QuartusDe celo
corporum. Sed dehis ip̄is dicere ꝓpter quidhoc quidē leue. hoc autē habet grauitateꝫ. Adhuc autē que cauſa non diſtare plenū ⁊ vacuuꝫIrrationabile autē et regionē vacuo facere tanqꝫ non ipſum regio quedam exiſtens. Neceſſariū autē ſiqͥdem mouet̉ vacuū eſſe ipſius quendam locum ex quo trāſmutatur ⁊ in quem. Adhuc autē q̄ motus cauſa. Non em̄ vtiqꝫ vacuūnō em̄ ipſum mouet̉ ſolum. ſed ⁊ ſolidumHic Areſtoteles tangit aliqua incōuenientia que ſolūaccidunt circa opinionē Democ riti ⁊ non Platōnis Primū incōueniens eſt. quia ſi corpora mouerētur localit̓ lurſum propter vacuū oporteret ipſuꝫ vacuū plus ſurſuꝫ moueri. quia propter quod vnū quodqꝫ tale ⁊ illud magis. etſic non poſſunt eſſe cauſa motus ſurſum vel deorſum. ſedmagis habēt aliquā cauſam quare ſic mouerent̉ ⁊ illā cauſam non aſſignat opinio Democriti. ergo eſt incōueniensSecundū incōueniens. ſi vacuū ⁊ plenū ſint cauſe illaruꝫpaſſionū eſt dubium quare nō ſeparant̉ ab ipſis. quia noneſt aliqua forma cōtinens ipſa reſpectu cuius ſint in potentia. ſed ſunt ibi in actu. Et ergo non eſt ſimile de ipſis ⁊ deelementis in mixto. quia illa cōtinentur ibi ꝑ formā mixtiad quā ſunt in potentia. Tercium incōueniens. quia irtationabile eſt vacuo aſſignare locum cum ſit met locus. vtpatet quarto phyſicoꝝ. ſed loci non eſt locus. Quartuꝫ incōueniens eſt. qꝛ ſi vacuū moueatur ẜm locum tunc oportebit eſſe alique locum ad queꝫ ⁊ a quo tranſmutet̉ quodeſt impoſſibile. quia vacuū ẜm illos eſt infinitū ⁊ totuꝫ cōprehendit. Quintū eſt. quia ẜm illam opinionē non aſſinatur aliqua cauſa ſimpl̓r motus. ſicut nos ponimus naturam eſſe cauſam. quia ẜm ipſos non ſolum vacuū mouetur. ſed etiam plenum.Uacuū ⁊ plenū ſunt cauſa raritatis ⁊ denſita¶ L. tis. ſed denſum eſt graue ⁊ rarum eſt leue. gͦ ip̄aerunt cauſa grauitatis ⁊ leuitatis Dicendū licet in pluribus illud quod eſt deuſum ⁊ plenū ſit graue. tamē denſitas non eſt grauitas. nec eſt cauſa grauitatis. Sed gramtas eſt virtus motiua cōſequēs formā ſubſtantialē ip̄iusgrauis. Denſitas vero eſt quedā qualitas ſecunda in corporibus generabilibꝰ ⁊ corruptibilibus ſequēs determinatā actionem ⁊ ꝓportionem qualitatū primaruꝫ. Et itaſil̓iter plenitudo nō eſt cauſa denſitatis. qꝛ corꝑa rara etiaꝫſunt plena cum vacuū non ſit ponendūF Dum aliquod corpus plenū euacuatur efficiturI leuius. ⁊ dum repletur fit grauius. ergo vacuuꝫerit cauſa leuitatis ⁊ plenū cauſa grauitatis Dicenduꝫꝙ corpus non fit leuius ꝑ hoc ꝙ ſit ſimpl̓r vacuuꝫ. ſed perhoc ꝙ euacuatur ab aliquo corpore graui. quia ſi ſic tunc ꝑhoc ꝙ euacuatur ab aliquo corꝑe leui deberet fieri leuiusquod eſt contra ſenſumSimiliter autē accidit ⁊ vtiqꝫ ſi aliqͥs aliusdeterminat magnitudīe ⁊ paruitate faciēs grauiora ⁊ leuiora altera alterꝭ ⁊ alio quocūqꝫ modo aſſignans: Solam aūt eandē materiā om̄ibus reddens. aut plures qͥdem ꝯtrarias aut ſolum. Una qͥdem em̄ exiſtēte nō erit ſimpliciter
graue ⁊ leue quemadmodū ex trigonis cōſtituētibus. Contrarias autē quemadmodū qui vacuū ⁊ plenū non erunt intermedia ſimpl̓r grauium et leuiū. propter quā cauſam grauiora etleuiora inuicem et eorū que ſimpl̓r ſunt Magnitudine auteꝫ et paruitate determinare ficto aſſimilatur maxime eorum que prius. Quod autem cōuenit ẜm vnūquodqꝫ facere differentiasquattuor elementoꝝ certius habet ad eas queante dubitationes. vnā autē facere naturaꝫ magnitudine differentiū neceſſariū hoc ipſum accidere vnaꝫ faciētibus materiā. Et neqꝫ ſimpliciter eſſe nihil leue neqꝫ latū ſurſuꝫ. ſed aut deficiens aut extruſuꝫ. Et multa parua paucis magis grauiora. Si autē hoc erit. accidet multuꝫaerem ⁊ multuꝫ ignē aqua eſſe grauiorē ⁊ terrapauca. hoc autē eſt impoſſibile. Que quidē igitur ab alijs dicta. hec et hoc dicunt̉ modoHic Areſtoteles tercio ponit terciaꝫ opinionē que perquedā alia dedit cauſam grauitatis et leuitatis. Dicensꝙ quidā aliter determinant cauſam grauitatis ⁊ leuitatisqꝫ dictum ſit. quia ponūt pro cauſa magnitudinem ⁊ paruitatem abſolute. Uel etiam cum alio principio puta cumraritate ⁊ denſitate. Ita tamen ꝙ dicunt eſſe eandē materiam aut plures contrarias materias omniū grauiū et leuiū. quia aliqui ponunt aerem tantū aut aquā tantuꝫ velaliquod intermediū. ſed alij ponunt terram ⁊ ignē aut rarum ⁊ denſum. Reſpondet philoſophus improbādo illāopinionem ꝙ vnū principium materiale non poteſt eē cauſa grauis ⁊ leuis. nec vnū trigonū vt Platoni videtur Siem̄ illa materia vna ſit grauis non erit leue ſimpl̓r. ⁊ ſi ſit leuis non erit graue ſimpliciter. quia vnū non eſt niſi vnius.primo cauſa. Si autem plura principia cōtraria ſint cauſa grauis et leuis. tunc non poterit aſſignari cauſa qͣre corpora intermedia ſint ſimpliciter grauia aut leuia. et quarequedam ſint grauiora ⁊ quedam leuiora. nec poſſet aſſignari cauſa quare inter ſimpliciter leu. quedam ſunt leuiora Tunc ibi (Magnitudine autem ⁊ paruitate. Areſtoteles ſpecialiter reprobat opinionem illorū qui dicūt graue ⁊ leue determinari magnitudine ⁊ paruitate ſupponēdo vnam materiam. Et dicit ꝙ illa opinio eſt magis ſimilis fictioni qͣꝫ aliquid predictoꝝ. quia ẜm eam non contingit facere quattuor differentias elementorū. puta ꝙ aliqd̓ſit graue ſimpliciter et aliquod leue ſimpliciter et aliquodgraue in reſpectu ⁊ aliud leue in reſpectu. Sꝫ in alijs opinionibus aliqualiter aſſignari poſſunt. Etiam ad illam opinionem ſequūtur eadem incōuenientia que ſequuntur adalias ſcilicet ꝙ nihil eſſet graue ſimpliciter aut leue ſimpliciter. ſed omnia haberent inclinationē ad vnū motum. qꝛhaberent vnū principium. ⁊ ſunt vna natura ẜm eos. Sꝙ aliqua moueātur ſurſum ſicut proiecta et aliqua deorſum hoc erit ſolum propter deficiens aut extruſum et perviolentiam ⁊ non ẜm naturam. Etiaꝫ ſequeretur ꝙ multus aer ⁊ multus ignis eſſent grauiores terra in parua qntitate. hoc autem eſt falſum ⁊ contra ſenſum. igitur. Queergo dicta ſunt ab alijs de graui ⁊ leui hec ſunt.