Secudus.De telo

Adhuc aūt irrationabile nullū organū ipſis dediſſe naturā ad motū. nihil em̄ vt cōtingitfacit natura. Neqꝫ de aīalibus curaſſe. ſic autēp̄cioſa deſpexiſſe. ſed videtur quemadmodū ſtudioſe factum ex auferre om̄ia. ꝑ que contīgebatꝓcedere ꝑ ſeipſa. ⁊ quia plurimū diſtant ab habentibꝰ organa ad motū. Propter quod ⁊ ratōnabiliter vtiqꝫ videbitur totū celū ſphericū eſſeet vnūquodqꝫ aſtroꝝ. Ad eum em̄ qͥdem qui inipſum motuꝫ ſphera figuraꝝ maxime vtilis: ſicem̄ vtiqꝫ ⁊ velociſſime mouebit̉ ⁊ maxime retinebit ſuijp̄ius locum. Ad eum autē qui in anterius locuꝫ ineptiſſima. Nequaqͣꝫ em̄ ſimul motis ꝑ ſeip̄a. nihil em̄ depreſſum habet neqꝫ eminens ſicut rectilineuꝫ: ſed plurimū diſtat a figura proceſſiuoꝝ corporum Quoniā igit̉ oportetcelum qͥdem moueri eo qͥ in ipſo motu. alia aūtaſtra non ꝓcedere ꝑ ſeipſa rōnabiliter vtrunqꝫerit ſphericū. Sic em̄ vtiqꝫ maxime hoc qͥdemmouebitur hoc autem quieſcet.Hic Areſtoteles ponit terciaꝫ rōem ad oſtendendumꝙ corꝑa ſtellaꝝ non mouent̉ ẜm ſeipſa ſed ferunt̉ ꝑ motuꝫcirculoꝝ ſiue ſpheraꝝ. ⁊ ſumit̉ illa rō ex figura ſtellaꝝ. Eteſt talis. ſi aſtra mouerent̉ motu ꝓprio alio a motu ſuorumorbiū cū non moueant̉ circūgiratione vel volūtatōne oporteret ꝙ mouerent̉ motu progreſſiuo. Sed hoc eſt impoſſibile. gͦnullo mō moueri poſſunt motu ꝓprio. Minor probat̉ dupl̓r. pͥma qꝛ aſtra nulla habēt organa apta ⁊ ordinata ad talem motū progreſſiuū. qꝛ non habent venas neqꝫneruos. Et illa inſtrumēta videt̉ natura ſtudioſe p̄termiſiſſe. eo ꝙ ſtelle nō mouent̉ ꝑ ſeip̄as. al̓s em̄ eſſet irrōnabileꝙ natura dediſſet illa inſtrumēta aīalibus terreſtribꝰ. ⁊ deſpexiſſet tam p̄cioſa corꝑa. Secūdo quia ſtelle maxime diſtant a figura animaliū habentiū inſtrumēta qͥbus poſſuntꝓgreſſiue moueri. qꝛ aīalia q̄nto ſunt ꝑfectiora tāto habētmaiorē diuerſitatē in ꝑtibus. ſed ſtelle habēt maximā vniformitatē vndiqꝫ. eo ꝙ ſunt ſpherice figure. ſed ſpherica figura maxime eſt vtilis ad motu circularē quo ſphericumcorpus mouet̉ in ſeip̄o .i. nō mutans locū ẜm totū niſi rōeergo nō p̄t eſſe vtilis ad motū ꝓgreſſiuū. Et ꝓpter illā cauſam corpus circulariter motū velociſſime mouet̉. Tuꝫ qͥalinea circulairs eſt mīma inter om̄es figuras continentesequale ſpaciū. Tum etiā. qꝛ corꝑa rectilinea nō habēt vniformē motū ex omī parte. ſed magis figunt̉ in illa ꝑte quahabēt ſuꝑficiem planā qͣꝫ ex parte anguloꝝ. ſꝫ figura ſpherica ex nulla parte habet planiciē. ſed ex om̄i ꝑte ſtat in vnopuncto .i. in angulo. Ex quoſeqͥtur ꝙ figura ſpherica ſit ineptiſſima ad motū qͥ ē ad locū anteriore. qꝛ plurimū diſtata figura ꝓgreſſiuoꝝ corpoꝝ. Ex oībus illis infert̉ ꝙ aſtranō habēt motū ꝓprium ab oriēte in occidēs aut ecōtra. ſedmouent̉ ad motū ſuoꝝ orbiuꝫ. ita ꝙ orbes ꝑ ſe circularitermouent̉. ſed aſtra per ſe quieſcuntF Corpora celeſtia ſunt animata. vt ptꝫ ex dictisL. ergo erūt aīalia. ⁊ ꝑ cōſequens habēt inſtrumēta animaliū apta ad motuꝫ ꝓgreſſiuū Dd̓m ẜm Alex-

andrū ꝙ ſenſitiuuꝫ conſtituit aīal. ſed in cordibus celeſtibꝰſi ſint aīata non eſt virtus aīme ſenſitiue. ſicut nec nutritīeideo nō dicunt̉ animalia niſi eqͥuoce ex eo ꝙ habēt animaꝫintellectiuā Et quādo d̓r. hoc qd̓ eſt honorabile magꝭeſt attribuendū corꝑibus celeſtibꝰ qͣꝫ terrenis. ſed ſentire ꝑtinet ad dignitatē Preterea corꝑa celeſtia ſeiuicē tangūtergo videt̉ incōueniens ꝙ feinuicē non ſentiāt. Dd̓m ꝙ ille due ſtꝭ rōes Simplicij qͥbus cōcludit ⁊ cōcedit ꝙ inceleſtibꝰ ſint tres ſenſus. ſcꝫ viſus auditus ⁊ tactus. Sed excludit ab eis alios duos ſenſus. qꝛ ſunt materialiores Eqꝛ iſte rōnes ſunt cōtra Areſtoteleꝫ in pleriſqꝫ locis. qͦa d̓ein duodecimo metaphyfice ꝙ primū mouens mouet celūſicut deſideratum nō qͥdem deſiderio ſenſus. ſed deſideriointellectus. quare videtur ſentire ꝙ in corꝑibus celeſtibusnon ſit alia de ꝑtibus aīme niſrintellectiua. Eſt ergo dicēdum ad primā rōem ẜm ꝙ potui colligere ex dictis doctoris ſancti. ꝙ ſentire nō ſimpl̓r ꝑtinet ad dignitatē cum potentia ſenſitiua ſit paſſiua paſſione corruptiua que longe relegat̉ a corporibꝰ celeſtibꝰ. ⁊ gͦ eſt melius ꝙ habeant intellectum ſine ſenſu. qꝛ anima nobilis intelligit ꝑ modū ſubſtātie ſeꝑate. ⁊ non accipit ſuā cognitōnem mediante ſenſu. ſicut aīa humana. Secūdo d̓r ꝙ aīa nō eſt ꝓpter corpus. ſꝫecōuerſo. gͦ in potētijs aīme nō eſt pͥncipaliter conſiderandum id qd̓ ꝑtinet ad nobilitatē corꝑis. ſed id quod ꝑtinetad rōem anime. Tercio dd̓m ꝙ illud qd̓ habent corporainferiora ꝑ ſenſum habent ſuꝑiora altiori mō. qꝛ ꝑ aīam intellectiuā eis vnitam. Ad ſcd̓am rōnem dd̓m ꝙ corporaceleſtia non habent tactum vt eſt potentia anime ſenſitiuequia corpus ſimplex non habet tactumManifeſtū autē ex his quoniā ⁊ dicere fierilatoꝝ armoniam tanqͣꝫ cōſonantibus factis ſonis. leuiter qͥdem dictum eſt ⁊ ſuꝑflue a dicētibus. non etiam ſic habet veritas Uidet̉ aūtquibuſdā neceſſariuꝫ eſſe tantis latis corporibꝰfieri ſonū quoniā et his que apud nos neqꝫ moles habentibꝰ equales neqꝫ ſimili velocitate latis ſolis ⁊ lune. Adhuc autē tantoꝝ multitudinem aſtroꝝ ⁊ magnitudinē latoꝝ velocitate talilatione impoſſibile nō fieri ſonū difficilē quandam magnitudinē. Supponentes autē hec etvelocitates ex elongationibꝰ habere conſonantiarum ratiōes armonia cam fieri voceꝫ latorūin circuitu aſtrorumPoſtqͣꝫ Areſtoteles determīauit de motu ſtellaꝝ. Hiccōſequēter determinat de eoꝝ ſono qͥ eſt effectus motuslocalis. vt d̓r ſecūdo de aīa. Et circa hoc tria facit. quia pͥmo ꝓponit quod intēdit. ⁊ cum hoc inducit rōem pythagoricoꝝ aliter ſentientiū. Secūdo on̄dit qualiter antiquiobuiabāt cuidā dubitatōni. ⁊ cum hoc improbat eoruꝫ reſponſionē. ibi. Quoniā irrōnabile. Tercio determinat circa hoc veritatē. ibi. Sed rōnabiliter. Dicit ergo primo ꝙmanifeſtū eſt ex his que ſunt dicta ꝙ ſtelle ꝑ ſe non mouetur. Si ergo aliqͥs dicere vellet ꝙ ex eaꝝ motu accidat fonus armoniacus .i. cōſonantiā habēs ille loqͥtur leuiter. id ēſine rōne ſufficienti. ⁊ etiam loqͥtur ſuꝑflue. qꝛ hmōi ſonuꝫnulla ſeqͥtur vtilitas. ſed maximū nocumentū vt patebicNec etiā in veritate ſtelle ꝑ ſe mouent̉. vt patꝫ ex dictis