et mundo

Folioxxxij.

et iſtud ingenitū ⁊ ſempiternum. adhuc āt motum regulariter. intantū nobis dictū ſit.Hic ponit quartā rōem que ſumit̉ ex parte mouētiset ꝓcedit ꝑ quandā diuiſionē. Si em̄ in motu celi eſſetintēſio ⁊ remiſſio. vel ergo in infinito tꝑe intenderet̉ prius. ⁊ poſtea in infinito tēpore remitteret̉ aut ecōuerſo.vel ſemꝑ intēderet̉ Iſemꝑ remitteret̉. aut viciſſim intēderet̉ ⁊ remitteret̉. Sed quodlibet illoꝝ triū eſt impoſſibile. ergo impoſſibile eſt ꝙ in motu celi ſit intēſio ⁊ remiſſio. Primū ꝓbat dupl̓r eſſe impoſſibile. Primo. qꝛnihil videt̉ eſſe p̄ter naturā in infinito tēpore. ſed impotētia a qua fit remiſſio eſt p̄ter naturā. vt habituꝫ eſt. etgo eſt impoſſibile ꝙ aliqͥd in infinito tēpore ſit impotēsSecūdo ꝓbat. qꝛ nihil in equali tēpore videtur eſſe ẜmnaturā ⁊ p̄ter natura potēs ⁊ impotēs. quia qd̓ eſt preter naturam eſt in paucioribꝰ. Secundū etiā ꝓbat dupl̓r. ibi. Sed adhuc Primo. qꝛ ſi ſic motus celi eſſet infinitus ⁊ indeterminatus. qd̓ patꝫ eſſe falſum. nā omnismotus eſt ex aliquo in aliquid. vt probat̉ ſexto phiſicorum. ergo neceſſe eſt ꝙ ſit determinatus. Secūdo ꝓbatquia aliqͥs poteſt acciꝑe aliquod tēpus minimū in quocelū mouet̉. ita ꝙ in minori ip̄m nō contingit moueri. cūquelibet actio habeat determinatū tēpus quod nō tranſcendit. ſicut patꝫ de cythariſare ⁊ ambulare. ſed in talitēpore minimo nō intēditur. ergo nec poteſt remitti. cuꝫeadem rō ſit de vno ⁊ de altero. Terciū ſcꝫ ꝙ ſit impoſſibile motū celi viciſſim intēdi ⁊ remitti ſil̓r dupl̓r ꝓbat:ibi. Relinqͥtur itaqꝫ. Primo qꝛ hoc dicere videt̉ penitus irrōnabile eſſe ⁊ ſimile fictioni. cū nulla rō illius viciſſitudinis aſſignari poſſet. Secundo. qꝛ talis diuerſitas in motu celi non lateret. oppoſita em̄ iuxta ſe poſitamagis ſentiūtur. ⁊ tamen nihil tale ꝑcipimus. Ultimoaūt. qꝛ hic finit ſuam ꝯſideratōem de toto celo epilogatdicēs. ꝙ intantū ſit nobis dictuꝫ ꝙ ſit tm̄ vnū celū. ⁊ ꝙſit ingenitū ⁊ ſempiternū. ⁊ ꝙ regulariter moueat̉.Utrū motus pͥmi celi ſit vniformisQV.et regularis ¶ Pro reſpōſione conſiderandum eſt pͥmo. ꝙ aliqͥ poſuerūt drn̄tiam inter motum vniformē ⁊ regularē. quia vniformitas ſumit̉ ẜm ꝑtes mobilis. quādo ſcꝫ oēs ꝑtes equali velocitate mouent̉. quare illi dixerūt nullum corpus ſphericum vniformiter moueri. Sed regularitas ſumit̉ ẜm tempus quādo ſcꝫ eſt equalitas motus in toto tempore. Sꝫ de hacdrn̄tia ph̓s nullam facit mentionē. quia motum regularem vocat cuius nō intendit̉ neqꝫ remittitur velocitasſed in omni parte temporis eſt eque velox. ¶ Secūdoconſiderandū. ꝙ in celo quantū ad propoſitum ſufficitduo inueniūtur motus. vnus qui dicit̉ primus. ⁊ appellatur diurnus. ⁊ ille cōuenit pͥmo celo ꝑ naturam. et fitab oriente in occidēs circa polos mundi. Alius eſt motus qui inuenitur in inferioribus ſpheris ẜm naturamꝓpriam. ⁊ fit ab occidente in oriēs circa polos orbis ſignorum. Et qͣꝫuis de quolibet horum motuū poſſet queſtio intelligi. tamē ph̓s in textu loquitur de pͥma latiōe¶ Tunc dicendū eſt ꝙ motus pͥmi celi eſt vniformis ⁊regularis. id eſt equalis velocitatis in pͥncipio. medio. ⁊fine. vt probatum eſt ſupra in textu quattuor rōnibus.Et ita ſimiliter dicendum eſt de motibus inferiorumorbium. qͣꝫuis in illis appareat quedaꝫ irregularitas. ſꝫtamen nō eſt quando ſaltem comparantur ad ꝓpria centra ⁊ ad proprias cauſas mouentes.

¶ Qꝭ irregularitas poteſt alicuiNUANOA ꝓuenite ex duobus. Primo exdifformitate ⁊ indiſpoſitōe cauſe mouentis. Secundoex difformitate ⁊ indiſpoſitōe mobilis. Et ergo motusirregularis dicit̉ qui ꝓpter indiſpoſitiōem mouentis etmobilis eſt velocior in pͥncipio. vt patꝫ de motu violento. vel in medio vt patꝫ in motis motu ꝓgreſſiuo. vel infine ſicut̉ in motu grauium ⁊ leuiū. Et ꝑ oppoſituꝫ motus regularis dicitur qui eſt equalis velocitatis in principio medio ⁊ fine.F. Contra ſuppoſitum. Cauſa potēs ꝓducereſuū effectum ſine motu nō producit eū ꝑ motum. ſed celum poteſt producere ſuos effectus ſine motu. ergo nō eſt neceſſe in celo eſſe motum. Minor ꝓbat̉quia celum eſt pͥma cauſa. ¶ Dicendū ꝙ duplex eſt pͥma cauſa. quedā eſt pͥma cauſa ſimpliciter que agit pereſſentiam. ⁊ de illa cōceditur ꝙ poteſt effectū producereſine motu. Alia eſt pͥma cauſa pͥma ẜm quid .ſ. in genere corporum naturaliter agentiū. ⁊ talis nō poteſt producere ſuos effectus in iſtis inferioribus niſi ꝑ motūUF Omnis motus naturalis eſt velocior in fine¶qͣꝫ in pͥncipio. ſed motus celi eſt naturalis. igitur ⁊c̄. ¶ Dicendū ꝙ duplex eſt motus natural̓. Unꝰeſt circularis ſimplex. ⁊ talis nō eſt velocior in fine qͣꝫ inpͥncipio. Alius eſt motus naturalis rectus. ⁊ tal̓ quādo fit in medio vniformi eſt velocior in fine qͣꝫ in pͥncipionō tamen ꝓpter hoc eſt irregularis. Dicit̉ notāter (quādo fit in medio vniformi) quia ſi mediū nō eſſet vniforme. ſed in fine maioris reſiſtētie. tunc poſſibile eſſet talēmotum eſſe tardiorē in fine qͣꝫ in pͥncipio. ¶ Et ſi queratur de cauſa illius velocitatis. Dicendū ꝙ eſt iſta.quia vnūquodqꝫ quāto eſt fini ꝓpinquius tanto tenditfortius in illū finem. ſed terminus motus naturalis recti eſt finis ip̄ius mobilis. igit̉ mobile quāto eſt propinquius ſuo loco. tanto fortius tendit in ſuū locum. Eſttamen verū ꝙ in illa ꝓpinquitate ip̄i mobili nō addituraliqua virtis. ſed ſolū quidā conatus naturalis ipſiusvirtutis. Etiam virtus attractiua loci tanto magis attrahit quāto corpus locabile in eo eſt ſibi ꝓpinquius exeodem fundamēto. Sicut in ſimili magnes tanto velocius attrahit ferrū quanto ſibi eſt ꝓpinquiusUna pars celi velocius mouetur qͣꝫ alia. ergo¶ Imotus celi erit velocior in vna ꝑte qͣꝫ in alia.et ꝑ conſequēs nō eſt regularis. An̄cedens ꝓbat̉. quiapartes ꝓpinquiores polis tardius mouent̉ diſtantioribus a polis. quia partes diſtātiores in equali temporedeſcribūt maiorē circulum. ⁊ partes iuxta polos minorē¶ Dicendū ꝙ illud nō impedit regularitatem motusquia eſt equalis velocitas totius motus celi ꝑ totuꝫ tēpus. Etiā ꝑtibus ſphere nō ꝯuenit motus ẜm ſe. eo ꝙnō habēt actum proprium. ⁊ ideo nec eis ꝯuenit velocitas vel tarditas.In motibꝰ planetarū accidit variatio veloci¶ . tatis. pꝫ qꝛ planeta qn̄qꝫ eſt directus. qn̄qꝫ retrogradus. ⁊ qn̄qꝫ ſtationariꝰ. ⁊ ꝓ tāto qn̄ꝫ citius exitvnū ſignū qͣꝫ aliud. ¶ Qd̓m ꝙ licꝫ in motibꝰ planetaꝝappareat q̄dā irregularitas ꝓpter cās ſuꝑius aſſigͣtas.tn̄ in veritate ibi nulla ē irregularitas. qꝛ qͥlibet motꝰ total̓ alicuiꝰ orb̓ eſt regularis in ꝯꝑatōe ⁊ ꝓportiōe ad ſuūꝓpriū cētrū. licꝫ videat̉ irregularis ad centrū mūdi.

ff iij