De cęloꝯecundusQF8 92 5O

IIAex eorum motu cauſetur ſonus. ibi. Manifeſtū autem exhis. Circa primū intendit talem concluſioneꝫ ꝙ aſtra nonmouent̉ ꝑ ſe. ſed deferuntur motibus ſuorum orbium. quibus infiguntur Probat hoc tribꝰ rationibus. prima aſtravidentur eſſe tranſlata. ⁊ ſimiliter totum celum vt manifeſte apparet ẜm ſenſuꝫ in ortu ⁊ occaſu aſtroꝝ. ⁊ neceſſe eſtꝙ illa tranſlatio vel motus ſit aliquo iſtoruꝫ quattuor modorum. Primo ꝙ vtrūqꝫ quieſcat ſcꝫ ſtella ⁊ orbis. Secundo ꝙ vtrunqꝫ moueat̉. Tercio ꝙ aſtrum moueat̉ ⁊ orbis quieſcat. Quarto ꝙ orbis moueat̉ ⁊ aſtrum quieſcatSed tres pͥmi modi ſunt impoſſibiles. ergo quartus eritneceſſarius. ſcꝫ ꝙ orbis moueat̉ ⁊ aſtrum infixum orbi qͥeſcat. vt dixit p̄cedens conclulio. Minorē probat philoſophus inductiue. Et primo probat ꝙ primū menbrum ſitimpoſſibile. ibi. Utraqꝫ quidem. quia terra quieſcit in medio mundi. vt nunc ſupponitur ⁊ poſtea probabil̉. Si ergo aſtrum ⁊ orbis ſimul quieſcerēt non poſſet ſaluari apparens motus ſtellaꝝ in ortu ⁊ occaſu ip̄is aſtris quieſcentibus. ⁊ etiam quieſcentibꝰ illis qui vident aſtra. relinquiſergo hoc primū menbrum eē impoſſibile Secūdo probat ſecundū mēbrum eſſe impoſſibile. ibi. Si igitur qͥdemquia ſi ambo mouerent̉. ſcilicet tam aſtrum qͣꝫ orbis ſequeretur quoddā quod eſt irrōnabile ſcilicet ꝙ ſit eadem velocitas ſtelle ⁊ circuli deferentis ip̄am. quia ſtelleapparentſimul cum circulis. redeuntes iterum in idem quo inceperunt moueri. ſicut manifeſte apparet in ſtellis fixis que omnes vno motu mouent̉ cum tota ſphera. Ita ꝙ ſtella que ēin maiori circulo. puta equinoctiali ꝑtranſit maiorē periferiam. id eſt circūferentiam in equali tempore qͣꝫ ille qui eſtin minori circulo. ſicut eſt circulus verſus alterum polorū.Qꝭ autem non ſit rōnabile ꝙ motus cuiuſlibet ſtelle ꝓportionetur in velocitate magnitudini ſui circuli ſic oſtenditph̓us. quia vel hoc eſſet a natura uel a caſu Non a naturaquia nos videmus ꝙ in motu naturali maiora corꝑa velocius mouent̉ minoribus vt maior terra minore. ⁊ etiamin celeſtibus quo ad motuꝫ diurnū maior orbis velociusmouetur mioori. ⁊ iteruꝫ in eodē orbe maiores circuli. hoceſt diſtātiores a polis velocius mouent̉ mīoribus. ⁊ ſic eſtrationabile ꝙ illoꝝ corpoꝝ velocitates habeant ſe analogice. id eſt proportionabiliter ad eorum magnitudines. Sꝫnon eſt rationabile ꝙ velocitas ſtellaꝝ proportionet̉ magnitudini circuloruꝫ. Etiam ſi ſtelle tranſponerent̉ in alioscirculos. vt ſcꝫ ſtella. q̄ prius erat in maiori circulo poſteaponat̉ in minoriſequitur ꝙ ſtella que pͥus erat tardior ſitnunc velocior. quare manifeſte patet ꝙ ſtelle in ſuis proprijs circulis non habeant naturaliter proprios motus. ſꝫmouentur a ſuis circulis. Nec poteſt dici ꝙ hoc fiat a caſuTum primo. quia ea que a caſu cōtingunt fiunt raro ⁊ inpaucioribꝰ. ſed in om̄ibus uſtris videmus ꝙ ſimul ꝯplentmotum cum ſuis orbibus. Tum ſecūdo. quia calus contingit in his que ſunt preter naturam ⁊ nature ordinem. ſꝫin celeſtibus nihil eſt preter naturam. vt ſupra eſt habituꝫ.Tercio ꝓbat tercium mēbrum eſſe impoſſibile. ibi. Sadhuc iterum. quia ſi circtili quieſcerent ⁊ ſtelle mouerentur ſequerētur eadem itrationabilia que pͥus. quia ſequeret̉ ꝙ ſtella q̄ eſt extra polos et ꝓpinquior equinoctiali citius moueretur. ſicut patet in ſtellis fixis. Uel etiā ſi referamus ad planetas. tunc ſtella que eſt extra. id eſt in circūlo continente velocius moueretur qͣꝫ illa que eſſet in circūlo contento. ⁊ ita ſequeretur ꝙ velocitates ſtellaꝝ eſſent ꝓportionabiles magnitudini circulorū Tunc ibi (Quoniam qͥdem. Philoſophus verificat quartum menbrum

ſcilicet ꝙ orbis mouetur ⁊ aſtrum infixum quieſcit. id eſtnon mouetur per ſe. ſed ſolum mouet̉ ad motum ſue ſphere cum qua eſt eiuſdē nature. Et hoc ſic poſito nullum ſequitur irrationabile. quia non eſt irrationabile ꝙ maioriscirculi ſit maior velocitas. loquendo de circulis diuerſiscollatis in diuerſis ſpheris circa idem centrum. quia ẜm explicitam intentionē Areſtotelis circuli omniū planetaruꝫſunt circa idem centrum qd̓ eſt terra. quia aſtrologi tempore Areſtotelis non poſuerunt circulos ecentricos et epiciclos. Sed ſi loquamur de circulis eiuſdem ſphere iterumnullū eſt incōueniens. quia quanto aliquis circulus eſt minor ⁊ propinquior centro. id eſt polis. tanto tardius mouetur. ⁊ quanto plus diſtat tanto mouet̉ ueloctus Sicutetiam in alijs corporibus quanto aliquod corpus eſt maius tanto velocius mouetur deorſuꝫ motu naturali. Necetiam ſeqͥtur hoc incōueniens ꝙ ſcꝫ oporteret celum diuellere ⁊ ſcindere qd̓ tamen ſequeretur ſi ſtelle mouerentur ⁊orbes quieſcerent. Sed ꝙ hoc ſit incōueniens patet. quiaoſtenſum eſt ꝙ totū celum ſit continuū. ⁊ etiam oſtenſumeſt ꝙ inferior ſphera tangit ſuperiorem ẜm totuꝫ. Et quiahec omnia incōuenientia vitantur per hoc quartum menbrum. ergo ipſum eſt verumF Aſtra ſunt corpora naturaliter diſtincta a ſuisy orbibus. ergo habent motū alium a motu ſuorum orbiū. Tenet cōſequētia. qꝛ corpus naturale ſimplexeſt aliquo motu ꝓprio naturaliter mobile Dicendum ꝙaſtra differētia ſubſtātiali non differūt a ſuis orbibus. ſedbene differētia accidētali penes rarum ⁊ denſum. ⁊ etiampenes aliquas virtutes actiuas quas in ſe recipit aſtruꝫet non orbis. vt d̓t ſanctus Thomas. ſed penes illam diuerſitatem non multiplicant̉ motusAſtra ſtꝭ ſpherice figure q̄ eſt aptiſſima ad moy tum. ergo videtur ꝙ aſtra habeāt aliquē motuꝫꝓprium diſtinctū a motu ſuoꝝ orbium. quia al̓s iſta figura eſſet eis fruſtra data Dd̓m ꝙ illafigura non eſt actuſeparata ab ipſo orbe nec eſt totalis. ſed partialis ſequenspartialē ⁊ accidentalē diſpōnem ipſoꝝ aſtrorumAdhuc aūt quoniā ſpherica aſtra. quemadmodū ⁊ alij dicunt ⁊ nobis cōceſſum dicere exillo corꝑe generantibꝰ. Spherici aūt duo motus ſunt ꝑ ſe. volūtatio ⁊ circūgiratio. ſiqͥdemigitur mouent̉ aſtra ꝑ ſeipſa. altero vtiqꝫ mouebunt̉ hoꝝ. ſed neutro videntur. Circūgirata qͥdem em̄ vtiqꝫ manerent in eodē ⁊ nō trāſferent̉qd̓ et videtur. ⁊ om̄es dicunt. Adhuc aūt omnia qͥdem ratōnabile eodē motu moueri. ſolusaūt videt̉ aſtroꝝ ſol hoc operari oriēs ⁊ occidēset iſte non ꝓpter ip̄m. ſed ꝓpter elongatōem noſtri viſus: viſus em̄ diſtans longe nutat propter infirmitatē que cauſa forte ⁊ eius qd̓ eſt ſcintillare videri ſtellas fixas. planetas aūt non ſcintillare. Plancte qͥdem igit̉ ꝓpe ſunt. Quare potens exiſtens ad ipſos ꝑtingit viſus ad manentes aūt tremit ꝓpter longitudinē porrectus longe valde Tremor āt ipſiꝰ aſtri facit videri eē motū. Nihil em̄ differt moueri. viſuꝫ aūt qd̓ videt̉