SecūdusDe celo

¶ Secundus tractatusE vocatis aūt aſtris conſequēs vtiqꝫ eritdicere. ex quibus cōſtant. et in quibus figuris. ⁊ qui motus eorū. Rationabiliſſimū aūtex dictis conſequens nobis vnūquodqꝫ aſtrorum facere ex eodeꝫ corpore in quo exiſtit latinem habēs: quoniā dicebamus aliquid eſſe qd̓circūferri natum eſt. ſicut em̄ ignea dicētes eſſepropter hoc dicūt. quia quod ſurſum corpus ignem eſſe dicunt. vt rationabile exiſtens vnūqd̓qꝫ conſtare ex his in quibus vnūquodqꝫ eſt. ſimiliter et nos dicimus.Iſte eſt ſecūdus tractatus huius libri ſecūdi. in quopoſtqͣꝫ ph̓s determinauit de celo. cōſequenter determinat de ſtellis que ſunt in celo. Et diuidit̉ in duo capl̓aIn pͥmo determinat de aſtris ẜm veritatē. In ſecundomouet quaſdā dubitatōes ⁊ eas ſoluit ibi. Duabꝰ aūtdubitatōibus. Primū capitulū diuidit̉ in quattuor ꝑtes. In pͥma determinat de natura ſtellarū. in ſecundade motū earū. ibi. Quoniā aūt vident̉. In tercia de ordine ipſarum ibi. De ordine aūt. In quarta de figuraibi. Figuram aūt. Dicit ergo ph̓s primo. ꝙ poſtqͣꝫ determinatū eſt de toto celo. ꝯſeq̄nter dicendū erit de hisque vocant̉ aſtra. ex quibus ſcꝫ conſtant .i. ex qua natura ſint ⁊ quam habeant figurā. ⁊ quales ſint motus eorum. Et ſtatim ſubiungit. ꝙ eſt valde rōnabile ponerevnāquāqꝫ ſtellaꝫ eſſe de natura corporis ſpherici in quomouetur. Probat tripl̓r. Primo qꝛ loca ſequunt̉ naturas corpoꝝ. ⁊ ergo ſtelle ꝑtinent ad naturam ſphere inqua ſituant̉. Secūdo probat. quia dictū eſt ſuperius. ꝙcelum habeat aliā naturā preter naturā quattuor elemētoꝝ ꝓpter hoc ꝙ habet alium motū a motibus elementorum. quia habet motū circularem. ſed ſtelle mouent̉ circulariter. ergo habent eandē naturam cū corpore qd̓ circulariter mouetur. Tercio probat. quia hoc quod nuncdictum eſt. eſt aliqualiter cōſonū dictis alioꝝ. quia antiqui ponētes celos eſſe igneos dixerūt etiam aſtra eē ignea. volētes ꝙ aſtra ⁊ orbes in quibus ſunt ꝯſtent ex eadem natura. ⁊ ita ſimiliter nos dicimus.F Utrū aſtra ſint eiuſdem nature cūQIVI celeſti corpore. ¶ Dicendū ꝙ ſuntde natura orbis cui infigunt̉. probat̉. quia locans ⁊ locatum debent eſſe eiuſdeꝫ nature Secūdo probatur exteſtimonio antiquoruꝫ. quia antiqui opinabātur aſtraeſſe ignea ⁊ de natura ignis. quia credebāt corpus celeſte eſſe de natura ignis. ergo eſt rationabile ꝙ nos dicamus aſtra eſſe eiuſdē nature cū corporibus quibus infigunt̉. Tercio ꝓbatur. quia aſtra ẜm naturam mouentur circulariter. ergo nō erunt de natura alicuius elemē.ti. quia illa mouentur naturaliter motu recto. Itiaꝫ inſimplicibus pars eſt eiuſdē nature cuꝫ ſuo toto. ſꝫ aſtraſunt partes orbium qui ſunt ſimplices. igit̉. Minor patet ꝑ Cōmentatorē qui dicit. ꝙ aſtrum ſit denſior parsſui orbis. Etiam celū eſt aliquid cōpoſitum ex materiaet forma in ordine ad intelligētiam influentē motuꝫ. ſedforma eſt vna ⁊ eiuſdē ſpeciei in orbe ⁊ aſtro. ⁊ ſimilit̓ intelligentia q̄ dat ſpectē mobili eſt vna. igit̉ ⁊c̄.

E Aſtra vident̉ eſſe cōtraria orbibus in quibusſunt. ergo videtur ꝙ non ſint eiuſdem naturecum ip̄is. An̄cedens ꝓbatur. quia aſtra ſunt lucida. etvident̉ ſpiſſiora orbibus Et ex illo vlterius ſequit̉ ꝙ corpora celeſtia ſint corruptibilia ẜm ſuā naturā. quod ē cēStra ea que in pͥmo libro determinata ſunt. ¶ Dicendūẜm doctorē ſanctū. ꝙ om̄is diuerſitas ꝓprie loquēdo habet rōnem cōtrarietatis. Sed ad hoc ꝙ aliqua diuerſſint cōtraria reqͥruntur due cōditiōes. Prima ꝙ ſint nta aliqualiter eſſe in eodem ſubiecto. vel ꝓximo. vel ſatem remoto. Nam calor in igne cōtrariat̉ frigido. ⁊ licꝫfrigidū nō ſit natū eſſe in eodem ſubiecto ꝓximo cum igne. tamē bene in eodem ſubiecto remoto. puta in materia ignis que eſt primū ſubiectū. Secūda cōditio. ꝙ duerſa que ſunt cōtraria nō poſſint eſſe ſimul. ſed mutusſe expellunt. ſicut albū ⁊ nigrū ẜm ꝙ ſunt in natura mutuo ſe expellūt ⁊ contrariant̉. ſed ẜm ꝙ ſunt in intellectunō habēt ꝯtrarietatem. ſed ſunt ſimul. imo vnū eorū cognoſcitur ꝑ aliud. Sed forme vel qͣlitates diuerſe que videntur eſſe in corporibus celeſtibus nullo modo ſunt nate eſſe in eodem. nec ſicut in proximo nec in primo ſubiecto. Ex ergo raritas ⁊ denſitas in celo nō contrariāturſicut in iſtis inferioribus. nec vniuoce reꝑiunt̉ in celo etin iſtis inferioribus Et ergo vt dicit ſanctus Thomasymultū notabiliter corpora elementaria quāto magis cōgregant̉ per inſpiſſationem tanto ſunt magis materialia ⁊ paſſiua ⁊ minus habentia de luce. ſicut patꝫ in terra. Sed in corporibus celeſtibus quanto eſt maior cōgregatio per modū inſpiſſationis. tato magis multiplicatur luminoſitas ⁊ virtus actiua. ſicut patꝫ in ip̄is corporibus ſtellarum. Ex om̄ibus iſtis patꝫ ꝙ iſta diuerſitas que apparet in corporibus celeſtibus nō videt̉ habere rationē contrarietatis. ⁊ ergo nō ſequitur ꝙ ſint ſuſceptiua corruptionis. dNullum corpus ſimplex habet diuerſitatem210§ L in ſuis partibus. ſed celuꝫ eſt corpus ſimplexigit̉ ⁊c̄. ¶ Dicendū cū ſancto doctore. ꝙ celum pro tanto eſt corpus ſimplex. quia ſcꝫ nō eſt compoſitū ex ꝯtrarijs naturis. Eſt tamē vt dicit doctor. in diuerſis corporibus celeſtibus A diuerſitas ẜm naturam ſpēi. licetcōueniant in natura gnis. ſicut etiam cōueniunt in communi rōne motus. quia circulariter mouent̉. licet in ſpeciali habeant diuerſitatem in motu. vt dictū eſt ſuperiusUel dicendū. ꝙ illa diuerſitas eſt ſolū accidentalis conueniēs diuerſis ꝑtibꝰ ex bn̄ficio creatōis. nō per actionēqualitatum primarum. 0Calor autem ab ipſis ⁊ lumen generatur attrito aere ab illorum latione. Natus eſt em̄ motus ignire ⁊ ligna ⁊ lapides ⁊ ferrum. Rationabilius igitur propinquius igni. ꝓpinquius autem aer. velut ⁊ in latis ſagittis. He ipſe em̄ igniuntur ſic. vt liqueſcant plumbee. Et quoniaꝫigniuntur iſte. neceſſe eſt eū qui in circuitu ipſarum aerem hoc ipſum pati. He quidem ipſeincaleſcunt propter in aere ferri. qui ꝓpter plagam motus fit ignis. Eorum autē que ſurſumvnūquodqꝫ in ſphera fertur. vt ip̄a quidem nigniantur. aerem aūt ſub circularis corꝑis ſphe