et mundo

Folioxxxiij

ru exiſtentem neceſſe eſt lata illa incaleſcereEt hac maxime cui ſol extat infixus. propterquod approximante ipſo et oriente et ſuꝑ nosexiſtente generatur calor. Ꝙ quidem igitur neqꝫ ignea ſunt neqꝫ in igne ferūtur. tantū nobisdictum ſit de ipſisHie philoſophus excludit quandā ob lectionem. quidam em̄ opinabantur ſtellas eſſe de natura ignis ſic argumentantes. Eſſe calidum ⁊ luminoſum videtur eſſe proprium ignis. ſed ſtelle calefaciunt ⁊ illuminant. ergo videtur ꝙ ſint de natura ignis. Reſpondet philoſophus ꝙ calor ⁊ lumen generantur a ſtellis per quandā contritionemſiue confricatōem aeris ex motu eorum ⁊ non propter hocꝙ ſint ignea? Probat duplicit̓. Primo quia motus aſtrorum natus eſt ignire ligna lapides ⁊ ferrum. ergo rationabilius eſt ꝙ igniat eū qui eſt ſibi ꝓpinquior. Secundo prbat a ſigno vel a ſimili. quia ſagitte plumbee velociter mote igniuntur ⁊ quielcunt propter motum earum. ergo ſig.num eſt ꝙ in aere cauſetur calor ex motu aſtrorum. Eſt tamen differentia exempli inducti ad propoſituꝫ. quia ſagitte calefiunt. ſed hoc nō accidit in ſtellis. quia ſtelle nō mouentur per aereꝫ. ſed in propria ſphera que eſt ſeparata abaere ⁊ non eſt ſuſceptiua peregrine impreſſionis. Sed aerqui eſt ſub ſphera corporis circulariter moti neceſſario calefit per motum ſphere. quia ex motu ſphere non ſolū mouetur ignis. ſed etiam aer vſqꝫ ad iſtum aerem qui continetur infra montes. vt manifeſte apparet ex motu ſtellarum comatarum. ſicut dicitur in primo metheororum.Tunc ibi (Et hoc maxime) Reſpōdet vni tacite queſtioni. Poſſet em̄ aliquis dicere. ſi per motum ſphere celeſtis aer inferior igniatur cum ipſa ſphera celeſtis continuemoueatur. videtur ſequi ꝙ ſemper debeat eſſe equalis calor in aere ſcilicet in eſtate ⁊ hyeme in nocte ⁊ die. cuius tamen contrariū videmus. Reſpondet philoſophus ꝙ celimaxime ignit per motum illius ſphere cui ſol eſt infixus.Et ideo generatur calor propter propinquitateꝫ ſolis adnos dupliciter. vno modo ẜm ꝙ per ſuum ortum aſcēditad noſtrum hemiſperiū ſuperius. Alio modo inqͣꝫcum accedit ad ſummitatem capitum noſtroruꝫ. Sicut enim eſtmaior calor in die qͣꝫ in nocte. ita etiā eſt maior calor in meridie qͣꝫ in mane. Ultimo concludit epilogando. tantū dictum eſſe de ſtellis ꝙ neqꝫ ſunt ignee nature neqꝫ etiam ferūtur in corpore igneo. ſed ſupra ſpheram ignis in ſpherisceleſtibus.¶ Ex qua natura contingat motuiQl̓ VVAM hatere virtutem igniendi. Adhoc reſpondet Auertois in ſuo cōmento ꝙ ꝓprium ſit caIidi eſſe mobile. ⁊ ideo cum aliquid actu mouetur fit etiaꝫactu calidū. Sed hoc nō videtur eſſe veruꝫ. Tum pͥmo.quia moueri non eſt ꝓprium calidi. ſed cuiuſlibet corporisnaturalis. nam corpora exiſtentia extra ſua loca mouēturad illa. Tum ſecundo. quia poſterius non eſt cauſa pͥorisſi ergo moueri ſit ꝓprium calidi magis erit calor cauſa motus qͣꝫ econuerſo. Eſt erga dicenduꝫ cum doctore ſanctoꝙ hoc eſt ex eo. quia motus localis eſt primus motuū. vtprobatur octauo phyſicorum. ſed primū in quolibet genere eſt cauſa eorum que ſunt poſt in eodem genere. ergo ⁊c̄.Et quia motus alterationis eſt primus inter alios motꝰet prima alteratio eſt calefactio. quia alteratio ẜm omn

alias qualitates cauſatur ex alteratione quattuor qualitatum primarum inter quas due actiue. ſcilicet calidum etfrigidum ſunt priores paſſiuis ſcilicet humido ⁊ ficco. calidum autem eſt prius frigido. ſicut forma priuatione. Sequitur ꝙ motus localis ex virtute motus celeſtis qͥ eſt primus localiuꝫ motuum erit cauſa caloris. Et hoc eſt qd̓ d̓tAreſtoteles in textu ꝙ ex latione. id eſt motu aſtroꝝ cauſatur in aere attrito tanqͣꝫ in ſublecto ſuſceptīo calor ⁊ lumēQꝭ duplex eſt cauſa caloris geLA O.neratuiniſtis inferioribus ex coreporibus celeſtibus. vna cauſa motus. vt patꝫ ex immdiate dictis. non tamen eſt intelligendum vt d̓t ſanetThomas ꝙ mutua contritio vel confricatio corporisleſtis ⁊ aeris ſit cauſa caloris. ſed ſolum motus aeris cauIſatus ex ſuperiori motu corporis celeſtis. Secunda cauſa calefactionis corporum inferiorum ab aſtris ⁊ precipuea ſole eſt lumen quod habet virtutem calefaciendi inqͣꝫtuꝫeſt qͣlitas actiua primi alterātis ſcꝫ celi. et gͦ directe cauſatqualitatem primā inferiorum corporum. que eſt calor. Etquia hec qualitas. ſcilicet ſumen magis abundat in ſole.Inde eſt ꝙ eſt maxime potens ad calefaciendū. Sed aliacorpora celeſtia hoc habent inqͣꝫtum participant de lumine quod eſt vniuerſalis virtus actiua celeſtium corporuꝫ.Et ergo dicit Areſtoteles in libro de partibus animaliuꝫꝙ noctēs plenilunij ſunt calidiores. quare etiam tunc quidam piſces mouentur ad ſuꝑficiem aqueNV ANI LC. arum generetur calor ⁊ lumēAreſtoteles d̓t ꝙ ex motu ſtelet tamen hoc ſolum manifeſtat de calore ⁊ non de lumine.ergo videtur ꝙ ſua determinatio ſit inſufficiens Dicendum ẜm Alexandū ꝙ illud quod pertinet ad lumenphiloſophus reſeruat ad librum de anima. vbi dicit ꝙ lumennon eſt proprium ignis. ſed eſt aliquid cōmune ſibi ⁊ ſup̄mo corpori. Quia tamen philoſophus hic d̓t ꝙ vtrūqꝫ ipſorum. ſcilicet tam calor qͣꝫ lumen generetur ex contritione aeris. Ideo melius dicendum eſt cum noſtro doctoreſancto. ꝙ Areſtoteles hic vtrunqꝫ manifeſtat ꝑ hoc ꝙ oſtēdit ꝙ ex motu ſuperioruꝫ igniunt̉ inferiora corpora. ſed inigne inuenitur calor ⁊ lumen. ¶ Et quando dicitur. aſtraex ſuis naturꝭ ſunt entia lucida. ergo videtur ꝙ ex ſua natura cauſent lumen ⁊ non per motum ipſorum. Dicendūꝙ aſtra per motum ſuum cauſant lumen ignis. ſed aliudlumen in corporibus repertuꝫ cauſant inqͣꝫtum ſunt actulucida ⁊ inqͣꝫtum lux eſt qualitas primi alterantis. vt patꝫex dictis quare etiaꝫ cauſant lumē in iſtis inferioribus qd̓eſt lux participataSol non tangit immediate acNI̓ INIIIL. rem neqꝫ ignem. ergo videturꝙ non poſſet cauſare calorem in aere ⁊ ignem. Tenet conſequentia. quia qd̓ non tangit hoc non agit. Sed antecedens probatur. quia omne tangens tangitur in tangēdoet ſic patit̉. ſed celū ab iſtis inferioribꝰ nō patit̉ Dicendūꝙ celum tangit hec inferiora tactu metaphorico. quia tangunt ⁊ non tangūtur. ſed econtra ipſa inferiora tangūt celum tactu proprie dicto. vt patꝫ in pͥmo libro de generatione ¶ Et quando dicitur. media corpora celeſtia. ſcꝫ ſphera veneris. mercurij. ⁊ lune non calefiunt ex motu ſolis. ergo nec alia corpora poſteriora. Dicendū ẜm AlexandruꝫꝘꝙ nō eſt incōueniens aliquid alterari ab aliquo agente pero02T