QuartusDe celoSga

5SMTtatem ⁊ augmentatio ⁊ augmentabile ad quantitateꝫ. itaſe habēt mobile localiter ⁊ motus eius localis ad vbi velad locum. Sed ſanabile ⁊ ſanatio ordinātur ad ſanitatētanqͣꝫ ad finem. ⁊ ſimili modo ordinant̉ augmētatio ⁊ augmentabile ad quantitatē tanqͣꝫ ad fineꝫ. ergo mobile localiter ⁊ motꝰ localis ſe habēt ad vbi vl̓ ad locū ſicut ad fineSecūdo ꝓbatur. quia illud ad quod mobile mouet̉ a mouente eſt finis motus localis a mouēte intētus. Sed grauia ⁊ leuia ſimplicit̓ mouent̉ a generantibꝰ ad ſua loca naturalia. igitur ⁊c̄. Tercio ꝓbatur. quia in locis naturalibꝰgrauiū ⁊ leuiū ſunt virtutes generatiue ꝑfectiue ⁊ conſeruatiue ipſorum quas habēt ẜm determinatas diſtantias Cad celum. ſed quodlibet graue aut leue appetit naturaliter?perfici ⁊ cōſeruari. ergo vnūquodqꝫ appetit naturaliter locum ſuū proprium tanqͣꝫ finemp ¶ ¶ALmotus grauiū ⁊ leuiū nō poſſuntQꝭ loca naturalia in ordine adhabere rōnem cauſe mouentis effectiue. quia mouens debet eſſe ſimul cum moto loquēdo de mouente ꝓximo Necpoteſt dici ꝙ loca moueant attrahendo. ſicut magnes attrahit ferrum. quia ſic quāto eſſet aliquod corpus grauiꝰtanto tardius deberet moueri deorſum. Nec etiaꝫ poſſuntloca habere rōnem cauſe formalis aut matiralis. qꝛ loca ſtꝭex trinſeca locatis maxime qn̄ mobilia mouent̉ ad locaCum queritur. propter quid graue mouet̉ de¶ L.orſum ⁊ leue ſurſum. ⁊ reſpōdetur ꝙ ſic nata ſiꝰmoueri ad ſua loca non videtur proprie ⁊ determinate reddi cauſa. igitur. Probatur ꝑ ſimile. quia cum queritur ꝓpter quid ſanabile ſanatur. ⁊ reſpōdetur quia aptum natieſt moueri ad ſanitatē ſicut ad ꝑfectionem. non videt̉ proprie ⁊ determinate reddi cauſa. Dicendū ẜm cōmentatorem ꝙ illud dictū philoſophi non habet veritateꝫ in hisin quibus motus eſt a pluribus motoribꝰ. ſicut argumertum aſſumit de ſanitate. ſed in ſimplicibꝰ eſt ſolutio ſufficiens. quia in illis non eſt niſi vnus motor et vnus finis quipoſſunt reddi ꝑ aptitudinem per ſe mobilis. Sed dicendum ꝙ hoc dictum Areſtotelis habet veritatem in omnibus motibus tam ſimplicibus qͣꝫ cōpoſitis. quia ſi effectus ad quē eſt motus ſit ꝑ ſe aliquod vnū ⁊ determinatuꝫoportet cauſam proximā in vnoquoqꝫ genere eſſe vnaꝫ etdetermiuatā. quare etiā vnū manifeſtat alteꝝ determīateF Perfectio ⁊ actus rei eſt aliquid intrinſecum inF . tormans rem. ſed locus eſt aliquid extrinſecumquia eſt vltimus terminus corporis continentis. ergo locus non eſt ſpecies vel perfectio rei que mouetur ad locuꝫMaior probatur. quia ẜm philoſophū in libro de ſomnoet vigilia eiuſdem eſt actus cuius eſt potentia ad illū actūDd̓m ꝙ triplex eſt ꝑfectio rei. q̄dā ē ꝑfectio pͥma conſtituēs ipſaꝫ rē ſicut eſt forma rei q̄ ē actus pͥmus. Alia eſt ꝑfectio rei ſecunda informans ipſam rem. licet ẜm generationem ſit poſterior ipſa re. ⁊ ſic perfectio alicuius rei putahominis eſt operatio eius ẜm intellectū. Et illis duobusmodis ꝑfectio rei eſt in re. Tercia eſt perfectio que eſt aliquid preexiſtens ad quā res habet habitudinē tanqͣꝫ ad finem cui per alias ꝑfectōes res tandē cōiungitur. et ſic vltimate completur ⁊ perficitur. Et iſto modo locus naturalis grauiū ⁊ leuiū eſt perfectio ipſorumNI ILI IIL. in corporibus leubus aquiſitoHabito fine ceſſat motus. ſedloco non ceſſat motus. ergo locujs non eſt finis ipſoꝝ Mi

nor probatur. quia ignis ⁊ aer mouent̉ in ſuis locis Dicendū ꝙ acquiſito loco ceſſat motus ad illum locum. ſedtamen tale corpus moueri poteſt in ſuo loco preter naturam particularem ad motum ſuperioris corporis.Finis eſt poſterior his que ſiNV ANl. ad finem. ſed locus corꝑis noeſt poſterior motu corporis ad locum. ergo non eſt cauſafinalis eius Dicendum ꝙ finis inqͣꝫtum finis. ⁊ quo adintentionem agentis eſt prior his que ſunt ad finem. ſicutcauſa eſt prior ſuo effectu. ſed quo ad exequutionē operiseſt poſterior maxime quando eſt finis intrinſecus. vel qn̄effectiue dependet ab his que ſunt ad finem. ſic autem nōeſt de loco grauiū ⁊ leuiumQuerere auteꝫ propter quid fertur ignis ſurſum ⁊ terra deorſum idem eſt. ⁊ propter quid ſanabile ſi moueatur et tranſmutetur ẜm ꝙ ſanabile in ſanitatem venit. ſed non in albedinē. ſimiliter autem ⁊ alia om̄ia alterabilia. Sed adhuc ⁊ augmentabile cum mutetur ẜm ꝙ augmentabile non in ſanitatem venit. ſed in magnitudinis exceſſum. Similiter autem et horuꝫvnūquodqꝫ. hoc quidem in quali. hoc auteꝫ inquanto tranſmutatur. ⁊ in loco que quidem leuia ſurſum. que autem grauia deorſum Niſiquia hec qͥdem in ſeipſis vidētur vniuerſaliterhabere principiū tranſmutationis. Dico autēgraue ⁊ leue: hec autem non. ſed ab extra. putaſanabile ⁊ augmentabile. qͣꝫuis quādoqꝫ ⁊ hͦ exipſis tranſmutare ⁊ paruo facto in his q̄ extramotum. hoc qͥdem in ſanitatē venit. hoc auteꝫin augmentuꝫ. ⁊ quoniā idem quod ſanabile etqd̓ languoris ſuſceptiuū ſiqͥdem moueatur ẜmꝙ ſanabile in ſanitatē fertur. Si auteꝫ ẜm ꝙ infirmitatis ſuſceptiuuꝫ ad infirmitatē. Magisaūt graue ⁊ leue horum in ſeipſis vident̉ habere principiū propter propinquiſſimā ſubſtantiehorum eſſe materiā. Signuꝫ autem quia latioabſolutoꝝ eſt et generatio. vltimus motuū. qͣreprimus vtiqꝫ erit ⁊ ẜm ſubſtantiaꝫ hic motus.In iſta parte tercia comparat motus locales ſimpliciūcorpoꝝ ad om̄es alios motus ſimplices. Et pͥmo ẜm cōuenientiā. Dicens ꝙ querere propter quid ignis fert̉ ſurſum ⁊ terra deorſum nihil differt querere qͣꝫ ꝓpter quid ſanabile ſi moueat̉ ẜm ꝙ ſanabile tranſmutet̉ in ſanitateꝫ etnon in albedinē. quia ſanabile eſt in potētia ad ſanitatem ⁊ergo mouet̉ in eam ſicut in ſuam ꝑfectōem. ⁊ ſic de alijs inlittera poſitis. ⁊ ita ſimiliter ſe habet in om̄ibus alijs mobilibus. quoꝝ vnū tranſmutat̉ in qualitatem. alterū in qntitatem. Ergo eodem modo dicendum erit de his q̄ mouentur ẜm locum. quia ſcilicꝫ mouent̉ ad ſua loca ſicut adſuas ꝑfectiones Tunc ibi (Niſi quia hec. Comparatmotus locales ad alios ẜm drn̄as. Et ponit duas differetias. Prima quia grauia ⁊ leuia ẜm ꝙ huiuſmō (vidētur