Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
Vv
Einzelbild herunterladen
 

QuartusDe celo

aut qͥbꝰ ſuꝑfert̉ ꝓpter ſimilitudinē materie. Iſta ē quarta ꝑs huiꝰ capituli in ph̓s ꝯcludit numerū elementoꝝ materieꝝ ip̄oꝝ Dicēs pͥmo ex ēvnū elementū qd̓ oībꝰ ſuꝑfert̉. ſcꝫ ignis vnū qd̓ oībꝰſubſtat ſicut terra nccē ē alia duo intermedia ſuꝑferunt̉ aliqͥbꝰ et ſubſtant aliqͥbꝰ. qͦꝝ vnū ſcꝫ aer ſubſtat igniet ſuꝑfert̉ alijs duobꝰ. aliud puta aqua ſuꝑfert̉ vni tm̄ſcꝫ terre. et ſubſtat alijs ſcꝫ aeri igni. Sicut ſunttuor elementa ſic ſunt qͣtuor materie determīate formiset qͣlitatibꝰ tāgibilibꝰ elementoꝝ. lꝫ ſit vna materia cōisEt qͣꝫuis in ꝯͣrijs qn̄qꝫ ſint plura media vt patꝫ in coloribꝰ. tn̄ in ꝓpoſito inter duo elemēta extrema ꝯͣria ſtꝭſolū duo media. vt hic ſupponit̉ ex dictis. et etiā poſſetdeclarari hoc qd̓ libet elementū hꝫ in ſe duas qͣlitates pͥmas ſicut ignis hꝫ caliditatē et ſiccitatē. et aer hꝫcaliditatē et humiditatē ſic de alijs. Et ignis ſiccitatem differt ab aere. et caliditate differt ab aqua. ſed a terra differat. ptꝫ ex dictis. oportet inter ignēterrā ſint duo elementa. Tunc ibi. In ea qͥdē igit̉cludit qd̓libet elementū hn̄s grauitatē leuitatē ſil̓.hꝫ grauitatē in ꝓpria regione. ſꝫ leuitatē. qꝛ ſolū hꝫ leuitatē reſpectu illius cui ſuꝑfert̉. Probat a ſigno de elementis intermedijs. qꝛ ip̄a ſubtractis illis eis ſubſtātmouent̉ deorſum. ſicut aer ſublata aqua mouet̉ ad regionem aque. et aqua ſublata terra mouet̉ ad regionē terre maxime ẜm naturā cōem ad replendū vacuū. Sꝫ ſic eſt de igne. qꝛ ille mouet̉ deorſum niſi violentiāquo etiā aqua mouet̉ ſurſum qn̄ adheret vni ſuꝑficiei plane velociter ſurſum mote. ita ꝯn̄r eſt dicēdumde alijs. Uunc ibi. Quēadmodū aūt. Infert vnumcorrelariū. dicens ſicut terra mouet̉ ſurſum niſiviolētiā. ita ignis mouet̉ deorſuꝫ. qꝛ ſicut terra nullahꝫ leuitatē. ita ignis nullā hꝫ grauitatē. Sꝫ duo intermedia mouent̉ deorſum remotis ſubſtantibꝰ. qꝛ habētgrauitatē ẜm qͥd. ſicut terra hꝫ ſimpl̓r. mouenturdeorſum. ꝓpter ſimilitudinē materie.VF Ptolomeus in libro de ponderibꝰ conat̉ oſtēdere nec aer nec aqua in ſuis regionibꝰ grauitatē habeant. Probat de aqua de ſe ſubmergentibꝰ qͣꝫuis ad magnā ꝓfunditatē ſubmergant̉ tn̄ ſentiūtgrauitatē ip̄ius aque. Sed de aere ꝓbat aſſerens ꝯtraAreſtotele vter repletꝰ aere ſit leuior ſeip̄o non repleto qd̓ eſſet ſi aer grauitatē haberet in ſuo loco Etfirmatur. qꝛ ſi aer in ſuo loco haberet grauitatē tūc moueretur ex ſeip̄o naturaliter deorſum Qd̓m ꝯcordia poſſumus de aere loqui dupl̓r. vno ẜm ſe etẜm ſua naturalē diſpōem et ſic in loco ſuo nullā hꝫ grauitatē. ſꝫ hꝫ vnā ſimplicē qualitatē eſt pͥncipiū ſui motus naturalis et eandē qualitatē qͥeſcit in ſuo loco naturali. Alio poſſumus loqͥ de aere ẜm accn̄s p̄terdiſpōem naturalē ſic nihil prohibet ip̄am in regione ſuahabere aliquā grauitate. Sicut aer infrigidatus ingroſſatus circa terrā hꝫ grauitatē et mouet̉ deorſum ſꝫaer ſubtiliatus caliditate ignis mouet̉ ſurſum. āt neceſſariū facere equales differētiasipſis manifeſtū. ſi quidē vna materia omniū. puta aut vacuū. aut plenū aut magnitudo aut triāguli. aut oīa ſurſum aut deorſuꝫ ferunt̉. altera ātlatio erit. Itaqꝫ aut leue nihil erit ſimpl̓r. ſi

omnia declināt. et magis eo ex maioribꝰ ſūtcorporibꝰ aūt ex pluribꝰ. aut qꝛ plena Hoc autēvidemꝰ et oſtēſuꝫ ē qꝛ ſil̓r deorſuꝫ ſemꝑ et vbiqꝫfertur et ſurſuꝫ Si aūt quidē vacuū aūt aliqͥd tale. qd̓ ſemꝑ ſurſuꝫ ē qd̓ ſemꝑ deorſum Et ītermedioꝝ vtiqꝫ quedā erūt deorſuꝫ velociꝰ terraIn multo enim aere triāguli plures aut ſolidaaut parua erūt videt̉ aūt neqꝫ vna particulaaeris deorſuꝫ lata. Simil̓r āt et in leui ſi iſtud faciat aliqͥs ſuꝑabūdare materia. Si āt duo intermedia quomō erūt faciētia faciūt aer et aqua.puta ſi quis dicat vacuū et plenū Ignē quidēigit̉ vacuū ſurſum propter quod terrā āt plenūpropt̓ qd̓ deorſuꝫ: aerē plꝰ igne habere. aquā ātterra. erit em̄ aqua plꝰ habebit ignē pauco aere. et aer multꝰ pauca aqua terrā plurē. Quareoportebit aeris quādā multitudinē velociꝰ ferri deorſum aqua pauca. Hoc aūt videt̉ nequaqͣꝫ nunqͣꝫ. Neceſſe igitur quēadmodū etignem ſurſum. qꝛ tale hꝫ. puta vacuū. alia autē terrā deorſum. qꝛ plenū hꝫ aerē in quiip̄ius ſuperius aquā. qm̄ tale aliqͥd hꝫ aquadeorſum. qꝛ tale aliqͥd. Si aūt erat vnū ad ambo aūt duo. ambo aūt duo exiſtunt vtrūqꝫ eritaliqua multitudo vtriuſqꝫ excedet. aquadem aere pauco ad ſurſum aer. aqua ad deorſum quemadmodū dictum eſt multotiens.Hic ꝯn̄r ph̓s oſtendit differētie elemētoꝝ qͥbꝰ determinant̉ ad motū ſunt equales numero ip̄is elementis formis elementoꝝ Dicens hoc erit manifeſtūex dicendis. quia poteſt dici ſit tm̄ vna drn̄a velſint tm̄ due vel tres ſcꝫ aut vacuū aut plenū. aut magnitudo aut trianguli. qꝛ ſꝑ ſeq̄rent̉ incōuenientia. Primum inconueniens. quia ſi eſſet vna materia. id eſt vnadrn̄a materialis oīa elementa mouerent̉. ſurſum tm̄ autdeorſum tm̄. qͣꝫuis q̄dam mouerent̉ velocius quedaꝫtardius ſic nullū eſſet corpus graue ſimpl̓r. aut nullūleue ſimpl̓r. Scd̓m incōueniens. qd̓ tangitur ibi. et intermedioꝝ. eſt qꝛ ſi eſſet vna drn̄a oīm ſequeret̉ aliqͣpartes intermedioꝝ corpoꝝ eſſent grauiores terra velocius mouerent̉ deorſum. Sequela ꝓbatur. qꝛ in multa aqua vel magno aere eſt plus de illa vna drna. ſcꝫ detriangulis aut ſolidis aut etiā de paruis corporibꝰ qͣꝫ inparua quantitate terre. Sꝫ hoc eſt manifeſte falſuꝫ. Etſil̓r p̄t argui de leui. qꝛ ſi aliqͥs dicat vacuū vel aliqd̓hmōi ſuꝑabundans ſit leuitatis tunc magnus aer vl̓magna aqua in qua ſcꝫ plus eſſet de illo vacuo velociusmoueret̉ ſurſum qͣꝫ paruus ignis qd̓ eſt impoſſibile. igitur ⁊c̄. Terciū inconueniens qd̓ tangit̉ ibi. Si aūt duoeſt. qꝛ ſi vacuū plenū ſeu raꝝ et denſum eēt due drn̄eelementoꝝ oīm. ita ſcꝫ vacuū eēt leuis ſimpl̓r plenum cauſa grauis ſimpl̓r. tunc dubiū eſſet de elementisintermedijs qualiter ſcꝫ facerēt ea nobis apparent inaere et aqua. qꝛ apparet nobis aer et q̄libet pars eius