SecundusDe celo

num ꝑfectum ꝑtingere. ſed tamē poteſt cōſequi quoddāaliud bonū minus ꝑfectum. Et p̄t his gradibꝰ ſuꝑaddquintus ẜm quē aliquod corpus nō acqͥrit illud bonumnec aliqͥd ordinatū in ip̄m. ⁊ illud manet īmobile Tuncibi (Eſt āt dirigere) ſubdit ꝙ dirigere .i. rectificare aut muta aūt multoties eſt difficile. qꝛ difficilius eſt recte ſe habere in multꝭ qͣꝫ in paucis ſiue illa multitudo accipiat̉ ẜm diuerſitatē agentiū. Uel ẜm diuerſitatē actionū ordinatarūad aliqd̓ vnū. Et ſtatim ponit exēplū de hoc ꝙ dixit multa. qꝛ difficile eſt iacere .i. ꝓijcere mirias aſtragales .i. deceꝫmilia aſtragaloꝝ q̄ ſunt q̄dam genera inſtrumentoꝝ. Ul̓ẜm aliā tranſlatōem habet̉ chyos q̄ eſt q̄daꝫ inſula grecie.in qua ſunt magni aſtrologi. ⁊ ſic facile eſt ꝙ aliquis iaciatvnū ex his vel duos. Deinde ponit exemplū de hoc qd̓ dixerat multotiens. Dicens ꝙ quandoqꝫ aliqͥs oꝑatur aliquid ꝓpter alterum. et illud iterum propter alterum. ⁊ ſiccōſequenter. ita ꝙ deuenit̉ ad vnum finem per multas actiones ordinatas adinuicē. ⁊ tūc facile eſt hunc finē adipiſci qn̄ ꝑ vnā vel duas actiones p̄t aliqͥs fineꝫ conſeqͥ. ⁊ qnto ꝑ plura media acqͥritur tāto difficilius adipiſcit̉. Et ponit ſanctus Tho. exemplū in ꝑticulari. qꝛ equitare ad aliquē locū eſt finis equi. habito ergo equo eſt facile ad hūc finem ꝑuenire. Sed qn̄ equus nō habet̉ oportet per pluresactiones ꝓcedere. qꝛ oportet emere equum. ⁊ ſi nō habeatpecuniā in promptu oportet acqͥrere ꝑ oꝑationē alteriusartificij. ⁊ hoc eſt difficile. Ex omibus iſtis manifeſtuꝫ eſtꝙ maior virtus reqͥritur ex ꝑte intellectus ordinātis et exꝑte potētie exequentis ꝑ plures actiones ꝑuenire in finemqꝫ ꝑ vnā vel pauciores Tunc ibi (Propter qd̓ oportꝫ)Areſtoteles declarat illos qͥnqꝫ gradus in genere entiuꝫtotius vniuerſi. Dicens pͥmo ꝙ actio ſtellaꝝ ẜm multitudinē vel paucitatē motus eoꝝ eſt ſimilis actioni animaliuꝫet plantaꝝ. qꝛ videmus in iſtis inferioribꝰ ꝙ hō habens ꝑfectam virtutē anime habet multas oꝑationes. qꝛ p̄t multa bona adipiſci. ⁊ p̄t ml̓ta oꝑari nō ſoluꝫ abſolutē. ſed ẜmordinē vnius ad aliud. Nam homo excogitat magnaꝫ ſeriem actionū ordinataꝝ in vnū finē. Non tamē ꝓpter hochomo eſt optimū in vniuerſo. ſed ſunt qͥnqꝫ gradus entiūin toto vniuerſo. qꝛ in entibꝰ illud eſt ſupremū quod habetꝑfectum bonū ſine actione media ad adipiſcendū illud bonū. ſicut eſt deus. quia deus non habet finem extra ſe quemoporteat adipiſci ꝑ aliquā actōnem. ſed ipſe eſt finis ſuijpſius ⁊ omniū alioꝝ. actio autē que eſt ꝓpter finem ſempercōſiſtit in duobꝰ ſcꝫ in fine. gratia cuius aliqͥd agitur. et inillo qd̓ ordinat̉ ad finem vel qd̓ agit̉ gratia finis. Secundum aūt in ordine entiū eſt illud qd̓ habet ꝑfectum bonuꝫꝑ vnū vel ꝑ paucos motus. Terciū vero qd̓ acqͥrit perfectum bonū per multas oꝑationes ſicut homo Quartū qd̓non p̄t recipere ꝑfectum bonū. ſed acqͥrit aliquid premuꝫpaucos motus. vel per vnūtantū ſicut animalia et plante.Relinqͥtur aūt infimū eſſe qd̓ nihil hoꝝ poteſt acqͥrere. qͥanon participat aliquē motum.¶ Cum doctore ſancto ꝙ aliqͥd duNU IA LO.Lpliciter poteſt carere motu. vnomodo quia eſt ꝑfectiſſimū. Alio modo quia ē propinquuꝫimꝑfectiſſimo. Sed ꝙ aliqͥd habear multas actiones velmotus cōtingit ex eo ꝙ medio modo ſe habet. Sicut manifeſte patet de homīe cuius finis eſt beatitudo quā conſeqͥtur ꝑ multas oꝑationes. qꝛ ad beatitudinē acqͥrendam p̄exigitur quedā conſeruatio vite per animā vegetatiuamcognitio ſenſibiliū per animā ſenſitiuā. ⁊ vltimo apprehen

ſio veritatis per animā rationalem in qua conſiſtit finalisbeatitudo quam ſolus homo conſequiturHoc quidem igitur habet ⁊ participat optimo. hoc aūt attingit prope per paucos motushoc autē per multos. hoc autē neqꝫ participat.ſed ſufficiens ad prope extremo venire. puta ſiſanitas finis hoc quidem vtiqꝫ ſemꝑ ſanum eſthoc quidē extenuatum. hoc autē currens et extenuatum. hoc autē ⁊ aliud aliquid operās cuirendi gratia. quare plures motus. Alterū autēnon poteſt ad ſanari ꝑuenire. ſed ad currere ſolum aut extenuari. ⁊ horum alterum finis ipſiꝰMaxime quidē em̄ illo ſortiri fine optimo omnibus. Si auteꝫ non ſemꝑ melius erit quantovtiqꝫ propinqͥus ſit optimo. ⁊ propter hoc terra quidē totaliter non mouetur propinqua aūtpaucis motibꝰ. Non em̄ attingunt ad extremūſed vſquequo poſſunt ſortiri diuiniſſimo principio. primū autē celum confeſtim ſortit̉ ꝑ vnūmotum Que autem in medio primi et extremorum. attingunt quidem. per plures autem attingunt motus.Hic Areſtoteles applicat predicta principia ad propoſitum Dicens. ꝙ in ordine rerum creatarum. illud eſt ſupmū quod habet et participat optimo. id eſt ſummo bonoquod deus eſt abſqꝫ omī motū. ſicut ſunt ſubſtātie ſeparate que ſunt om̄ino immobiles. Sꝫ illud eſt de ſecūdo gradū quod attingit illud optimū per paucos motus ſicut ſuprema ſphera. que pro tato dicitur attingere illud optimūquia eſt cauſa vniuerſalis corporaliū. ⁊ eſt etiam cauſa permanentie ipſoruꝫ. In tercio gradu eſt illud quod attingithoc optimū per multos motus. ſicut planete ſuperioresque etiam ſunt cauſe vniuerſales effectuū in mūdo. ⁊ ſuntcauſe ꝑmanentie et fixionis rerum. In quarto gradu eſtillud quod non poteſt participare illud perfectū bonū. ſedſufficit ꝙ qͣlitercūqꝫ appropinquet. ſicut planete inferioreset illa que ſunt propinqua terre que paucis motibus mouent̉. quia non attingunt alterum extremū. vt ſunt cauſevniuerſales ꝑmanentie rerum. ſed tamē attingunt aliqͥdordinatum ad illud diuiniſſimū principiū. quia ſunt principia generationis ⁊ corruptionis. licet non ꝑmanentie. ⁊ ſicaliquo modo appropinquāt. Sed in quinto gradu eſt terra que maxime diſtat a ſummo ordine rerum. quia omnicaret motu quare non poteſt appropinquare ad illud optimū per hoc ꝙ ſit cauſa aliorum. Et ad omniū illorummanifeſtatōem Areſtoteles interponit vnū exemplū Dicens ꝙ ſi ponamus ſanitatē finem vite tunc inuenimus aliquid eſſe optimū in rebus quod ſemꝑ eſt ſanū. Sed in ſecundo gradu eſt illud quod fit ſanum per ſolam extenuationem. id eſt ſubtractionē ſuperfluoꝝ. In tercio quod ſanitatem adipiſcitur per plures motus ſcꝫ per extenuationem ꝑcurſum vel per aliquid aliud. In quarto gradu eſtillud quod non poteſt ꝑuenire ad hoc ꝙ ſanetur. ſed peruenit ad illa que ſunt preuia ſanitatis. ſcilicet ad hoc ꝙ ſolum currat vel ꝙ ſolum extenuet̉. quoꝝ neutrum eſt finis.Et aſſignat horuꝫ differentiā. Dicēs ꝙ maxime optimū