PrimusDe generatione
do metaphy ſice. ſicut ergo eſt deuenire ad vnū primū efficiens ꝑ vltimū finē vnū. ita ſil̓iter deueniendū eſt ad vnaꝫprimā materiā. Secūdo patet idem. qꝛ in om̄i trāſmutatione aliquid ſupponit̉ quod nō acqͥritur ꝑ motū neqꝫ abijcitur. ſed ꝑmanet ſub vtroqꝫ termīo. ⁊ tale eſt materia pͥma. ergo. Alio modo capit̉ materia pro materia ꝓxima ⁊diſpoſita ad ſuſceptiōeꝫ forme determīate. ⁊ illa nō ē eadēin om̄ibus trāſmutatōem habētibus. patꝫ. qꝛ actus actiuoꝝ recipiunt̉ in patiente p̄diſpoſito. vt d̓r ſecūdo de anima. ſed ſunt alie ⁊ alie forme determinate vt de ſe liquet.ergo etiam erunt alie ⁊ alie diſpōnes. ſicut manifeſte videmus ꝙ aliter diſpoſita ſunt menbra leonis qͣꝫ menbra bouis cum forma ſit aliaP Si illoꝝ que tranſmutant̉ eſſet vna materia. ſeq̄retur ꝙ trāſmutatio ſemꝑ fieret in vnū ⁊ ideꝫ numero. Sequela ꝓbatur. qꝛ ẜm ph̓m quinto metaphyſiceilla ſunt vnum numero quoꝝ materia eſt eadem ſiue vnaDd̓m ꝙ duplex eſt materia. ſcꝫ ſignata ⁊ de illa loqͥturph̓us in loco pallegato. Alia eſt materia cōmunis. ⁊ de illa hic fit ſermo ¶ Et quādo d̓r. ph̓us quinto metaphyſice nullā facit mentōem de materia ſignata. Dd̓m ꝙ verba ſunt intelligēda ẜm materiā ſubiectā. ſed ibidē loquit̉de vnitate numerali quā eſt impoſſibile eē abſqꝫ materiaſignata quātitate. Et iſta gloſa nō eſt excogitata ſed ꝑ cōmentatorem expreſſe poſitaF Ita loquenduꝫ eſt de materia ſicut de potentia¶L. ſed non eadem potētia in om̄ibus. gͦ nec eademmateria Minor ꝓbatur. qꝛ qd̓libet non eſt in potentia adquodlibet. ſicut materia equi nō eſt in potētia ad formamaſini Dd̓m ꝙ duplex eſt potētia. ſcꝫ ꝓxima. ⁊ illa non eſteadem. Alia eſt remota que identificat̉ cuꝫ materia ſimpliciter pͥma. ⁊ illa eſt eadē in om̄ibus ⁊ ẜm illam etiam qd̓libet eſt in potētia ad qd̓ libet. ⁊ p̄t fieri ex quolibet ꝑ ſe loquēdo. qꝛ ꝑ accidēs ꝓpter improportōem quantitatū hoc qn̄qꝫ eſt impoſſibile. ſicut impoſſibile eſt ꝙ ex vno grano milij poſſit fieri leo. qꝛ vnū gͣnū nō ſufficit ad qͣntitatē leonis.Si omniū tranſmutabilium eſſet vna materiaV L. vel eſſet vna ẜm eſſe aut ẜm eſſentiā. ſed nulluꝫiſtoꝝ eſt dicendū. ergo. Non ẜm eſſe. qꝛ eſſe eſt a forma. ſeddiuerſoꝝ diuerſe ſunt forme. ⁊ ꝑ ꝯſequens diuerſa eē. Necẜm eſſentiā. qꝛ diuerſoꝝ generabiliū ⁊ corruptibiliū ſtꝭ diuerſe eſſentie Dicendū ꝙ materia ſimpl̓r prima d̓r vnaqͣꝫtum ad eſſe potētiale ⁊ nō actuale quod habet a forma.Et etiam d̓r vna ẜm eſſentiā. non qͥdem poſitiue. ſed pͥuatiue ꝑ carentiā diſtinctōis ¶ Et quādo querit̉. vtrū materia pͥma poſſit aliquo mō dici vna numero ſpē vel genereDd̓m ꝙ ſic large loquendo. qꝛ d̓r vna numero ꝑ indifferentiā ⁊ carentiā diſtinguentis. Sed d̓r vna ſpē reductiue. qꝛ om̄es partes materie que ſunt inpotētia ad vnamformā in ſpe. dicuntur reductiue vna materia ẜm ſpecieꝫ.Et etiam ille materie q̄ ſunt in potentia ad formas eiuſdēgeneris ſunt vna materia in genere. Et ergo ph̓us quinto me taphyſice capitulo de vno d̓t ꝙ vnitas materie eſt qͣſi vnitas generis. qꝛ ſicut genus nō eſt vnum vnitate eēntiali. ſed vnitate rōnis. ita ſimiliter materia prima eſt vnaẜm rationem cōmunem.Empedocles igitur videt̉ cōtraria dicere etad apparentia ⁊ ad ſeip̄m. ip̄e ſimul em̄ non d̓ialterū ex altero fieri elemētoꝝ nullū ſed alia om
nia ex his Simul autē quoniā in vnā ꝯtingitnaturam omnē p̄ter liteꝫ fieri rurſus vnūquodqꝫ fieri ex vno. Quapropter ex vno aliquo manifeſtū quoniā differentijs qͥbuſdā diuerſoruꝫelementoꝝ ⁊ paſſionibꝰ dictū eſt. hoc qͥdem aqͣ.hoc aūt ignis quemadmodū d̓t ſol̓ē albū calidū ⁊ leuē: terrā aūt grauē ⁊ duraꝫ. Ablatis igit̉his differētijs em̄ auferibiles geniteqꝫ. manifeſte qm̄ neceſſe fieri ⁊ terrā ex aqua. ⁊ aquā ex terra. ſil̓iter aūt ⁊ alioꝝ vnūquodqꝫ. ⁊ tūc neqꝫ ſolūſed ⁊ nūc trāſmutantia paſſionibꝰ Sunt auteꝫex qͥbus differētijs d̓t Empedocles poſſibilesaduenire ⁊ ſeꝑari rurſus et aliter aduerſantibꝰadinuicē adhuc lite ⁊ amicicia. Ideoqꝫ ⁊ nuncex vno generata ſunt. nō em̄ vtiqꝫ ignis et terraet aqͣ entia vnū erat om̄e Incertū aūt et vtꝝpͥncipia ea ponendū vnū aut multa. Dico autēignē et terraꝫ et ſiſtica hoꝝ. ẜm id em̄ qd̓ vt materia ſupponit̉ id ex qͦ trāſmutantia ꝓpter motū fiūt ignis et terra et aqͣ vnū elementū: ẜm idaūt ꝙ hoc qͥdē ex ꝯpōne fit ꝯuenientibus illis.Illa aūt ex diſſolutione magis elementa quattuor illa et prima naturaHic ꝯn̄ter diſputat ꝯtra Empe. duabꝰ rōnibꝰ. quaruꝫpͥma d̓t. ꝙ Empe. videt̉ ꝯtraria dicere. nō ſolū in his queapparēt ad ſenſum. qꝛ videmꝰ ad ſenſum ex aqͣ fieri aeremet ex aere ignē. Sed etiā videt̉ dicere ꝯtraria ſibij p̄t. qꝛ d̓iex vna ꝑte ꝙ nullū alterū elementoꝝ fiat ex altero. ſed aliaoīa corꝑa elemētata fiūt ex eis. Ex alia vero ꝑte d̓t ꝙ an̄qͣꝫ hic mūdus generet̉ ꝯtingit ꝯgregari oēm naturā reruꝫin vnū ꝑ amiciciā. ⁊ ꝙ rurſum qd̓libet ſegregabit̉ ꝑ litē ſegregantē res. Ex qͦ manifeſtū ē ꝙ diuerſitas drn̄aꝝ ⁊ paſſionū facta eſt ꝑ litē ⁊ ꝑ ſegregatōeꝫ ab vno pͥmo ꝓpter qͣsdrn̄as vnū eſt aqͣ ⁊ alteꝝ ignis Tūc ſic arguit̉. iſte drn̄ede nouo ſuꝑuenerūt elemētis. gͦ etiā pn̄t auferri. qꝛ om̄e qd̓de nouo aduenit p̄t auferri. Sed ablatis iſtis drn̄tijs neceſſariū eſt vnū fieri ex altero. tū ꝓpter ablatōem. tū etiā ꝓter ꝯtrarietatē Scd̓a rō tāgit̉ ibi Incertū āt) Et ē qꝛEmpe. nō diſtīcte determīauit ſuā opinioneꝫ. qꝛ dicebataliqn̄ illud ꝯfuſum chaos eē pͥncipiū elemētoꝝ. aliqn̄ veronō. ⁊ ſic incertū eſt vtrū voluerit ponere vnū pͥncipiū. ſcilꝫhoc chaos ꝯfuſum. ex qͦ alia fierēt vel multa. ſic ſcꝫ ꝙ. ip̄mchaos ꝯfuſum fieret ex qͣttuor elemētis ꝑ ꝯgregationemQꝛ aliter fiunt diuerſa inſtrumēOA Mta exferro et alit̓ diuerſi lapidesex pariete. quia diuerſa inſtrumēta fiūt ex ferro tanqͣꝫ ex eoqd̓ eſt ſubiectū in actione ⁊ tranſmutatione agētis. ⁊ ideoferrū habet rōnem pͥncipij reſpectu inſtrumentoꝝ. Sed lapides generant̉ ex pariete tanqͣꝫ ex diſſolutione ⁊ corruptōne eius. Si ergo elementa fiunt ex illo chaos ſicut diuerſainſtrumēta ex ferro tunc illud chaos habet rōnem pͥncipiet ſic eſt vnū principiū propter vnū chaos. Sed ſi elementa fiūt ex eo tanqͣꝫ ex diſſolutione ⁊ corruptione eius. ſicutlapides fiūt ex pariete tunc elemēta ſunt pͥncipia ⁊ non illud chaos. ⁊ ſic erūt plura principia ꝓpter pluralitateꝫ ele-