Folioxxxv

Sed adhuc ꝙ neqꝫ voluantur aſtra manifeſtūquod em̄ voluit̉. verti neceſſe eſt. Lune āt ſemper patens eſt. quod vocat̉ facies. itaqꝫ quoniāmota qͥdem ꝑ ſeipſa proprijs moueri motibꝰ rationabile. His autem non videt̉ mota. palā qꝛnon vtiqꝫ mouebuntur ꝑ ſeipſaHic ꝯn̄ter ph̓us ponit ſcd̓am rōem ad oſtendendū ꝗaſtra mouent̉ ꝑ motum circuloꝝ ⁊ ſumit̉ ex figura ſtellarūque eſt talis. Stelle ſunt ſpherice figure. ſi gͦ mouerenturẜm ſeip̄as oporteret eas moueri motu qͥ eſt ꝓprius corpori ſpherico. qͥ motus eſt duplex. ſcꝫ volūtatio ⁊ circungiratio. Sed neutro iſtoꝝ duoꝝ motuum ſtelle mouent̉. ergonō mouent̉ ſtelle ẜm ſeip̄as. Maiorē ꝓbat ph̓us dupliciter. pͥmo qꝛ om̄es alij ita dicūt ſcꝫ ꝙ ſtelle ſunt ſpherice figure quare hoc erit tanqͣꝫ ꝓbabile accipiendū. Scd̓o qꝛ dictum eſt ꝙ ſtelle ſint facte ex naturis corpoꝝ celeſtiū. ergooꝑtet cōfiteri ꝙ habeāt eandē naturā cum ip̄is. ſed corpora celeſtia ſunt ſpherice figure. gͦ ⁊c̄. Minorē ꝓbat inductiue. Primo ꝙ non mouent̉ motu circūgirationis qui ſeruat eandem ſuꝑficieꝫ poli verſus nos quomō mouet̉ mola molēdini. Et hoc probat dupl̓r. pͥmo quia corpus motū motu circūgirationis licet ẜm partes mutet locuꝫ ſubiecto ⁊ ratōne. tamē totum non mutat locum ſubiecto. qꝛaxis ⁊ poli corporis ſic moti ſunt īmobiles. vt patet in motu molendini. ſed aſtra tranſferuntur et mutant loca ratione ⁊ ſubiecto. quia mouent̉ ab oriente in occidens. ⁊ ecōtra. igitur ⁊c̄. Secūdo probat idem. quia ſi motus circungirationis cōueniret ſtellis rationabile eſſet ꝙ omnes talimotu mouerent̉. quia omnes ſunt vnius nature. ſcꝫ de natura celeſtis corporis. ſed hoc non apparet de om̄ibus. qͥaſolum apparet in ſole non in quacūqꝫ parte celi. ſed ſolumquando oritur ⁊ quādo occidit. Et hoc non accidit propter ipſum ſolē ꝙ circūgirat. ſed propter elongationē viſusnoſtri a ſole. propter quā elongatōem nutat. id eſt tremitpropter ſuam infirmitatem inqͣꝫtum vincitur a ſuperextellenti claritate ſolis. Et iſta forte etiam eſt cauſa quare ſtelte fixe videntur ſcincillare. quia ad indicandū aliquaꝫ remmoueri nihil differt illam rem moueri aut ipſuꝫ viſuꝫ. Secundo probat Areſtoteles ꝙ ſtelle non mouent̉ motu volutationis. quia qd̓ ſic mouet̉ mutatur de facie ad facieꝫ. itaꝙ non ſemꝑ ſeruat eandem ſuꝑficiem verſus nos. quodſatis ex facie vel macula lune dep̄henditur. ergo ſequiturꝙ alia aſtra non mouentur motu volutationis. et per conſequēs non mouētur ꝑ ſeipſaQuomodo differāt motus circūNl̓ Vl I. IL girationis ⁊ volutatōis. Dicendū ẜm doctorē ſanctū ꝙ differunt ẜm diuerſitatē axiset poloꝝ ſuper quos intelligitur corpus ſphericū moueri ꝑcomparatōem ad nos. qꝛ ſi intelligatur corpus ſtelle moueri ſuꝑ duos polos quoꝝ vnus ſit in ſuperficie qͥ eſt verſus nos. et alius in ſuperficie oppoſita. ita ꝙ intelligamusaxem eſſe lineam tranſeuntē per profunditatē ſtelle ſic ip̄amouetur motu circūgirationis cōſeruans eandem ſuperficiem verſus nos ad modū quo mouetur mola molendini. Sed ſi intelligatur corpus ſtelle moueri ſuꝑ duos polos quorum vterqꝫ accipitur in quacūqꝫ parte qua coniūgitur corpori ſphere ſic in ſuo motu nō ſemꝑ ſeruabit eandem ſuꝑficiem verſus nos. ⁊ tūc eſt motus volutatior4S.e

¶ Qę cauſa illius diuerfitatis queHOIANI DL App̄aret in ſuperficie lune a diuerſis diuerſimode aſſignatur. quia quidam dicunt ꝙ cauſaillius macule vel diuerſitatis ſit aliquod corpus interpoſitum inter nos ⁊ lunaꝫ quod prohibet nos ne videamustotaliter claritatem lune. ⁊ ſic illa macula non erit propterdefectum lune. ſed propter opacitatē corporis interpoſiti.Sed illa opinio ſtare non poteſt. quia illa macula ſimiliterapparet in omni parte mundi. ſed illud corpus non ſimilit̓interponitur in om̄i parte mūdi. Sicut in ſimili non apparet ſimilis diſpoſitio eclipſis ſolis in om̄ibus partibꝰ mūdi propter differentē interpoſitionē lune inter ſolem et viſum noſtrum. Alij dicunt ꝙ huiuſmodi obſcuritas apparens in luna ſit quedam ſimilitudo alicuius corporis. ſcilicet terre aut maris aut montium que reſultat in luna admodum quo reſultat forma in ſpeculo. Et hec opinio tollitur per eandem rōnem. quia ſi huiuſmodi diſpoſitionesapparerent in luna propter illam cauſam tunc non ſemperapparerent in eadē parte ſicut nec forma apparet in ſpeculo ẜm eandem diſpoſitōem vndiqꝫ aſpicienti. Alij dicuntet melius ꝙ ratio quare diuerſitas videtur in luna ſit ꝓpter diſpoſitionē ſue ſubſtantie. non autem propter interpoſitionem alicuius corporis. nec propter quācunqꝫ reflexionem. Et illorum eſt duplex opinio. quia quidam dixeruntꝙ forme effectuū ſunt quodāmodo in ſuis cauſis. ⁊ quanto aliqua cauſa eſt ſuꝑior tāto diuerſe forme effectuū ſuntmagis vniformiter in tali cauſa. ⁊ quanto eſt inferior tātoforme effectuū ſunt in ea magꝭ diſtincte. ſed qꝛ luna intercorpora celeſtia eſt infimuꝫ. ideo in eius ſuperficie inferioricōtinetur. quaſi exemplaris diuerſitas corpoꝝ generabitlium. ⁊ iſta eſt ſententia Iambici. Alij dicunt ꝙ licet corpora celeſtia ſint alterius nature a quattuor elementis. tamēin ipſis preexiſtunt proprietates elementoruꝫ. licet non eodem modo. ſicut ergo terra eſt infimū inter elementa. italuna eſt corpus infimum inter corpora celeſtia. ⁊ ergo aſſimilatur quodāmodo nature ipſius terre quare non eſt totaliter illuſtrabilis a ſole. Et ab illa parte qua imperfecteilluſtratur videtur eſſe quedam obſcuritas que ſemꝑ apparet ẜm eandē diſpoſitōem in luna. ⁊ vocat̉ ab Areſtotele facies. ⁊ d̓r cōmuniter habere figuram hominisNl̓ INIIIAC. rac ergo mouetur motū ꝓprioLuna in epiciclo ſuo circungialio a motū ſui orbis. ⁊ per cōſequēs ita erit de alijs aſtrisPreterea ſol in ortu ⁊ occaſu circungirare videtur. ⁊ ſte llefixe videntur ſcintillare. ergo videtur ꝙ habeant motuꝫproprium diſtinctum a motibus ſuorum orbiuꝫ. Dicendum ad primum ꝙ luna in ſuo epiciclo circungirat. ſdͥhoc non voluit improbare Areſtoteles. quia talem cir cungirationem hꝫ in ſuo orbe circa proprium centrum aat circa centrum epicicli. ⁊ non circa centrum mundi. Etiaꝫ talis motus tempore Areſtotelis non fuit ab aſt rologis inuentus. Ad ſecunduꝫ dicitur. ꝙ ſol ẜm veritatem noncircungirat nec ſtelle fixe ſcintillant. ſed hoc ſolum eſt ẜmapparentiam propter cauſam ſuperius aſſignatam.Et quando queritur. quare ſtelle fixe magis videnturſcintillare qͣꝫ planete. Dicitur ꝙ ideo. quia planete ſunt nobis propinquiores. Eſt tamen veruꝫ vt d̓t ſanctus Thomas ꝙ mercurius propter eius nimiā paruitatem ſcintiſlare videtur. quare in greco nominatur ſtilbon a ſcintillando. Et ſimiliter ſol propter eius nimiam claritatē. ſed ſtelle fixe vident̉ ſcintillare propter nimiā elongatōem a viſu3