Folio I

ſuꝑnatat aque. ſꝫ aqua et q̄libet eiꝰ ꝑs ſubſtataeri. ſꝫ hͦnō poſſet eſſe ſi eſſent ſolū due drn̄e oīm elementoꝝ Cōtingit aūt eſſe aliquā ꝑtem aque q̄ habeat plus de vacuo qͣꝫ modicus aer. gͦ plus deberet moueri ſurſum Etiteꝝ ꝯtingit eſſe aliquā partē aeris tantam in qua pluserit de pleno qͣꝫ in modica parte terre ⁊ ſic deberet velocius moueri deorſum. qd̓ nunqͣꝫ videmꝰ ſꝫ magis oppoſitū. gͦ nō ſunt due drn̄e oīm elementoꝝ. ¶ Tūc ibi. Neceſſe igit̉. Ph̓s inducit pͥncipalē ꝯcluſionē. Dicens ꝙcū nō ſit vna drn̄a q̄ ſit ꝓximū pͥncipiū oīm elementorūnec etiā due et eadē rō eſt de tribꝰ tunc nccē eſt eē eqͣlesdrn̄as corpoꝝ ſimpliciū .i. neceſſe eſt ēe tot drn̄as quotſunt corꝑa ſimplicia. ſic ſcꝫ ſi ignis ſubſiſtat et ſurſuꝫ moueatur ꝑ vacuū et terra ſubſiſtat ꝑ plenū tunc oportetqd̓libet elementū intermediū habere ſuā ꝓpriam drāmita ſcꝫ ꝙ nō pn̄t habere ambo vnā drn̄am ambobꝰ cōemnec pn̄t habere duas. qꝛ alias ſeq̄rent̉ incōueniētia ſuperius illata ſcꝫ ꝙ in magna multitudine aque in quaplus eſſet de illa drn̄a leuis qͣꝫ in paruo aere. quare velocius aſcenderet qͣꝫ modicus aer et econtra dd̓m eſſet dedrna grauis ſicut iam multotiens dictum eſt.F Utꝝ ex parte qualitatū motiuaruꝫQI poſſet ꝯcludi numerus qͣternariuselemētoꝝ Qd̓m ꝙ ſic. loquēdo de elemētis inqͣꝫtuꝫſunt corꝑa ſimplicia mobilia ad vbi. Probat̉. qꝛ oē corpus ſimplex motū motu recto aut ē graue aut leue. Sieſt graue hoc eſt dupl̓r. qꝛ vel eſt graue ſimpl̓r ⁊ natummoueri deorſum ſimpl̓r ⁊ ſic eſt terra. Uel eſt graue ẜᵐqͥd ⁊ in reſpectu. et ſic eſt aqua. Si ſit leue hoc eſt dupl̓iqꝛ vel eſt ſimpl̓r leue et natū ſimpl̓r ferri ſurſum. ⁊ ſic eſtignis. aut eſt leue ẜm qͥd et in reſpectu. et ſic eſt aer. Secundo ꝓbat̉. qꝛ eſt dare locū a medio ſimpl̓r. et ſimil̓r ēdare locū ad mediū ſimpl̓r. ſꝫ illa nō ſunt vacua. gͦ oꝑtꝫibi eſſe duo corꝑa. ſcꝫ ignē ⁊ terrā. Et qꝛ illa duo locaſunt ꝑfecte ꝯͣria. qͣre oportet inter ip̄a eē duo media. qͦꝫvnū magis accedit ad vnū et alterum ad alteꝝ ⁊ in illiserunt duo alia corꝑa ſimplicia. ſcꝫ aer et aqua. Quareꝯcludit̉ ꝙ ſint qͣtuor elementa inter q̄ ſuꝑius ſꝑ hꝫ rōeꝫforme ⁊ ꝯtinētis inferiꝰ ꝟo hꝫ rōnem materie ⁊ ꝯtenti.¶¶ Q leuitas ignis. et leuitas aeꝓ ¶ Nris ſpēdrn̄t ⁊ ſil̓r motus ignisdiffert ſpē a motu aeris. qꝛ motꝰ corpoꝝ ſimpliciū ⁊ ſil̓rꝟtutes motiue ſequunt̉ naturas illoꝝ corpoꝝ. ſꝫ natura ignis differt ſpe a natura aerꝭ. igit̉ ⁊c̄ Etiā loca illoꝝcorpoꝝ dn̄t ſpē. gͦ etiā ip̄i motꝰ Uenet ꝯn̄a. qꝛ motuseſt eiuſdē eſſentie ad minꝰ ẜm ꝓportōem cū ſuo ad quētermino Sꝫ qꝛ potētie motiue diſtinguunt̉ ꝑ oꝑatōnesoportet etiā ꝟtutes motiuas eē ſpecie diſtinctas. Necvalet inſtantia de qualitatibꝰ pͥmis q̄ in duobꝰ elemētisnō differunt ſpē. ſicut manifeſte pꝫ de caliditate ignis ⁊aeris. qꝛ virtutes motiue in vno elemento nō dependētex vna qͣlitate pͥma. ſꝫ etiā ex ꝓportōe duaꝝ qualitatumvni elemento ꝯuenientiū. ſed ille ꝓportōnes ſpecie differunt in diuerſis elementis.F In ſcd̓o de generatōne ꝓbatur numerꝰ quaI ternarius elementoꝝ. ergo ſuꝑfluū eſt hoc ꝓbare hic in iſto caꝑitulo. Dicendū ꝙ hoc fit differēter. qꝛ in ſcd̓o de generatōe ꝓbat̉ numerus elementorūex cōbinatōne vtili quatuor qualitatū pͥmaꝝ q̄ ſolū eſtquadruplex. Sꝫ hic ꝓbat̉ ide numerus ex parte locorū

naturaliū ad q̄ mouent̉ elementa ⁊ ex parte motuū adilla loca ⁊ ſil̓r ex ꝑte virtutū motiuaꝝ inqͣꝫtū ſcꝫ ex illistribꝰ ſumit̉ vna ratō diſtinguendi. ¶ Et quando dicit̉.ſunt ſolum due qualitates motiue. ſcꝫ grauitas ⁊ leuitas. ergo erunt ſolum duo elementa Dicendū ꝙ in genere ſunt tantū due. ſed in ſpecie ſpecialiſſima ſunt quatuor ẜm quatuor formas ſubſtantiales elementoꝝF Inter duo contraria extrema poſſunt eſſe pluV. ra media qͣꝫ duo. vt patꝫ in coloribꝰ odoribuset ſaporibꝰ. ergo videtur ꝙ ſcd̓a ꝓbatō ſuperiꝰ poſita ſitinſufficiens. Dicendū ꝙ nō eſt ſimile hincinde. quiamedia ꝑ ꝑticipatōem poſſunt eſſe plura inter duo contraria. ſed iſto modo aer ⁊ aqua nō ſunt media inter ignem ⁊ terraꝫ. quia leuitas aeris cum ſit virtus motiuaſimplex nō participat ſimul grauitatē ⁊ leuitatē nec habet aliquid grauitatis admixtum. Sed ꝙ dicitur leuitas ẜm quid hoc eſt ꝓpter penuriā vocabuloꝝ. qꝛ nonhabet vnum ſimplex nomē impoſitū. Nec eſt nata moueri ſurſum eo modo quo leuitas ignis ſurſum mouet.et ergo etiā dicit̉ leuitas ẜm qͥd comparatiue.¶ Figure aūt nō cauſa eius quod eſt ferri ſimpliciter aūt deorſum aūt ſurſum. ſed eius quodvelocius aūt tardius. propter quas autem cauſas non difficile videreIſtud eſt capitulū tercium et vltimū huius tractatus ſcd̓i in quo ph̓us oſtendit ꝙ figure ip̄orum elemētorum nō ſunt cauſe per ſe motus ad loca ſua ſed cōcauſe tantū vel coadunantes. Et diuiditur in duas ꝑtespͥncipales. in pͥma p̄mittit ꝯcluſionem. ⁊ in ſcd̓a ibi. Dubitatūr em̄. Mouet aliquas dubitatōes. Dicit ergopͥmo ꝙ figure elementoꝝ nō ſunt cauſe pͥncipaliter ꝓpt̓quas feruntur ſurſum vel deorſum. ſicut quidā poſuerunt ignem (quia eſt pyramidalis aut ſpherice figuremoueti ſurſum. Sed magis ſunt cauſa eius quod ē velocius aut tardius moueri ⁊ hͦ nō eſt difficile videre¶ Dubitatur em̄ nunc propter quid lata ferrea ⁊ plumbū amplius in aqua. alia aūt minoraet minoris grauitatis. ſi ſunt rotunda aut longa. puta acus deorſum feruntur. Et quare quedam ꝓpter paruitatē amplius ⁊ alia terrea ⁊ puluerea vtiqꝫ in aere. ¶ De his aūt om̄ibus putare quidem cauſam eſſe quēadmodū Democritꝰnō recte habet. Ille em̄ inquit eleuata calida exaqua ſurſum pellere lata habentiū grauitatem.ſtricta aūt decidere. pauca em̄ eſſe cōtra pulſantia ip̄is. Oportebat em̄ in aere adhuc hoc magis facere. quēadmodū inſtat ⁊ illic ip̄e: Sed inſtans ſoluit debiliter. ait em̄ nō in vnum impetum facere ſemidominꝰ ſemimotū eorum q̄ ſurſum feruntur corporum¶ In iſta ſcd̓a parte huius capituli mouet aliquasdubitatōnes Dicens pͥmo ꝙ aliquis dubitabit ꝓpterquam cauſam ferrea ⁊ plumbea qͣꝫuis ſint grauiora ẜmnaturam cum ſint late figure ſuꝑnatant in aqua.Ied

kk ij