Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXIXv
Einzelbild herunterladen
 

SecundusDe celo

entibus. Nunc aūt quod videtur dicendū Siem̄ natura ſemꝑ facit contingentiū quod opti. eſt aūt quemadmodū earum que in rectumlationū. que ad ſuperiorē locum honorabilior.diuinior em̄ locus qui ſurſum eo deorſuꝫ. eodem modo qui ad anterius eo ad poſteriusſe habet ſiqͥdem ad dextrum ſiniſtrū quemadmodū dictū eſt prius. teſtificat̉ etiam dicta dubitatio. quoniā habet prius et poſterius.Hec em̄ cauſa ſoluit dubitationē. ſi em̄ habetvt contingit optime. hec vtiqꝫ erit cauſa dicti.Optimū em̄ moueri ſimplicē motum inceſſabilem. hunc ad honorabiliusIſtud eſt quartuꝫ capl̓m. in quo ph̓us determinat dehis que ꝑtinent ad motū eius. Et diuidit̉ in duas partesIn prima determīat de motus. In ſcd̓a agit de vniformitate motus celeſtis. ibi. De motu autē ip̄ius. Circaprimū tria facit. qꝛ pͥmo ꝓponit q̄dam ex qͥbus oritur dubitatio Dicēs pͥmo ꝯtingit aliqͥd dupl̓r moueri aliquē circulū. vno ab a ad b. ſcd̓o ab a ad g. Et hoc eritmanifeſtū ſi punctus a ſignet̉ in aliquo circulo ab eo ducat̉ dyamēter in ſuꝑiori ſemicitculo ſignet̉ punctus b etin inferiori pūctus g. tunc cōtingit dupl̓r moueri per hunccirculū vt patuit. Secūdo ꝓponit ph̓us iſti duo motꝰnon ſunt cōtrarij. ſicut dictū eſt in pͥmo libro. qꝛ ſi eſſenttrarij tunc oporteret cōuenirent naturis cōtrarioꝝ mobiliū. ita vnus attribueret̉ vni mobili alius contrarioTunc ibi (Sed ſi nihil) ph̓us ſcd̓o mouet vnā dubitationē. cum hoc remouet vnā cauillatōem. Dicit ergoprimo eſt manifeſtū ex p̄miſſis in ſempiternis nihil accidit cōtingenter aut caſualit̓. ſed celū eſt ſempiternū ſimiliter motꝰ eius. Ergo nabiliter querit̉ ꝓpter quā cauſam celū mouet̉ verſus vnā ꝑtem. verſus aliaꝫ putaab ori ente verſus ſuꝑius hemiperiū. verſus inferiꝰqꝛ neceſſe eſt hoc ſit vnū principiū habēs cauſam vel ip̄ius ſit aliqua cauſa vel aliqd̓ principiū pͥus ſicut etiāhuius celū eſt ſpherice figure eſt aliqͣ cauſa. qꝛ ſcꝫ prioricorpori debet̉ prior figura Tūc ibi (Forte qͥdem igit̉.Soluit vnā cauillatōem. qꝛ aliquis forte diceret tētarede om̄ibus enumerare nihil p̄termittere eſt ſignum autmulte ſtulticie aut multe promptitudinis .i. p̄ſumptionisDicit ph̓s eſt iuſtū om̄es ſimpl̓r increpare. ſed oportet videre que ſit eoꝝ cauſa dicendi qualiter ſe habeāt incredēdis. Oportet em̄ pͥmo videre an hoc faciant ex amore veritatis aut ad oſtentatōem ſapiētie. Secūdo oportcōſiderare quo ſe habeat aliqͥs in credendo. vtruꝫ ſcilꝫhabeat debilē certitudinē ẜm cōem modum hominuꝫ. velvtrū firmius certius cognoſcat ſupra cōem modum hominū quia ſi aliquis tali modo cognoſcat oꝑtet illi magꝭreddere gratias qͣꝫ increpare. Tunc ibi. Nūc āt Ph̓stercio ſoluit illam dubitatōem. Dicens nabile videtur. ſi non ſit adeo certum celū moueri verſus vnaꝫ partem. ſcꝫ ad anteriorem. Probat. qͥa inter ea que contingitfieri. natura ſemꝑ facit id quod eſt optimū. qꝛ ip̄a mota eſtaprimo principio. quod eſt eſſentia bonitatis. ſed eſt melicelum moueri ad anteriorem partem. ergo. Minor probatur. quia ſicut in motibus rectis motus ſurſum eſt dig

nior om̄ibus alijs. eo locus ſurſum eſt dignior ſicut patet de homīe. ita ſimiliter in motibꝰ circularibꝰ ille eſt honorabilior qui eſt verſus ꝑtem anteriorem. quia pars anterior eſt dignior pon̄eriori. ſicut etiā dextrum eſt dignius ſiniſtro. ſicut ſupra dictum eſt. Et ergo hec dubitatio teſtificat̉ in celo ſit ante retro. de qͥbus tamē ſuꝑius nullāfecit mentionem. Et hec diſtinctio anterioris poſterioris ſoluit dictam dubitationemPhiſoſophus ſuperius aſſignauit diſtinctiōeꝫ . partiū celi ex principio motus. quia motus celi videtur iicipere ab vna parte determīata ab aliaHic vero aſſignat rōnem illius motus ex diſtinctiōe partium celi. ergo videtur ille ꝓceſſus ſit circularis Dicendū ẜm doctorem ſanctū diſtinctio partiū celi eſt cauſa motus celi incipiat ab hac parte non ab alia. ſꝫ motum incipere ab vna parte non ab alia eſt ſignū diſtinctionis partiū celi. ſed cauſa illius diſtinctōis eſt virtus anime mouentis celum attributa diuerſis partibus celi. Siergo ſignū ad cauſam reducat̉ nulla erit circulatio. Sicutin ſimili ꝓbamus cor moueri motuꝫ vene pulſatilis. ſedſi queratur. que ſit cauſa motus vene pulſatilis. diceturhoc eſt propter motum cordis.Motus celi eſt verſus vnā partem. ergo pote L. rit quādoqꝫ eſſe verſus aliam. Tenet cōſequentia. quia ſi vnū contrarioꝝ ſit in natura reliquū Dicēdum illi motus in diuerſis partibꝰ circuli ſunt ꝯtrarij. ſed habēt modum oppoſitōis ẜm quid. In perpetuis non eſt aſſignāda cauſa. ſed motusceli eſt perpetuus. ergo ip̄ius non erit aliqua ratōnabilis cauſa Dicenduꝫ in primo ſempiterno quodeſt ſempiternū per eſſentiā non eſt aliqua cauſa querenda.tamen his que ſunt ſempiterna participatione ſitut eſtmotus celi poteſt inquiri cauſaDe motu aūt ipſius qꝛ regularis eſt irregularis. deinceps vtiqꝫ dictis erit pertranſire.Dico aūt hoc de pͥmo celo de prima latione.In his em̄ que deſubtus plures lationesueniūt in vnū Si em̄ irregulariter mouebiturmanifeſtum intenſio erit virtus remiſſio.Om̄is em̄ irregularis latio remiſſionē habꝫet intenſionē virtutē. virtus aūt eſt: aut vndefertur. aut quo aūt circa mediuꝫ. puta forte. hisquidē ẜm naturā quo ferunt̉. his autē qui p̄ternaturā. Unde ꝓiectis aūt circa mediū puta forte his que ẜm naturā ad qd̓ ferunt̉ his aūt quepreter naturā circulationis aūt non eſt neqꝫ vn̄neqꝫ quo. neqꝫ mediū neqꝫ em̄ principiū neqꝫ finis. neqꝫ mediū ip̄ius eſt ſimpl̓r. Tempore em̄ſempiterno longitudine ſimul ducta infrangibilis. Quare ſi virtus ip̄ius lationis. neqꝫ irregularitas erit. Irregularitas em̄ fit propter remiſſionem intenſionem.ofiIſta eſt ſcd̓a ꝑs huius capituli in qua ph̓s determinat de vniformitate motus celi. Dicēs poſt p̄dicta