Folio xxxiiij

dicitur ſol quaſi ſolus lucena per anthonomaſiam. Secūdo probatur ꝑ regulam magiſtraleꝫ. quia illud quod in ordine plurium eſt magis tale. hac eſt primo ⁊ ꝑ ſe tale. Sꝫinter omnia aſtra ſol eſt magis lucidus. ergo erit primo ⁊per ſe lucidus. Ex quo vlterius ſic arguitur. Primum invnoquoqꝫ genere eſt cauſa omniū illorum que ſunt illiusgeneris. ſed ſol in genere lucidoꝝ eſt primū lucidum. ergoeſt cauſa luminis in omnibus alijs. Et per cōſequens omnia alia recipiunt lumen a ſole. Tercio probat̉. quia ſicuieſt in minori mundo. ita rationabile eſt eſtimari in maioriſed in homīe qui dicitur minor mundus ipſum cor quodponitur in medio corporis eſt formale ⁊ fontale principiuꝫvite a quo influitur vita om̄ibus alijs partibus corporisergo a ſimili ſol qui eſt in medio planetarum erit primū etfontale principiū luminis. et per cōſequens ab ipſo diffunditur lumē omībus alijs aſtris¶ Qꝭ non om̄ia alia aſtra a ſole ſtꝭNO CALV.eque lucida. ⁊ hoc contingit propter diuerſas naturas ipſorum aſtroꝝ. quia quedā ſuntpure ⁊ nobiliſſime ſubſtantie. ⁊ ideo clarum lumen recipiunt. ita ꝙ in eis nihil obſcuritatis reperit̉. ſicut patꝫ de Ioue. In alijs autem aſtris lumeninclinat ad rubedinem. vtcontingit in marte. In alijs vero ad pallorem ſicut in venere ⁊ in quibuſdam ad albedinem. vt in galaxia. Et hecdiuerſitas contingit propter diuerſas diſpoſitiones ipſorum aſtrorum.FSi om̄e aſtrum aliud a ſole reciperet lumen a ſoI leſequereret̉ ꝙ omne aſtrum deberet paulatim etſucceſſiue illuminari ſicut ipſa luna. ſed hoc eſt contra experientiam. ergo ⁊c̄. Dicendum ꝙ non eſt ſimile. qꝛ aliaaſtra cum in vna ꝑte tangunt lumen ſolis. tunc ſtatim pertotum corpus ꝓpter eorum ſubtilitatē. ſed quia luna inter cetera aſtra eſt materialior ⁊ groſſior. ⁊ ita difficilius eſtpenetrabilis ꝑ lumen ſolis. Et ergo etiam ſolum lumē ꝓdimidia parte recipit et in illa parte lucet qua ſoli ſubijcitẜm oppoſitōem. quia in coniunctione ſol illuminat lunamſuperius quare tunc nō videmus eaꝫ. ſed in oppoſitōe ſoldirecte illuminat lunaꝫ verſus nos. ⁊ ſicut paulatim ſeꝑarant̉. ita ⁊ luna paulatim illuminat̉ vel lumen perditIn ordine corporū vniuerſi ſuperiora ſunt digNl. niora. ⁊ ſic non recipiunt ſuas perfectiōes ab inferioribus. ſed multa ſunt aſtra ſuperiora ſole. ergo ⁊cͣ.Dicendum pͥmo ꝙ natura ſagax ſoleꝫ ſic ordinauit inmedio aſtrorum qui eſt principium fontale lumīs in omnibus alijs et pater vite in iſtis inferioribus. Si em̄ magisdiſtaret a nobis tunc propter nimiā diſtantiam cauſanteꝫfrigiditatē animantia viuere non poſſent. ⁊ ſi propinquioreſſet nimis calefaceret. Ideo in medio aſtrorum recte ⁊ ſaIaciter ordinatus eſt Secundo dicendū ꝙ licet ſol illuminet aſtra ſuperiora. tamer ipſa ſoli influunt aliquod nobilius qͣꝫ ſit lumen. Tercio dicitur ꝙ licet in ordine corporūvniuerſi ſuperiora ſint digniora ſimpliciter ⁊ perfectiora.tamen non eſt incōueniens ꝙ aliquis planeta inferior ẜmaliquā qualitatem ſpecialem excedat alios. ⁊ ſit ẜm quidperfectior ipſis. Et ſic eſt in propoſitoQuoniā autem videntur ⁊ aſtra tranſlata ettotum celum neceſſariū aut quieſcentibꝰ vtriſqꝫ fieri tranſlatiōem. aut motis. aut hoc quideꝫquieſcente. hoc autem moto. Utraqꝫ qͥdem igi

tur quieſcere impoſſibile quieſcente ⁊ terra. Neqꝫ em̄ vtiqꝫ fierent que vident̉. Terra autē ſuꝑponatur quieſcere. Relinqͥtur autem aut vtraqꝫ moueri. aut hoc qͥdem moueri. hoc aūt quieſcere. Si qͥdem igitur ambo mouebūtur irrationabile eaſdem velocitates aſtroꝝ eſſe ⁊ circūlorū. vnūquodqꝫ em̄ eque velox erit circulo ẜmquā fertur videt̉ em̄ ſimul circulis circūſtātiaiterum in idē accidit. igitur ſimul aſtrumqꝫ pertrāſſiuiſſe circulum ⁊ circulum allatum eſſe eaque ip̄ius latione pertranſeunteꝫ ea que ip̄iusperiferiam. Non eſt autē rationabile eandeꝫ rationem habere velocitates aſtrorum ⁊ magnitudines circulorum. Circulus qͥdem em̄ nihilincōueniens. ſed neceſſariuꝫ analogice haberevelocitates magnitudinibus. Aſtrorum auteꝫvnūquodqꝫ quod in his non valde rationabileſiue em̄ ex neceſſitate maiori circulo latuꝫ velocius erit. palam quia ⁊ ſi tranſponātur aſtra ineos qui inuicem circulos. Hoc qͥdem erit velocius. hoc autem tardius Sic autem non vtiqꝫhabebunt ꝓprium motum. ſed ferentur vtiqꝫ acirculis. ſiue a caſu contingit. neqꝫ ſic rationabile vt ⁊ in omnibus ſimul. circulus quideꝫ ſitmaior. ⁊ latio velocior eius quod in ipſo aſtri.vnū quidem em̄ aut duo hunc moduꝫ haberenihil incōueniens. omnia autem ſimiliter fictōni aſſimilantur. Simul autem ⁊ non eſt in hisque natura qd̓ vt contingit neqꝫ vbiqꝫ ⁊ in omnibus exiſtēs quod a fortuna. Sed adhuc iterum ſiqͥdem circuli manent. aſtra autem mouēturꝭ eadeꝫ: ⁊ ſimiliter erunt irrationabilia. Accidet em̄ velocius moueri que extra. ⁊ velocitates eſſe ẜm magnitudines circuloꝝ. Quoniaꝫ igitur neqꝫ vtraqꝫ moueri rationabile. neqꝫ aſtrum ſolum relinqͥtur circulos qͥdem moueri: aſtra autem quieſcere ⁊ infixa circulis ferriSolum em̄ vtiqꝫ ſic nullum irrationabile accidit. celeriorē em̄ eſſe maioris circuli velocitateꝫrationabile eorum que circa idem centrum collocatoruꝫ. ſicut em̄ in alijs maius corpus velocius fertur propͥa latione. ſic ⁊ in circularibusmaior em̄ ablatoruꝫ ab his que ex centro maioris circuli deciſio. Itaqꝫ rationabiliter in eqͣlitempore maior circūfertur circulus ⁊ nō diuelli celum propter hoc accidet. Et quia oſtenſumeſt continuum ens totum.Iſta eſt ſecūda pars primi capituli in qua ph̓us pͥmooſtendit qualiter ſtelle mouent̉. Secundo oſtendit vtrum