augmētatio ibi nonſiſtitſed tranſit ad maiorē quātitatē. Et ſic ſuo mō augmentatio ꝯnectit̉ corruptioni ⁊ alteratiōi ⁊ p̄ſupponit ipſas
eſt tn̄ motus realiter ab ip̄is diſtinctus. Non tamē ſeqͥturꝙ augmētatio ſit plures motus. qꝛ vbi vnū ꝓpter alteruꝫibi vnū tm̄. Ad ꝯfirmatōeꝫ dd̓m. lꝫ ſit vna materia numero quo ad eſſentiam. eſt tamē alia ⁊ alia qͣꝫtum ad eē. vt d̓cph̓us poſtea in littera. ibi melius gͦ om̄ibus ⁊c̄.APͣ Augmētatio eſt motus nutrimēti ad ſingulasy ꝑtes viuētis. ſed ille motꝰ eſt localis. gͦ augmētatio nō differt a motu locali. Dd̓m ẜm doctorē ſanctum ꝙ motus localis eſt pͥmus ⁊ pͥncipalis motus. et eſtcauſa alioꝝ motuū. vt d̓r octauo phyficoꝝ. quare hꝫ ſe admotū augmētationis an̄cedēter vel etiā ꝯn̄ter ꝑ hoc ꝙ ꝑtes aucte creſcunt in maiorē locū. ſed non coincidit cū ipſoformaliter Et qn̄ d̓r. nutrimentū eſt graue. gͦ nō p̄t mirti naturaliter ad ſingula mēbra. Dd̓m ꝙ nutrimentū capitur dupl̓r. vno mō ſimpl̓r ⁊ abſolute. ⁊ hoc mō hꝫ naturāgrauis. ⁊ ſic eſt ei violentū aſcēdere. Alioº cōſiderat̉ ẜm ꝙeſt informatū virtute anime vegetatiue. ⁊ ſic eſt ei naturale moueri ad ſingula menbraAugmētatio eſt admaiorē quantitatē. ⁊ ſil̓r raI . refactio. gͦ videtur ꝙ non ſint motus diſtinctiDd̓m ꝙ hoc eſt valde differēter. vt patꝫ ꝑ notandū ſuperius poſitum. quia in rarefactione nō aduenit noua materia ſicut in augmentatione. quia rarefactio eſt ſolum maioratio quantitatis.Circa quid aūt eſt trāſmutatio augmētationis diminutōis. Circa magnitudinē aūt videt̉eſſe augeri ⁊ diminui qualiter ſuſcipiendū. vtꝝex potentia qͥdem magnitudine ⁊ corpore. actuvero incorporeo et ſine magnitudine generaricorpus ⁊ magnitudo hoc dupl̓r contingit diciqualiter augmētatio fit. vtrū ex ipſa ſeꝑata ẜmſe materia aut ex ente in alio corꝑe. Aut impoſſibile vtrunqꝫ. ſeparata em̄ ens materia autnullū poſſidebit locū. aut velut pūctus aliquisaut vacuū erit ⁊ corpus inſenſatū. hoꝝ aūt hocquidē non cōtingit. hoc auteꝫ neceſſe in aliquoeſſe. ſemꝑ em̄ alicubi erit qd̓ generat̉ ex eo. quaꝓpter ⁊ illud aut ẜm ſe aut ẜm accidens Sqꝛ in aliquo exiſtit ſiqͥdē ſeparatuꝫ. ita ꝙ nullusẜm ſe aut ẜm accidēs aliqͥd ſit. cōtingent multaet impoſſibilia. Dico aūt (verbi gratia) ſi generabit̉ aer ex aqua. non aqua erit trāſmutata. ſedꝓpterea ꝙ vt in vaſe aqua ineſt materia eiꝰ. Infinitas em̄ nil ꝓhibꝫ materias eſſe. quapropteret generari actu. Amplius neqꝫ ſic videt̉ generari aer ex aqua vt exiens a manente Meliꝰergo om̄ibus inſeꝑatā facere eē materiā vt entēvnā ⁊ eandē numero. rōne aūt nō vnam.Iſtud eſt ſcd̓m capl̓m huius tractatus ſcd̓i. in quo incipit inqͥrere de mō augmēti. Et diuidit̉ in duas ꝑtes pͥncipales. in pͥma oſtēdit hͨ qͣꝫtum ad ſubiectū qd̓ auget̉. In ſecunda qͣꝫtum ad id quo auget̉. ibi (Suſcipiendum itaqꝫ)Dicit ergo pͥmo. ꝙ motus augmētationis ⁊ diminutiōisvidet̉ eſſe circa magnitudinē. vt pꝫ ex dictis. ideo ꝯſeq̄nter