De celoSecundus
totius ⁊ terre. Quare aūt non manet in medioaūt ſiqͥdē qͥeſcet nō etiā mediū hn̄s. aut nata eſtmoueri nūc Qd̓ qͥdē igit̉ dubitat̉ hoc eſt. Uidere aūt nō difficile modicū intendētes ⁊ diuidentes qualiter ẜcamus quācunqꝫ magnitudinem ferri ad mediū grauitatē habentē. Palamem̄ ꝙ nō vſqꝫ qͦ tangat centrū extremū. ſꝫ oportet p̄ualere ꝙ plus donec vtiqꝫ ſumat ſuijpſiusmedio mediū vſqꝫ ad hoc em̄ hꝫ inclinatōnemNihil igit̉ differt hoc dicere in bolo ⁊ parte cōtingente. aut in tota terra. Nō em̄ ꝓpter paruitatē aūt magnitudinē dictū eſt acens. ſed de oīinclinatōem habente ad mediū. Itaqꝫ ſiue totaab aliqua ꝑteferebat̉ ſiue ẜm partē neceſſariuꝫvſqꝫ ad hoc ferri. donec vtiqꝫ vnūcunqꝫ ſimil̓rſumat mediū adequatis minoribꝰ a maioribusꝓpulſione inclinatōis. Siue igit̉ facta ē hocneceſſariū factā eſſe mō: Quare manifeſtū quiaſpherica generatio ip̄ius ſiue īgenita ſꝑ ſiue manens eodē mō hꝫ. qͦ ⁊ genita vtiqꝫ pͥmū facta eſtẜm hāc itaqꝫ rōeꝫ nccāriā eē figurā ſphericā ip̄iꝰHic Areſto. excludit tres obiectōes ꝯͣ p̄miſſam rōnem. quaꝝ pͥma ē. qꝛ poſſet aliqͥs dicere ꝙ p̄dicta rō nōcogat niſi ſuppoſito ꝙ in pͥma generatōe terre ꝑtes terre ſil̓r et equaliter ꝯcurrat ad mediū. ſꝫ fuit poſſibile q̄plures ꝑtes terre veniſſent ad vnā partē ſuperioris lociqͣꝫ ad aliā. Sꝫ d̓t ph̓s ꝙ idē ꝯtingit circa figurā terrelitercunqꝫ partes terre cōcurrant ab extremis ad mediū. qꝛ neceſſariū eſt ꝙ grauitas terre vndiqꝫ equaliterdiſtet a medio ꝓpter cām dictā. ¶ Tūc ibi. Qd̓ em̄ vtiqꝫ. Ph̓us ponit ſcd̓am obiectōem. qꝛ poſſet aliqͥs dicere ꝙ verſus vnū hemiſperiū terre ſit multo maior qͣꝫtitas qͣꝫ ꝟſus aliud. vt pꝫ de montibꝰ qͥ vident̉ ſuꝑeminere alijs ꝑtibꝰ terre. ⁊ ſic videt̉ ꝙ nō ſit idē mediū totiusmundi ⁊ terre. Reſpondet ph̓s ꝙ nō ē difficile videreſi aliqͥs velit ꝯſiderare qͣliter aliqͣ magnitudo grauitatēhn̄s ferat̉ ad mediū mundi nō ſolū ꝙ extremitas infima tangat centrū mundi ſꝫ etiā oportet partē maioreꝫp̄ualere ſupͣ minorē qͦuſqꝫ tangat mediū ad qd̓ hn̄t inclinatōem oīa corꝑa grauia. Et hoc nō ꝯtingit ꝓpt̓ magnitudinē aut paruitatē terre. ſicut obiectio p̄tendit; ſꝫꝯtingit de terra ꝓpter inclinatōem ad mediū ratōne ſuegrauitatis ꝑ quā minores ꝑtes adequant̉ maioribꝰ vtdictū eſt. ¶ Tunc ibi. Siue igit̉ Excludit terciā obiectionē. qꝛ poſſet aliqͥs dicere ꝙ p̄dicta rō ꝓcedat ſuppoſita generatōe terre. Sꝫ d̓t ph̓s ꝙ ſiue terra ſit generata ſiue nō. neceſſariū eſt ꝙ ſit hoc mō diſpoſita ſcꝫ. ꝙ ſitin medio ⁊ ꝙ in medio ſui tangat medium mundi ⁊ ſicfigura eius erit ſpherica.¶ Et qꝛ oīa ferunt̉ grauia ad ſil̓es angulos. ſednō iuxta inuicē. Hoc aūt aptū natū eſt ad natu/ra ſphericū. aut igit̉ ē ſpherica: aut natura ſpherica: oportet aūt vnūqd̓qꝫ dicere tale qd̓ naturavult eſſe ⁊ exiſtere ſꝫ nō qd̓ vi ⁊ p̄ter naturā.
Hic ph̓us ponit ſcd̓am rōnem naturalē q̄ ſumit̉ exfigura motus partiū terre q̄ talis eſt. qꝛ oēs ꝑtes terreferunt̉ ad terrā ẜᵐ angulos rectos qͥ cauſant̉ ex linea recta ꝑ quā ē motus. gͦ oportet ꝙ terra ſit ſpherica. vel ꝙnaturaliter ſit ſpherica. Et hoc vltimū apponit ph̓usꝓpter tumoroſitates montiū ⁊ ꝯcauitates valliū q̄ vidētur rotunditatē terre īpedire. ſꝫ hmōi ſunt ex aliqͣ cā accidentali ⁊ nō ex illo qd̓ ꝑ ſe ꝯuenit terre.¶ Adhuc aūt ⁊ ꝑ apparentiā ẜm ſenſum. Neqꝫem̄ vtiqꝫ lune eclipſes tales haberēt deciſionesNūc em̄ in his q̄ ẜm menſem figuratōnibꝰ oēsaccipit drn̄as. etem̄ recta fit ⁊ amphitritos ⁊ cōcaua. Circa eclipſes aūt ſꝑ gibboſam hꝫ determinātē lineā. Itaqꝫ qm̄ qͥdē eclipſat̉ ꝓpter terre interpoſitōem. terre vtiqꝫ erit rotunditas figure cāſpherica exn̄s Adhuc aūt per aſtroꝝapparentiā nō ſolū manifeſtū. qꝛ rotunda ſed etmagnitudo nō exn̄s magna Modica em̄ factatranſlatōe nobis ad meridiē ⁊ arcticū manifeſtealter fit orizon circulus. ita vt q̄ ſuꝑ caput aſtramagnā habeant tranſmutatōem ⁊ nō eadē videantur ad arcticū ⁊ meridiē tranſmutātibꝰ. Quedā em̄ in egipto qͥdē ſtelle vident̉ ⁊ circa ciprū.in his aūt q̄ ad arcticū regionibꝰ nō vident̉. Etq̄ ſꝑ in his q̄ ad arcticū apparēt aſtroꝝ in illis locis occultant̉ Quare nō ſolū ex his palā rotūdāeſſe figurā terre. ſꝫ etiā ſphere nō magne. Nonem̄ vtiqꝫ ſic velociter. palā facere trāſlatis itaqꝫmodicū. Propter qd̓ exiſtimātes coaptare euꝫqͥ circa herculeas colūnas locū ei qͥ circa indicūet hͦ mō eē mare vnū nō valde ſuſpicari incredibilia videri. Dicūt āt coargumētātes ex elephātibꝰ. qm̄ circa vtraqꝫ loca nouiſſima exiſtētia genus ip̄oꝝ ē. velut nouiſſimis ꝓpter ꝯuenire adinuicē hoc paſſis. ¶ Et mathematicoꝝ qͥcunqꝫmagnitudinē ratiocinari attēptant rotūditatisad qͣdraginta dicūt eē miriades ſtadioꝝ. ex qͥbꝰargumētātibꝰ nō ſolū ſphericā molē nccāriū eēt̓re. ſꝫ ⁊ n̄ magnā ad alioꝝ aſtroꝝ magnitudinē.Hic Areſtoteles ꝓbat terrā eſſe ſphericā tribꝰ rōnibus aſtrologicis q̄ ſumunt̉ ex his q̄ apparent ẜm ſenſuꝫQuaꝝ pͥma eſt qꝛ eclipſes lune fiunt ẜm lineā circularem ꝓpter hoc ꝙ luna ſubintrat vmbrā terre q̄ eſt ſpherica. gͦ oportet terrā eē ſphericā. Tenet ꝯn̄a. qꝛ ſolū corpus ſphericū eſt natū facere vmbrā ſphericā. Sꝫ qꝛ aliqͥs poſſet dicere ꝙ circularis illa abciſio lune nō fit ꝓpt̓rotunditate terre. ſꝫ ꝓpter rotunditatem lune. Subditph̓s ꝙ ꝓpter diuerſam habitudinē lumne ad ſolē in augmento ⁊ decremento ꝑ ſingulas menſes fectio lune accipit oēs drn̄tias figuraꝝ. qꝛ qn̄qꝫ diuidit̉ ẜᵐ lineā rectāqn̄qꝫ fit amphitritos .i. vndiqꝫ ẜᵐ circulū .ſ. qn̄ ē plena ⁊qn̄qꝫ eſt ꝯcaua. Sꝫ in eclipſibꝰ ſꝑ linea diuidens ip̄am ēgibboſa .i. circularis. gͦ illa rotunditas nō eſt ꝓpter ip̄aꝫ