et corruptione
Folio I
Dd̓m ꝙ antiqͥ cogunt̉ hͦ nccārio dicere. nō āt ſequētesAreſtotele circa materie vnitatē. Ratio pͥmi eſt. quia ipſiantiqui crederūt materiā eſſe aliqd̓ corpus actu. Nam aliqui ponūt hoc principiū materiale ignē aliqui aerē et aliquiaquā. alij vero mediū inter aerē aquā. alij āt oīa quattuorelemēta vt Empedocles. Sed nullus poſuit ſolā terramIdeo d̓r om̄ia elemēta accepiſſe iudicē p̄ter terrā. Nec eſtinſtātia de Heſiodo qͥ ſolā terram poſuit. quia ipſe nō fuitph̓us. ſed legiſta vt d̓t cōmētator. Et qͥa ipſi ponunt materiā eſſe actu ens ⁊ de numero corpoꝝ. ideo non poteratſaluare generatōem eſſe diſtinctā ab alteratione. ꝓbaturqꝛ drn̄a inter generatōem ⁊ alteratōem ẜm ph̓m nono metaphyſice eſt iſta. nā in generatōne ſubijcit̉ ens in potētia.in alteratōe vero ens in actu. ſi ergo ſubiectū generationisponat̉ ens in actu vt antiqͥ dixerūt. tūc nihil aliud reſtat niſi ꝙ generatio ſit alteratio. Rō ſcd̓i eſt. qꝛ ſequentes Areſtotelē ponūt principiū materiale eſſe in pura potentia ⁊ nōtotam ſubſtantiā reꝝ. īmo ponunt formā ſubſtantialeꝫ eēde ſub̓a rerū. que forma ſub̓alis ꝑ generationem acquiſitadiſtīguit generatōem ab alijs moribus. Sed antiqͥ ignorauerūt naturā forme ſubſtātialis. ⁊ ſic cōſiderauerūt ſolūprincipiū materiale. licet inſufficiēter. qꝛ poſuerūt ip̄um eēin actu ⁊ totam ſubſtantiā rerū. differeter tamen iuxta modum ſuꝑius recitatū. qꝛ aliqͥ poſuerunt vnū principiū materiale. Alij plura. qꝛ quattuor elementa vt EmpedoclesAlij vero poſuerūt infinita omomera. id ē homogenia etvnius nature. vt Anaxagoras. Democritus vero ⁊ Leucippus poſuerunt infinita corpora indiuiſibilia differentiapoſitione ordine ⁊ figuraMotus non recipiunt ſpeciem a ſubiectis in qͥ¶ . bus ſunt. ſed a rebus ad quas eſt motus. vt d̓rtercio phyſicoꝝ. ſꝫ generatio ⁊ alteratio habēt diuerſos terminos. ſcꝫ formā ſubſtantialē ⁊ accidentalē. igit̉. ⁊c̄. Dicendū ꝙ motus eſt actus entis in potentia tanqͣꝫ ſubiectiꝓprij. vt d̓r tercio phyſicoꝝ. ⁊ ergo diſtinctio ſubiectoꝝ nōeſt om̄ino imꝑtinens ad diſtinctōem motuū. Etiā dicendum eſt ꝙ ẜm antiquos generatio ⁊ corruptio nō habent ⁊diuerſos termīos. ſed vnū terminū ſcilicet formā que ad 2uenit poſt eſſe completum.Nos ponimus vnū materiale principiū. vt ſtatim patebit infra. qꝛ eſt vna materia oīm habentium adinuicē trāſmutatiōeꝫ ⁊ tamē diſtinguimus intergeneratōem ⁊ alteratōem. ergo et antiqͥ hoc idē facere poterant Dd̓m ꝙ antiqui errauerūt circa vnitatē materialis principij. eo ꝙ dixerūt illud eſſe actu ens. Et ex illo errore ſeqͥtur incōueniens illatū. ſcilꝫ ꝙ generatio et alterationon eſſent mutationes diſtincteNeceſſe eſt aūt ⁊ his aliud generatiōem eſſep̄ter alteratiōeꝫ. impoſſibile tamē ẜm ea que abhis dicunt̉. hoc autē quomō dicimus recte facile eſt videre. Quēadmodū em̄ videmus quieſcēte ſubſtātia in ea trāſmutatōem fieri ẜm magnitudinē. que vocat̉ augmētatio ⁊ diminutiofit ⁊ alteratiōem. Sed tn̄ ex qͥbus dicūt pluraprincipia facientes vno impoſſibile eſt alteraripaſſiones em̄ ẜm quas hec dicimus cōtingeredifferētie elementoꝝ ſunt. dico aūt puta calidūet frigidū. album ⁊ nigrū. ſiccuꝫ ⁊ humidū. mol
le durum ⁊ alioꝝ vnūquodqꝫ vt inquit Empedocles ſolem eſſe albū ⁊ calidū. aerē vero albuꝫet leuē. aquā vero albam ⁊ humidā. terraꝫ verofrigidā ⁊ ponderoſam. ſimil̓r autē determīat ⁊de reliquis. Quapropter ſi nō poſſibile eſt epigne fieri aquā. neqꝫ ex aqua terraꝫ. neqꝫ ex albonigrū erit aliqd̓: neqꝫ ex molli durū. Eadem autem rō ⁊ de alijs. hec autē erat alteratio. Aut ⁊manifeſtū quoniā ſemꝑ vnā cōtrarijs ſupponēdam naturā ſiue trāſmutet̉ ẜm locū. ſiue ẜm augmentatōem ⁊ diminutōem: ſiue ẜm alterationem. Amplius autē ſil̓iter eſt neceſſe eſſe hoc ⁊alteratōem. ſi em̄ altęratio eſt ⁊ ſubiectū vnū elementū ⁊ vna oīm materia habentiuꝫ adinuiceꝫtranſmutatōem. ⁊ ſi ſubiectu vnū ē. alteratio eſtHic ꝯn̄ter improbat ea q̄ dicta ſunt qͣꝫtum ad illos qͥponebant plura pͥncipia. Dicēs ꝙ illis qͥ ponūt plura pͥncipia neceſſe eſt dicere ꝙ generatio ſit aliud ab alteratōe Sꝫtn̄ illa que ab eis dicunt̉ ſunt impoſſibilia ꝓpter duas ratōnes. Prima. qꝛ ſi dicta eſſent vera tūc impoſſibile eſſet aliquid alterari. ptꝫ qꝛ ſicut quieſcēte ſubſtātia videmus inea fieri tranſmutatōem ẜm quātitatē q̄ d̓r augmētatio vl̓diminutio. ſic etiā qn̄ fit trāſmutatio de cōtraria qͣlitate incōtrariā qͣlitatē manēte ſubiecto eo dē d̓r alteratio Sꝫ ẜmeos impoſſibile eſt fieri trēſmutatōem in ſubſtātialibꝰ. qͥaẜm iop̄s ex igne nō p̄t fieri aqua. neqꝫ ex aqͣ terra. qꝛ nō ponebāt hmōielemēta eſſe ꝯpoſita ex materia ⁊ forma ſꝫ ponebāt ea eē puras materias Ergo nec poterit fieri trāſmutatio in accn̄tibus. qꝛ ꝓpria accidētia elementoꝝ nō pn̄t inueniri niſi inꝓprijs ſubiectis. Sicut calidū in igne ⁊ frigidum in aqua. Et ergo etiā ipſi ponebant illas qͣlitates eſſedrn̄as elementoꝝ Scd̓a rō. qꝛ om̄is trāſmutatio eſt de cōtrario in cōtrariū circa vnū ſubiectū ⁊ vnā materiā. ſꝫ tale ſubiectū vnū nō reꝑitur ẜm illos in alteratōe. gͦ nec alteratio. Minor ꝓbatur. qꝛ ipſi ponūt plura ſubiecta omniūqualitatū. eo ꝙ ponūt plura pͥncipia materialiaF Poſſibile eſt aliqͥd alterari abſqꝫ hoc ꝙ ſubſtanY tialiter trāſmutet̉. gͦ nō eſt verūꝙ ſi tranſmutatio ẜm ſubſtantiā ſit impoſſibilis ꝙ ꝓpterea alteratio in accidentibꝰ ſit impoſſibilis Dd̓m ꝙ Areſtoteles hic loqͥtur de alteratōe que fit ẜm qͣlitates pͥmas q̄ ſunt drn̄e elementoꝝ. ⁊ illa alteratio nō fit abſqꝫ corruptōe. qꝛ fit cū abiectiōe vniꝰ ꝯͣrij ⁊ receptōe alteriꝰ Sed illa alteratio hꝫ ꝓfine generatōem ⁊ corruptōem ſub̓alē. ſi gͦ finis ſit impoſſibil̓. ⁊ id qd̓ eſt ad finē erit īpoſſibile Et qn̄ d̓r ph̓s h̓ fecit mentionē de albo ⁊ nigro q̄ ſunt qͣlitates ſcd̓e. Dd̓m ꝙẜm antiquos albū et nigrū noīant̉ inter qͣlitates pͥmas. qͥaEmpe. dicebat ſoleꝫ id eſt ignem eſſe albū ⁊ calidū. imbrēautē. id eſt aquā dicebat ſimpliciter ⁊ vniuerſaliter in omnibus eſſe nigram frigidam ⁊ nebuloſamF Utrum oīm adinuicē trāſmutatōemhn̄tiū. ſit eadē materia ⁊ ſubiectū vnūDd̓m ꝙ materia capit̉ dupl̓r. vnoº ꝓ materia ſimplicit̓prima q̄ ē potētia denudata ⁊ ſpoliata ꝑ intellectū ab om̄iforma ⁊ diſpōne ad formā. Et illa eſt eadem in omnibusgenerabilibus ⁊ corruptibilibus. qꝛ in quolibet genere cauſaꝝ eſt deuenire ad vnū primū principiū. vt ꝓbatur ſecua