Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXXVIIIr
Einzelbild herunterladen
 

et mundoFolio xxxiij

b ExL. 1

plurimū qͥdeꝫ lunularis aūt amphitritos ſemelaūt dikhothomos. iteꝝ per aſtrologica. qꝛvtiqꝫ eſſent ſolis eclipſes lunulares. Itaqꝫ ſiqͥdem vnū tale. palā qꝛ vtiqꝫ alia erunt ſphericaIſta eſt quarta et vltima ꝑs pͥmi capituli tractatusſcd̓i in quo ph̓s determinat de figura ſtellaꝝ. Et duofacit. qꝛ pͥmo oſtendit ſtellas eſſe figure ſpherice rōeꝫſcd̓o ea ſenſibiliter apparent ibi. Adhuc aūt Dicit pͥmo aliqͥs p̄t rōnabiliter exiſtimare figurā vniuſcūiuſqꝫ ſtelle eſſe ſpherica ſolū ꝓpter hoc ſunt de natura celi vt ſupra patuit. ſꝫ etiā io. qꝛ oſtenſum eſt ſuperius ſint nate moueri ſeip̄as ſed mouent̉ motibus circuloꝝ. Et natura nihil facit irrōnabilit̓ neqꝫ fruſtra dedit ſtellis immobilibꝰ talē figurā que minime eſt apta ad morū ꝓgreſſiuū. ſed talis eſt figura ſpherica. igit̉ ſunt mole .i. magnitudine ſpherice figure. Minor ꝓbat̉. qꝛ figura ſpherica ꝓpter eius vniformitatemnulla p̄t ſecū pati diſtinctōem organoꝝ tn̄ organa neceſſario reqͥrunt̉ ad motū ꝓgreſſiuū. Tunc ibi. Adhuc aūt Areſto. ꝓbat idē rōe ſumit̉ ex his ſenſibilitapparent. Et eſt talis. oīa aſtra ſunt vnius figure. vt hicſupponit̉. qꝛ oīa ſunt vnius nature. Sꝫ vnū aſtrū ſcꝫ luna eſt ſpherice figure. oīa alia Minorē ꝓbat ph̓usduplici ſigno ſenſibili. Primū eſt. qꝛ luna in augmētodecremento ẜm plurimū hꝫ figura nouacule .i. figuraꝫanularē vel arcualē. tunc d̓r amphitritos. ſꝫ qn̄ luna ēſemiplena tūc d̓r dycothoma a diuiſione in duo. qꝛ tuncſuꝑficies eius ē verſus nos diuidit̉ in duas ꝑtes ita media ꝑs eſt obſcura alia media eſt clara. Et iſtomo etiā accipit̉ dycothomos in libro ſinthaſeos Ptolomei tranſlata de greco vt d̓t doctor ſanctꝰ. Scd̓o Areſtoteles ꝓbat minorē. ſcꝫ figura lune ſit circularis. qꝛeclipſis ſolis fit ẜm figurā lunularē .i. arcualē interpoſitionē lune inter nos ſolē. qd̓ ꝯtingeret niſi luna eētſpherice figure. qꝛ ꝓpriū eſt corpoꝝ ſphericoꝝ ſeinuiceminterſecare arcualiter. vt ꝓbat̉ a mathematico. Si igit̉vnūaſtrū .ſ. luna eſt tale ꝯn̄s eſt om̄ia alia aſtra ſuntſpherice figure. Areſto. in pͥmo ſigno ſcd̓eNAIAIIVL rōis faciementōem de figura lune quā hꝫ in pͥncipio aut termino augmenti ſeu decrementi. ſꝫ ſolū de ea quā habꝫ creſcit aut diminuit̉.Semꝑ em̄ luna ſit ſpherice figure vnū eius hemiſperiū illuminat̉ a ſole. aliud remanet obumbratū. Quādo luna eſt in ꝯiunctōe ad ſolē tunc totū hemiſperiūſuperius qd̓ directe a ſole reſpicit̉ illuminat̉. ſꝫ inferiushemiſperiū remanet occultatū. Deinde luna paulatimrecedente a ſole ſuperius hemiſperiuꝫ ab vna ꝑte ſuimagꝭ diſtat a ſole deſinit illuſtrari ẜm eādē quātitateinferius hemiſperiū incipit illuſtrari. tūc d̓r amphitritos qꝛ figura lune videt̉ amlaris .i. arcuoſa. Et hec figura ꝓcedit quouſqꝫ luna diſtet a ſole ẜm qͣdraturā circuli .i. ẜm quartā ꝑte circuli. tūc videt̉ ſuꝑficies eiꝰ ēꝟſus nos media ꝑte obſcurata media ꝑte clara.qd̓ ē lunā dicothomā. Dem̄ luna accedente ad ſolisoppoſitōem maior ꝑs inferioris hemiſperij eius incipitilluſtrari a ſole tūc iteꝝ d̓r amphitritos qͦuſqꝫ ſit in oppoſitōe ad ſolē. Sꝫ in oppōne totū inferius hemiſperiūilluſtrat̉ a ſole. tūc d̓r luna plena Poſtmodū paulatimincipit in inferiori hemiſperio deficere fit iteꝝ āphitri-

tos qͦuſqꝫ diſtet a ſole ẜm partē quadratā. Et qn̄ ſic diſtat d̓r dicothoma qͣſi ex media ꝑte clara Dem̄ claritaspaulatim decreſcit vſqꝫ ad ꝯiunctōem tūc d̓r āphitritos. Ex oībꝰ iſtis pꝫ luna in augͥmēto decremētoplus eſt amphitritos .i. arcualis vel lunularis qͣꝫ ſit̉ dycothoma. qꝛ in augmēto ē bis āphitritos ſil̓r in decremento. ſꝫ in augmēto ē ſemel dūtaxat dicothoma ſil̓rſemel in decremēto. qn̄ ſcꝫ diſtat a ſole ẜm quarta ꝑtemcirculi. Sꝫ iſta ꝯtingerēt ſi luna eēt ſpherice figure. ſi em̄ tota ſuꝑficies lune ē ꝟſus nos eēt totalit̓ plana tūc inciperet ſil̓ illuſtrari a ſole ſucceſſiue receſſuꝫ ſil̓ obſcurari qd̓ videt̉ ad ſenſuꝫ manifeſte falſuꝫHec oīa hꝫ ſanctꝰ Thomas ī cōmēto qͣſi ī ꝓpria formaAreſto. pͥus ꝓbauit aſtra poſſe moueriſeip̄a eo ſunt ſpherice figure. Sed ꝓbatecōtra ſunt ſpherice figure ẜm ſeip̄a ſunt īmobilia. Et ſic videt̉ ſit ꝓbatio circularis. Rn̄det adAlexander ex nullū ſeqͥt̉ incōueniēs. qꝛ Areſto.bauit ſtellas moueri ſeip̄as ſolū ſunt ſpherice figure ſꝫ etiā q̄dā alia media. Obicit ꝯͣ Simpliciꝰ īpedit̉ circularꝭ demoſtratōis. qꝛ vtraqꝫꝯcluſio pluribꝰ medijs oſtendit̉. Sꝫ dd̓m doctoreſancto. lꝫ tollat̉ circularꝭ demō ſtratōis tollitur tn̄ incōueniens qd̓ ex circulari demōſtratiōe ꝯtingit vt ſcꝫ nihil manifeſtet. qꝛ p̄t aliqͥd manifeſtari niſi notiꝰ idē āt p̄t notiꝰ minꝰ notū. Sꝫ qn̄ vtraqꝫꝯcluſio manifeſtat̉ plura media p̄t vna ſumi vt manifeſtatiua alteriꝰ ad oſtēdendū ꝯuertibilitatē ꝯcluſionū.Figura reqͥrit̉ ꝓpt̓ motū. ſꝫ aſtra nullū hn̄t moV ꝓpriū vt ꝓbatū ē pͥus. nullā hn̄t figuramDd̓m figura ſeqͥt̉ corpꝰ ſolū rōe motꝰ ſꝫ ẜmnem ꝓpriā. qꝛ nccē ē corpꝰ figuratū figura ꝓpriaāt ē nccē corpꝰ hr̄e ꝓpriū motū Uel dd̓m aſtra hn̄tfigurā ſpherica tn̄ actu diuiſam a figura totiꝰ ideoetiā hn̄t motū ꝓpriū ẜm actū a motu totiꝰ diſtinctū.F Pars circuli ē circulꝰ. a ſil̓i aſtꝝ ſit ꝑs . corꝑis ſpherici ip̄m erit ſpherice figure.Nd̓m ī plano ꝑs circuli ē circulꝰ ſi circulꝰ diuidat̉ ẜm circūferētiā circuli. ſꝫ ſi intra maiorē circuluꝫdeſcribat̉ minor tūc poſſet dici ꝑs circuli eēt circulꝰ ſic̄ſil̓r ī ꝓpoſito ſi orbis celeſtꝭ diuideret̉ penes circūferētiāin ꝑtes eqͣles nulla illaꝝ ꝑtiū eēt cōpletꝰ orbis ſꝫ tn̄ intra ſuꝑficiē ꝯcauā ꝯuexā vniꝰ orbis p̄t deſcribi aliusorbis cōpletꝰ. Et ſic eſt de aſtris in ſuo orbe Utꝝ oēs ſphere celeſtes oēs ſtelleMVtā erratice qꝫ fixe ſint eiuſdē ſpēi ſpecialiſſime Qd̓m circa ſunt due opiniones. vna ēAuerroys in ſuo cōmēto d̓t ſint vniꝰ nature ī ſpē.ita ẜm oēs ſtelle ſil̓r oēs ſphere qͥbꝰ ſtelle īfigunt̉ſint ſicut īdiuidua vniꝰ ſpēi. Alia ē opinio doctoris ſancti poſt multas ꝓbatōes ꝯcludit ī fora corꝑa celeſtia ſint vniꝰ nature ẜm genus ſꝫ diuerſaꝝ naturaꝝ ẜmſpēm. Eſt pͥma doctoris on̄dit manifeſte falſum corꝑa celeſtia eſſe eiuſdē ſpei ſpecialiſſime. qꝛ ſi eēteiuſdē ſpēi haberēt eaſdē oꝑatōes ſpēi eoſdē effectꝰ ſicut pꝫ in oībꝰ rebꝰ naturalibꝰ eiuſdē ſpēi. Sꝫ ē manifeſte falſuꝫ. qꝛ int̓ aſtra q̄dā ſtꝭ ſe luminoſa ſicut ſol. aliaꝟo. Etiā qd̓dā aſtrū ē calefactiuū alid̓ frigefactm̄Scd̓a doctoris. Si oīa corꝑa celeſtia eēt vniꝰ nature in ſpē ſeq̄ret̉ oīa corꝑa celeſtia haberet vniformes

gg iij