SecundusDe celo

mune opus inferiores ad dirigendū earum apparentes irregularitates. ⁊ in vnoquoqꝫ inferioꝝ vnū aſtrum ſolumal̓s em̄ eſſet laborioſum primā ſpherā mouere alias. qꝛ cuiuſſibet corꝑis finiti eſt virtus finita ꝑ ꝯꝑatiōem ad aliudcorpus. Ultimo epilogat Dicēs ꝙ dictū eſt de ſtellis quemouent̉ motu circulari qͣles ſunt ẜm ſubſtantiā ſue nature ⁊ ẜm figurā. dictū eſt etiā de motu ⁊ ordine ipſarumCelū ſtellatuꝫ nō eſt primū celū. vt dicūt moI . derni aſtrologi. ergo ſecūda tō p̄ſupponit falſuꝫDicendū ẜm doctorē ꝙ ſecūda rō etiam ſaluat̉ ẜm poſitōem modernoꝝ philoſophoꝝ. qꝛ qͣꝫuis ſphera ſtellaruꝫfixarum habeat duos motus tamē minimū participat deſecundo motu qui eſt tardiſſimus in ea. ⁊ ideo hec ſecundaſolutio aliquid habet vigorisIn ſtellis non eſt aliqua ponderoſitas aut ali¶ C. quid reſiſtēs motui. gͦ videt̉ ꝙ ꝓpter multitudinem ſtellaꝝ ſi ponerent̉ in ſpheris inferioribꝰ nō diſſolueretur illa ꝓportio quā habēt ad primā ſpherā ſicut tn̄ pretendit rō tercia. Dicenduꝫ ꝙ hoc argumentū aſſignatnō cauſam ꝓ cauſa ſꝫ vera cā ē. qꝛ ſi in inferioribꝰ eēnt multe ſtelle diſſolueret̉ exceſſus mouentis ad mobile. qꝛ pͥmaſphera nō excederet inferiores in virtute cum in multitudine ſtellarum abundet virtus celeſtium corpoꝝ¶ Tercius tractatus. de CerraEliquū aūt de terra dicere vbi exiſtat poſita ⁊ vtrū quieſcentiū aut motoꝝ et de figura ip̄ius. De poſitione qͥdem igit̉ non eandem om̄es habent opinionē. ſed pluribꝰ in medio poni dicentibꝰ qͥcunqꝫ totū celum finitū eēaiunt: cōtrarij aūt qͥ circa. Italiā vocati pythagorici dicūt. In medio qͥdem ignē eſſe inqͥuntterrā aūt vnū aſtroꝝ exiſtentē circulariter lataꝫcirca mediū noctē ⁊ diem facere. Adhuc auteꝫoppoſitam aliam huic aſtruunt terrā. quaꝫ antichtonam nomine vocantIſte eſt tractatus tercius huius ſecundi libri. in qͣ ph̓sdetermīat de terra nō ẜm ꝙ eſt vnū quattuor elementorū.ſed ẜm ꝙ eſt centrū celeſſis motus. quo mō etiā aſtrologide ipſa determināt. Et diuidit̉ iſte tractatus in duo capitula. In pͥmo determīat de terra ẜm opinionē antiquoꝝIn ſecūdo ẜm veritatē ⁊ opinionē ꝓpriam. ibi. Nos aūt dicamus. Primū capl̓m in quattuor ſubdiuidit̉ ꝑtes q̄ patebunt in ꝓceſſu. In pͥma ponit falſas opiniones circa fituꝫterre. Primo tn̄ ꝓponit de quo ſit intentio. Dicens ꝙ cuꝫdictū ſit de celo reliquū erit dicere de terra vbi ſcilꝫ ſit poſita ⁊ de quiete eius vtrū ſcꝫ ſit de numero eoꝝ que quieſcunt vel q̄ mouent̉. ⁊ ſil̓iter de figura vtrū ſcꝫ ſit ſpherice figure vel cuiuſcūqꝫ alterius Tunc ibi. De poſitōe Areſtoteles exeqͥtur ꝓpoſituꝫ. ⁊ ponit opiniones alioꝝ de ſituterre. Dicēs ꝙ de ſitu tētre nō oēs ph̓i habet eandem oꝑnionē. qꝛ illi qͥ poſuerunt totū vniuerſum eſſe infinituꝫ nonpotuerūt terre aſſignare determinatū ſitū. qꝛ in infinito nōpoteſt accipi mediū neqꝫ extremuꝫ. Sed plures illoꝝ qupoſuerūt totū mundū eſſe finitū dixerūt terrā eſſe poſitamin medio mūdi. Sicut Anaximander Anaxagoras Democritus Empedocles ⁊ Plato. Sed qͥdam ph̓i qui di29

eunt̉ pythagorici ꝯmorantes in partibus italie dixerurecōtra ꝙ ignis eſſet poſitus in medio mūdi. terrā aūt dixerunt moueri circulariter ad moduꝫ ⁊ ſimilitudineꝫ vnusſtellaꝝ circa mediū mundi. Et illi poſuerunt etiā aliā terrāoppoſitam illi quā dixerūt ſil̓iter moueri quā vocabāt an-tichtonā eo ꝙ eſt contra poſita huic terreS0F Si eſſet alia terra huic contrapoſita illa fuiſſe. qn̄qꝫ a nobis viſa qd̓ eſt ad ſenſum manifeſtefalſum. ergo videtur ꝙ opinio pythagoricoꝝ ſit om̄ino nrationabil̓ ⁊ contra ſenſum Dd̓m ꝙ ẜm ipſos illa terra a nobis videri non poterat. qꝛ ſeqͥtur in ſuo motu terrāiſtam in qua nos habitamus. ita ꝙ ꝑ totum tempus corpus illius terre interponitur inter viſus noſtros et alteraꝫterram. ¶ Et quādo dicitur. ad minus non poterit ſtarede igne ꝙ ſit in medio mundi. Dicit doctor ſanctus ꝙ pythagorici intelligebant dictum ſuum metaphorice et dixerunt ignem eſſe in medio. quia calor naturalis ex ſole ⁊alijs ſtellis procreatus pertingit vſqꝫ ad medium mundivbi om̄ia cōtemperat ⁊ conſeruat. Sed terram iſtam dicebant eſſe ſtellam. quia eſt cauſa diei et noctis ꝑ ſuam habitudinem ad ſolem. terrā vero aliam vocabant lunā. velquia obſiſtit lunari lumini ſicut et terra. vt patet in eclipſibus. Uel quia eſt terminus celeſtium corpoꝝ verſus nosſicut terra eſt terminus elementoꝝNō ad apparētia rōnes ⁊ cauſas qͣrentes. ſꝫad quaſdā rōnes ⁊ opiniones ip̄oꝝ apparentiaattrahētes ⁊ tētantes adornare Multis aūtvtiqꝫ ⁊ alijs ſimul videbit̉ nō oꝑtere terre medijregionē aſſignare credibilē non ex apparentibꝰcōſiderantibꝰ. ſed magis ex rationibusHic Areſtoteles oſtēdit qualibus rōnibus pythagorici vtebātur. Dicens ꝙ ipſi pythagorici non querebantſolum rationes vt applicarent eas ad ſenſuꝫ. vel ad ea queapparent ſenſui. ſed ecōuerſo etiam conabantur ea que apparent ad ſenſum reducere ad quaſdā rationes et opiniones ineſtimabiles quas ipſi excogitabant. Et hoc eſt incōueniens. vt dicit ſanctus Thomas in his que ſunt factaarte diuina. quia in illis oportet ex operationibus conſiderare operum rationes. Sed in his que facta ſunt ab homine ⁊ quoꝝ principium eſt intellectus humanus conueniens ē quod ipſi aſſumunt. quia artifex ex ratiōibus preconceptis aſſimilat domū qua facit Tunc ibi (Multisautem vtiqꝫ ⁊c̄.) Oſtendit ꝙ rationes pythagoricoꝝ potuerunt etiam alios mouere ad hoc dicendum. Dicens ꝙmultis alijs a pythagoricis poteſt videri terram non eſſein medio mundi non quidem ex his que apparent. ſed exrationibus intelligibilibꝰ. Et illius opinionis dicitur fuiſſe Arcidemius qͥ fuit poſt Areſtotelē. vt dicitſ. ThomasHonorabiliſſimo em̄ putāt ꝯuenire honorabiliſſimā exiſtere regionē. eſſe aūt igneꝫ terraquidē honorabiliorē. terminū aūt intermedijsextremū aūt ⁊ mediū termīos. Quare ex his recogitātes nō putāt in medio ſphere poni ip̄amſed magis ignē. Adhuc aūt pythagorici qͥdemꝓpter maxīe ꝯuenire ſeruari pͥncipaliſſimū totius. Mediū aūt eſſe tale. Iouis carcerē nominant hanc habentem regionem ignem