et corruptione

Folio ix

ſubſtātialis. ſed in alijs eſt forma accn̄talis. Et ſubiectumgeneratōis eſt materia pͥma. ſed in alijs motibꝰ eſt ip̄m cōpoſitū ex materia ⁊ ſub̓ali forma. Iteꝫ ſubiectū generationis nō generat̉. ſed ſubiectū alteratōis alterat̉. Item ꝑ generatōem acqͥritur aliqd̓ nobilius ſubiecto. nō āt ꝑ alterationē neqꝫ ꝑ alios motus. Etiā alteratio eſt inter formasintēſibiles. ſed nō generatio. Etiā genitū nō p̄t idē numero amplius generari. ſed ſemel alteratuꝫ p̄t adhuc pluriesalterari. qꝛ agens naturale agit ꝑ motū. ſed quilibet motſaltē ſubſtātialis hꝫ ſuū terminū ad quē a termino alteriꝰnumero diſtinctū. Eſt tamē verū ꝙ ab agente ſuꝑnatura/li poſſet in nihilū redactū idem numero reparari qn̄ ipſuꝫeſt tale ꝙ vnitas ip̄ius in ſui rōne nō includit cōtinuitateꝫduratōnis. vt tenet manifeſte doctor ſanctus in quodlibetis. quodlibeto quarto. articulo quintoIͣ Alteratio eſt mutatio qͣ aliqͥd aliter et aliter ſe hꝫ.y ſed ẜm generatōem aliqd̓ hꝫ ſe aliter ⁊ aliter. gͦ generatio erit alteratio. Dd̓m ꝙ alteritas reꝑitur eqͥuocein generatiōe ⁊ alteratōe. qꝛ ī generatōe d̓t diuerſitatē eēntialē. ⁊ gͦ magis ꝓprie genitū eſt aliud a corrupto. ſed in alteratōe d̓t diuerſitatē accn̄talē. ¶ Et qn̄ d̓r. forma ſubſtātialis q̄ ꝑ generatōem introducit̉ eſt q̄dam qͣlitas. vt dicitur qͥnto metaphyiſice. Sed om̄is mutatio ad qͣlitatē eſtalteratio Dd̓m ꝙ forma ſub̓alis nō eſt vera ⁊ ꝓprie dicta qͣlitas. ſed hꝫ modū eius ſicut late declarat̉ circa porphiriū vbi d̓r ꝙ hō differt ab aſino rōnali qualitate.In om̄t motu aliqͥd acqͥritur ⁊ aliqͥd abijcit̉. gͦV L. in om̄i motu erit generatio ⁊ corruptio Dicendū ꝙ in om̄i motu ad formā eſt generatio ⁊ corruptioẜm quid. non autē ſimpl̓r. de quo d̓r ꝙ ſit ab alteratiōe etab alijs motibus realiter diuerſa.¶ Secundus tractatus.E augmētatione autem reliquum dicerequid differt a generatione ⁊ alteratione etqūo augmentat̉ vnūquodqꝫ quod augmentat̉et diminuit̉ quodcūqꝫ diminuit̉. Scrutanduꝫitaqꝫ pͥmo vtrū ſolū in circa qͥd eoꝝ adinuicemdifferentia (verbi gratia) qm̄ hoc qͥdem ex hocin hoc trāſmutatio. vt ex potētia ſubſtātia in actu ſubſtantiam generatio eſt. Que aūt circa magnitudinē augmētatio ⁊ diminutio: q̄ aūt circapaſſiones alteratio. vtrorūqꝫ āt ex potentia entium in actum tranſmutatio dictorum eſtIſte eſt ſcd̓s tractatus huius libri pͥmi. in qͦ ph̓us determīat de augmētatōe ⁊ diminutōe Et pͥmo ꝓponit ſuāintentōem Dicēs ꝙ poſt generatōeꝫ ⁊ alteratōeꝫ reliquūeſt dicere de augmētatōne de qͣ duo oꝑtet ꝯſiderare. primo in qͦ differt a generatōe ⁊ alteratōe. ſcd̓o ꝑ quē moduꝫvnūqd̓qꝫ augmētat̉ ⁊ diminuit̉. Et ẜm hoc iſte tractatusdiuidit̉ in duo capl̓a. In pͥmo on̄dit drn̄am augmētatōisad generatōem ⁊ alteratōem. In ſcd̓o inqͥrit de mō augmētatōnis. ib (Quid autem.) Primū capl̓m diuidit̉ induas ꝑtes ẜm ꝙ duas ponit drn̄as. ſcd̓a tangit̉ ibi. (Auteoꝝ modus) Dicit gͦ pͥmo ꝓſequēdo ſuā intentōem ꝙ pͥmo oꝑtet inqͥrere vtrū drn̄a augmētatōis a generatōne ⁊alteratōe ſit ſolū in circa qͥd i. in genere. ſcꝫ p̄dicamenti cir-

ca qd̓ eſt q̄libet iſtaꝝ trāſmutationū. hec em̄ drn̄a ē manifeſta. qꝛ trāſmutatio q̄ ē ex hͦ in hͦ .i. ex ſub̓a q̄ eſt in pon̄a adſubiectū q̄ ē ī actu d̓r gn̄atio. ſꝫ illa q̄ ē circa magnitudinē d̓raugmētatio. ꝑ quā aliqͥs trāſmutat̉ de magͣ inꝑuū. ⁊ trāſmutatio q̄ eſt circa paſſiones et qͣlitates eſt alteratio. Etoēs iſte mutatōes in hͦ ꝯueniūt ꝙ ſtꝭ ex potētia in actū. cūmotus ſit actus entis in potētia. vt d̓r tercio phyſicoꝝAut etiā modus differt trāſmutatōis. videt̉em̄ qd̓ alterat̉ nō ex neceſſitate trāſmutans ẜmlocū. neqꝫ qd̓ generat̉. qd̓ augmentat̉ aūt et diminuitur. Alio aūt mō ab eo qd̓ fert̉. quod fert̉quidē em̄ vniuerſum alterat locū qd̓ augmētat̉aūt. quēadmodū qd̓ deducit̉. hoc em̄ manenteparticule trāſmutant̉ ẜm locū. Non quēadmodū q̄ ſphere. he em̄ ſil̓i mō trāſmutant̉ toto manente: q̄ aūt eius qͦd auget̉ excedūt in ampliorēlocū. in minorē aūt q̄ eius qͦd minuit̉. Qm̄ igit̉trāſmutatio differt nō ſolū in circa qͥd. ſꝫ ſit eiꝰqd̓ generat̉ ⁊ alteratur ⁊ augmētat̉ manifeſtumHic aſſignat ſcd̓am drn̄am q̄ ſumit̉ ex mō augmentationis. ⁊ non refert vtrū hec littera legat̉ interrogatiue velremiſſiue. Dicit gͦ ꝙ in hoc differt modus p̄dictaꝝ tranſmutationū. qꝛ illud quod alterat̉ non ex neceſſitate tranſmutat̉ ẜm locum. ſil̓iter etiā neqꝫ quod generat̉. ſed neceſſariū eſt illud quod augmentat̉ aut diminuitur trāſmutari ẜm locum. Huius differētie rō eſt. quia locus cōmenſuratur locato ẜm magnitudinē. ſed non ẜm qualitatem velſubſtantiā. ⁊ ergo neceſſe eſt ꝙ ad mutatōem magnitudinis locate. etiam fiat mutatio ẜm locum. Addit tamē philoſophus ꝙ alio modo trāſmutat locum id quod augmētatur vel diminuit̉ qͣꝫ illud quod mouetur localiter. quiaillud quod mouetur localiter motu recto ẜm ſe totum variat locum. ſed illud quod augmentat̉ mutat locum. ſicutillud quod deducit̉. ſicut eſt metallum vel plumbū quodꝑ malleatōem extenditur. vel etiā ſicut humidū in vaſe qd̓mutat locum per concuſſionē. vel etiam ſicut quodcunqꝫaliud corpus quod manet in eodem loco. et tamē parteseius tranſmutant̉ ẜm locum per extenſionē. vel quocunqꝫalio modo. Etiam illud qd̓ augmentat̉ non eodem modo mutat locum. ſicut corpus ſphericū circulariter motū.quia partes ſphere mutant locum. ſed tota ſphera manetin eodem loco ſubiecto qͣꝫuis etiam mutat locuꝫ ẜm rationem. vt dicitur quarto phyſicoꝝ. ſed partes ſphere etiammutant locuꝫ ſubiecto ẜm ꝙ iam ſunt in oriente ⁊ poſteain occidente. Iſta tamen mutatio partiū ſphere fit in ſimili loco. id eſt neqꝫ in maiori neqꝫ in minori. Sed pars corporis quod auget̉ ſemꝑ extendit̉ in maiorē locum Ultimo epilogando cōcludit ꝙ iſte trāſmutationes nō ſoluꝫdifferunt ex parte terminoꝝ ⁊ p̄dicamentoꝝ. ſed etiā diffeunt ex parte modi tranſmutandi.F ¶ Utrum augmentatio cum diminutōMVne differāt realiter a generatōne alteratione. Pro reſponſione notandū ꝙ augmentatio accipitur quattuor modis. Primo modo accipitur pro maioratione cuiuſcunqꝫ ſiue ſubſtātie ſiue accidētis. et hoc modointenſio albedinis dicit̉ augmentatio. Scd̓o mō accipitur