Folio li.et mundo

Folio li.

¶ Secundus tractatus.Os autē dicimus primū determinantesde quo maxime dubitant qͥdam. propterquid hec qͥdem ſurſum ferunt̉. hec aūt deorſumcorpoꝝ ſemꝑ ẜm naturā. Hec aūt ſurſum et deorſum. Poſt hec aūt de graui ⁊ leui accidentibus circa hec paſſionibus propter quam cauſam vnūquodqꝫ fitIſte eſt ſecundus tractatus huius libri qͣrti in quo poſtqͣꝫ ph̓us ꝓſequutus eſt opiniones aliorum de graui ⁊ leuiNunc cōſequenter determinat de eis ẜm intentionē ſuamet ẜm veritatē. Et diuidit̉ in tria capl̓a que patebunt in ꝓceſſu. In primo capitulo ſoluit pͥncipaliter quandā dubitatōem de motu grauiū ⁊ leuium. Et diuiditur in quattuor ꝑtes. In prima p̄mittit ſuam intentōem ⁊ ordinē ꝯſiderandi. Dicens ꝙ nos pͥmo determinabimus de his deqͥbus maxime dubitauerunt antiqui. videlicet ꝓpter quidquedā mouent̉ ſurſum ẜm naturā. ⁊ q̄dam deorſum. quedam vero ſurſum ⁊ deorſum Deinde conſiderabimus degraui ⁊ leui ſimpl̓r ⁊ in reſpectu qͥd ſint ẜm ſuas naturas.et etiā de accn̄tibus ⁊ paſſionibus circa hoc cōtingentibꝰſcꝫ ꝓpter quā cauſam vnūquodqꝫ eoꝝ accidatDe ferri qͥdem igitur in eum qui ipſius locuꝫvnūquodqꝫ ſimiliter exiſtimandū. quemadmodū ⁊ circa alias generationes ⁊ trāſmutatōes.Quoniā em̄ ſunt tres motus. hic qͥdem ẜm magnitudinē. hic autem ẜm ſpēm. hic autē ẜm locum In vnoquoqꝫ hoꝝ tranſmutatiōem videmus factam ex cōtrarijs ad cōtraria et intermedia ⁊ nō in cōtingens a ꝯtingente. ſed vt alterabile ⁊ augmētabile alterū ſic ⁊ augmentatiuuꝫet alteratiuū. eodē autem modo exiſtimandū. ⁊quod ẜm locū mobile ⁊ motiuuꝫ nō cōtingenseſſe cōtingentis Si igitur ad ſurſum ⁊ deorſum motiuū quidem quod grauis factiuum. ⁊quod leuis factiuū. Mobile autē quod potentia graue ⁊ leue. In eum qui ſuijp̄ius locuꝫ ferri vnūquodqꝫ ad ſuijp̄ius ſpecieꝫ eſt ferri. Et ſicmagis vtiqꝫ quis exiſtimabit. quod dicebāt antiqui ꝙ ſimile fertur ad ſimile. hoc em̄ non accidit ſemꝑ. Non em̄ ſi quis tranſponat terramvbi nūc luna. feretur partiū vnaqueqꝫ ad ipſamſed vbi qͥdem: ⁊ nūc. Totaliter qͥdeꝫ igitur ſimilibus ⁊ differentibꝰ ab eodē motu neceſſe hocaccidere. Itaqꝫ vbi nata eſt vna aliqua particula ⁊ totum. Quoniā autē locus eſt cōtinētisterminus continet autē omnia que mouēt̉ ſurſum ⁊ deorſum extremuꝫ et mediū. Hoc āt mōquedā fit ſpecies cōtenti in eū qͥ ip̄ius locū ferriad ſil̓e ē ferri Que em̄ deinceps ſil̓ia ſunt inuicēputa aqua aeri. et aer igni ecōtrario aūt dicere

medijs. extremis aūt nō. puta aerē qͥdem aque.aquā aūt terre. Sꝑ em̄ qd̓ ſuꝑius ad id qd̓ ſubip̄o vt ſpēs ad materiā. ſic ſe hn̄t adinuicem.In hac ſecūda parte ph̓us proſeqͥtur intentōem ſuaꝫſoluendo illam queſtōem qua queritur. propter quaꝫ cauſam q̄dam corpora moueātur ſurſum ⁊ quedam deorſuꝫDicens ꝙ de motu illorum in ſua loca eſt cōſimiliter exiſtimandū ſicut circa alias generationes ⁊ tranſmutatōnes.quia oportet in om̄ibus illis aſſignare cauſam ꝓportionabilē. Sūt em̄ tres ſpēs motꝰ ſcꝫ ẜm qͣntitatē ẜm qͣlitateet ẜm locū. ⁊ in quolibet iſtorum videmus tranſmutationē fieri ex cōtrarijs vel ex medijs q̄ ſunt in ꝑte cōtraria. ⁊non fit tranſmutatio a quocūqꝫ contingenti in quodcūqꝫcōtingens. puta ab albo ingramaticum. Uel a ſurſuꝫ inleue. quia ſicut alterabile ẜm ꝙ huiuſmodi eſt diuerſumab augmētabili. ita ſimiliter terminus per ſe ad quē alterationis eſt diſtinctus a termino ad quem augmētatōis. Etſimiliter alteratiuū eſt diſtinctum ab augmentatiuo propter diſtinctionē actuum. Ergo ſimiliter exiſtimandum eſtde motu ẜm locum ꝙ ſcilicet non eſt ex quocūqꝫ cōtingenti in quodcūqꝫ contingens. Sed eſt a cōtrario vel medioin quo eſt propria potentia ad mediū vel contrariuꝫ per ſeet ſic non eſt a quocūqꝫ mouēte ſed a determīato. Tūcibi (Si igitur ad ſurſum) Ph̓us probat ꝓpoſitum ſuumduabus rōnibus. quaꝝ prima eſt. Quia vnūquodqꝫ mouetur ad ſuam ſpeciem ſeu propriam ꝑfectioneꝫ. ſed locusſurſum eſt propria perfectio leuis. ⁊ locus deorſum eſt ꝓpria ꝑfectio grauis. ergo grauia ⁊ leuia naturaliter ferunt̉ad illa loca. Minor probatur. quia leue mobile ẜm ꝙ mouetur ſurſum eſt in potentia ſurium. ⁊ eius motiuū ſcilꝫ locus ſurrum eſt per ſe tale ⁊ actu. ſed actus eſt finis ⁊ perfectio potentie. ⁊ ita ſimiliter dicendum eſt de graui. Et ẜmhoc verificatur dictuꝫ antiquoꝝ. ſcilicet ꝙ ſimile fertur adſuum ſimile. quia ſcilicet illud quod eſt in potentia mouet̉ad illud quod eſt in actu que ſunt ſimilia imꝑfecte ⁊ nō ꝑfecte. quia illud quod mouet̉ ad aliquid eſt imꝑfectum etin potentia reſpectu illius ad quod mouet̉. ſed vnū perfecte ſimile nō eſt in potentia reſpectu alterius. nec moueturad alterū ẜm ꝙ huiuſmodi. Et ergo ſi terra tranſponeret̉ad concauū orbis lune. partes terre non mouerētur illuc.ſed mouerentur ad medium vbi nunc nate ſunt ferri.Tunc ibi (Quoniā autē locus) Ponit ſecundā rationem que talis eſt. Locus eſt vltimus terminus corporiscontinentis. ⁊ terminus habet rationem actus ſeu perfectionis. quia continet alia. ſed vnūquodqꝫ naturaliter mouetur ad ſuam perfectionem tanqͣꝫ ſibi ſimile in natura. ergo vnūquodqꝫ naturaliter mouetur ad ſuum locum. Sicut (exempli gratia) aqua ẜm ꝙ locatur in vltimo aeris ſimilitudinē habet cum illo. ⁊ ſimiliter aer ẜm ꝙ locatur inconcauo ignis habet ſimilitudinem cum igne ⁊ econuerſoeſt in medijs. quia ignis ẜm vltimū habet ſimilitudinemcum aere. ⁊ aer cum aqua. ⁊ aqua cum terra. quia ſeruparin vltimo continentis eſt virtus generatiua ⁊ conferuatiua immediate contenti. ⁊ habet ſe ad ipſum ſicut ſpeciesvel forma ad materiamUtrum loca naturalia grauiū ⁊QVI L.C leuiū. ſint cauſe fuorum motuumDicendū ꝙ ſic in genere cauſe finalis. Probat̉ triplici