SecundusDe celo
tias poſitionū ex natura rei diſtinctas. Minor ꝓbaturinductiue. qꝛ plāte hn̄t in ſe pͥncipiū motus augmenti ⁊decremēti. ⁊ ergo in eis eſt ſurſum ⁊ deorſum. Sed aīalia imꝑfecta hn̄t in ſe pͥncipia augmēti ⁊ ſenſatōis. quare hn̄t qͣttuor drn̄as poſitionū .ſ. ſurſum. deorſum. an̄ etretro. Perfecta vero aīalia cum iſtis duobꝰ pͥncipijs habēt etiā principiū motus ꝓgreſſiui. ⁊ gͦ hn̄t ſex drn̄tiaspoſitionū ex natura rei diſtinctas. Scd̓m ſcꝫ ꝙ in inaīatis nō diſtinguant̉ ex natura rei ptꝫ. qꝛ in nullo corpoꝝinaīatoꝝ videmus aliqd̓ pͥncipiū vn̄ incipiat motus. vepatuit ex expōne lr̄ali ſancti Thome circa textū habitaQꝭ pythagorici poſuerunt ſex¶ A A O dentias poſitionū eqliter in oibus exiſtere. ⁊ tamē ſolū fecerūt mentionē de dextro etſiniſtro ꝓpter duas cauſas. Prima. qꝛ pythagorici reduxerūt omīa entia ad duo pͥncipia. ſcꝫ ad bonū ⁊ malumqꝛ ip̄i credebant omnē numerū cōprehendi ſub denario.et ſic poſuerūt decē ex parte boni. ⁊ decē oppoſita ex ꝑtemali. vt patꝫ qͥnto methaphiſice Per hoc tamē ꝙ fecer̄tmentionē de vno intelligebant omīa alia que ſunt ſui generis. Et ergo ip̄i ꝑ dextrū ⁊ ſiniſtrū intellexerūt om̄esalias poſitōes. qꝛ ꝑ dextrū intelligebant ſurſum ⁊ āterius que referunt̉ ad bonū. ſed ꝑ ſiniſtrū intelligebāt deorſum ⁊ poſterius. qꝛ illa referūt̉ ad malū Et quādoquerebat̉. qͣre magis poſuerunt dextrū ⁊ ſiniſtꝝ qͣꝫ alia.dixerūt ꝙ ideo. quia illa manifeſtius referunt̉ ad bonū ⁊malū. qꝛ conſueuimus bonā fortunā vocare dextram. ⁊malā ſiniſtrā. Secūda cauſa. qꝛ ẜm ip̄os in qͥbuſcūqꝫ inueniunt̉ dextrū ⁊ ſiniſtrū inueniūtur ⁊ alia. ſꝫ nō ꝯuertitur. ¶ Et qn̄ querit̉. qͣre tūc potius attribuerūt celo dextrū ⁊ ſiniſtrū qͣꝫ alia. Rn̄det doctor ſanctus. ꝙ hͦ forteiō fecerūt. qꝛ in celo ē motus local̓ ad quē ꝑtinet dextrūet ſiniſtrū. nō aūt augmentū ad quod ꝑtinet ſurſum ⁊ deorſum. Neqꝫ alteratio ſenſus ad quā ꝑtinet an̄ ⁊ retro.Uel iō. qꝛ ſurſum ⁊ deorſum an̄ ⁊ retro diuerſificāt̉ ẜmfigurā. nō aūt dextrū ⁊ ſiniſtrū. ſed ꝑtes celi ſunt circulares. ⁊ nō diuerſificant̉ ẜm figurā. igit̉ ⁊c̄.Differētie poſitionū ſumunt̉ a terminis dimē¶ ſionū. ſed in corꝑibus inaīatis ſunt termini dimenſionū. igit̉ in eis erūt drn̄tie poſitionuꝫ. ¶ Qd̓m ꝙiſte drn̄tie poſitionū nō diſtinguunt̉ ex natura rei abſolute ẜm terminos dimēſionū. ſed ẜm ꝙ in eis ſunt pͥncicipia aliquoꝝ motuū q̄ in inaīatis nō reꝑiunt̉. ¶ Et qn̄d̓r. inaīata hn̄t in ſeip̄is pͥncipia ſuoꝝ motuuꝫ. ꝓbat̉. qꝛhn̄t gͣuitate ⁊ leuitatē qͥbꝰ nata ſunt moueri. vt pꝫ octauo phiſicoꝝ. Qd̓m ẜm doctorē ſcm̄. ꝙ inaīata nullū hr̄in ſe pͥncipiū motus p̄t intelligi dupl̓r. Uno mō qꝛ nonhn̄t pͥncipiū motus actiuū. qd̓ ſcꝫ mouet. ſed mouēturab exteriori mouēte quod ē generās vel remouēs ꝓhibēs. licet bn̄ habeāt pͥncipiū paſſiuū vt ꝓbat argumētū.Alio mō p̄t intelligi qꝛ in corꝑibus inaīatis nō inuenit̉aliqͣ pars determinata a qͣ incipit motus. ſed mouētureqͣliter ex om̄i ꝑte Sic aūt nō eſt de corporibꝰ animatisvt patuit circa textum.Nobis aūt quoniā determinatuꝫ eſt pͥus ꝙin habētibus pͥncipium motus tales virtutesexiſtūt. Eſt aūt celū aīatum ⁊ habet motus pͥncipium. manifeſtū quoniā habet ſurſum ⁊ deorſum. ⁊ dextrum et ſiniſtrum.
Poſtqͣꝫ ph̓s determinauit de partibꝰ ſitualibus celi ẜm opinionē alioꝝ. Hic cōſequēter in hac ſcd̓a partedeterminat de his ẜm opinionē ꝓpriam Et tria facit. qꝛpͥmo oſtēdit ꝙ oportet illas drn̄tias eſſe in celo. Secudo oſtēdit ẜm quā dimenſionē celi accipiant̉ ſurſuꝫ ⁊ deorſum in ip̄o. ibi. Dico aūt. Tertio oſtēdit que ꝑs in celo ſit ſurſum ⁊ q̄ deorſum. ibi. Poloꝝ aūt. Circa pͥmūpͥmo oſtēdit ꝓpoſitum dicēs ꝙ in celo ſunt ſex drn̄e poſitionū ẜm diuerſas virtutes ꝑtium diſtincte. ⁊ nō ſoluꝫẜm habitudinē ad nos. Probat. qꝛ in aīatis habētibusin ſe actiuū pͥncipiū ſui motus ſunt ille ſex dr̄ntie ex natura rei diſtincte. ſed celū eſt aīatum habēs in ſe pͥncipiſui motus. ergo in ip̄o ſunt iſte ſex dentie poſitionū Minor ꝓbat̉. qꝛ neceſſe eſt om̄ia mobilia reducere ad vnuꝫprimū quod eſt mouēs ſeip̄m. ⁊ habet in ſe pͥncipiū motus actiuū. ⁊ nō ſolū paſſiuū ſicut quidā poſuerūt qͥ dixerunt celū eſſe animatū .i. habere quandā vitā ꝯplantatam corꝑi celeſti. ita ꝙ in eo nihil aliud ſit aīa qͣꝫ naturatalis corꝑis. Sed iſtū intellectū oſtēdit ph̓s eſſe falſuꝫin duodecimo methaphiſice. vbi dicit ꝙ primū mouensom̄ino īmobile mouet celū ſicut deſideratū ⁊ intellectūqͣre oportet in celo eſſe animā appetentē ⁊ intelligentemEt iſta aīa ꝯiungit̉ celo ſicut motor mobili. ſꝫ tu ẜm eēeſt ſeparata. At ergo motꝰ celi eſt ab aīa eius ſicut a pͥncipio actiuo. licet etiā ſit anatura celi ſicut a pͥncipio ſecūdario ⁊ paſſiuo..y F Utrū in celeſti corꝑe. ſint ſex drn̄tieV.poſitionū ex natura rei diſtīcte ¶ DiIcendū ꝙ ſic. vt ptꝫ ꝑ ꝓbatōem ph̓i immediate poſitamEſt tn̄ verū ꝙ iſte ſex differētie poſitionū differēter diſtinguūtur ex natura rei in aīalibus ꝑfectis ⁊ in celo. qꝛin aīalibus ꝑfectis in qͥbus ſunt tria pͥncipia motuū. ſcꝫpͥncipiuꝫ augmēti ſenſatōis ⁊ motus localis diſtinguūtur ẜm illa pͥncipia. Et vltra hoc etiā diſtinguūtur ẜmdiuerſas habitudines ad motū localē aīalis. Sed in celo ſolum diſtinguunt̉. ẜm diuerſas habitudines ad motū localem. Et ſumit̉ hic celū ꝓ aggregato ex corporeceleſti ⁊ intelligētia ex qͥbus fit vnū. nō ẜm eſſe. ſed ſolūẜm oꝑari. ⁊ hoc mō celū hꝫ pͥncipiū actiuū ſui motꝰ.T Areſtoteles p̄termittit determinare qͥd ſit au¶ L. terius ⁊ poſterius celi. ergo videt̉ ꝙ ille differētie nō ꝯueniant celo ¶ Soluit doctor ſcūs. ꝙ hͦ p̄termittit tanqͣꝫ manifeſtū ex his que determinant̉. qꝛ motus aīalis incipit a dextris. ⁊ ꝓcedit in ante ⁊ nō retrorſum. Sic etiā celū mouet̉ ab oriente verſus hemiſperium ſuꝑius. qd̓ apparet ꝑ eleuatōem ſtellarū orientiū. etergo tale hemiſperiū eſt an̄. ſed hemiſperium inferiuseſt retro.K In aīalibus ſꝑ eadē pars eſt dextra ⁊ eadem¶ . ſiniſtra. ſed hoc nō videt̉ obſeruari in celo. igit̉Qinor ꝓbatur. quia illa ꝑs que pͥus fuit in oriēte ⁊ dextra poſterius eſt in occidente ⁊ ſiniſtra ¶ Reſpōdet doctor. ꝙ hoc argumentū ſoluit̉ per hoc qd̓ dicitur octauophiſicoꝝ. ꝙ pͥncipium mouēs celū non mouet̉ ẜm accidens ſicut pͥncipium mouēs animalia inferiora. Ergoin celo illa virtus mouentis intelligit̉ quaſi immobiliterſtans. etiā partibus celi motis. ⁊ ergo ſemꝑ dextrū celieſt in oriēte. quācunqꝫ partē ſingularē celi ꝯtingat ibi eēSed in aīalibus principiū mouens mouet̉ ẜm accidenset ergo ſemper reſidet in vna parte ¶ Et quādo repli