et mundo

Folio xxv

Ipfrimdextrū eſt pͥncipium latitudinis. ⁊ ante eſt pͥncipiū laticis. ſed longitudo eſt pͥor latitudine ⁊ ꝓfunditate.igit̉. Secūdo ꝓbatur ex ꝑte motuū. qꝛ motus augmenti incipit a ſurſum. vt maxime patꝫ in hoībus in qͥbusmotus augmenti incipit in orificio oris ẜm ꝙ ibi trahit̉alimentū quod eſt materia augmētatōis. ſed in plantisincipit a radicibus q̄ ꝓportionant̉ ori. Et motus localis incipit a dextro. ſed motus ſenſatōis incipit ab anteEt qꝛ motus augmēti eſt pͥor motu ſenſitiuo. ⁊ motꝰſenſitiuus eſt pͥor motu locali in aīalibus. ideo patet ordo illarū differentiaꝝ ¶ Ex illa rōne infert ph̓s ꝙ nōin om̄i corꝑe querendū eſt ſurſum ⁊ deorſum dextruꝫ etſiniſtrū. poſterius ⁊ anterius. qꝛ illa ſunt pͥncipia qͦrundam motuū. ⁊ ergo ſunt ſolū in corꝑibus aīatis que habent in ſeip̄is pͥncipium motus. ſed in inaīatis nō videmus aliqd̓ pͥncipiū vnde incipiat motus. qꝛ aliqua corpora inaīata om̄ino nō mouent̉ ſicut illa que ſunt in proprijs locis. alia vero mouent̉ ſed tamē ſimiliter ab omni ꝑte. ita ꝙ motus talis aut ſolum eſt ſurſum aut ſoluꝫdeorſum. ⁊ nō eſt in eis alia differētia ſitus nec incipit ineis pͥus motus in vna ꝑte qͣꝫ in alia. vt patꝫ in corporibus naturalibus quādo ſunt extra loca ſua. Subdit tamē ph̓s ꝙ in corꝑibus inaīatis ſunt p̄dicte ſex differentie poſitionū ꝑ comꝑationē ad nos. Et hoc tripliciter.Uno modo ꝑ iuxtapoſitōem. ⁊ ſic illud dicimus dextꝝquod eſt nobis poſitū ẜm noſtram dextram. quēadmodū diuinatores .i. augures faciūt. Alio modo ꝑ ſimilitudinē ad ꝑtes noſtras. ſicut in ſtatua dicimꝰ dextrū qd̓eſt ſimile dextro noſtro. Tercio ꝑ ꝯtrariā poſitōem. dicendo ſcꝫ illud ſiniſtrū quod eſt oppoſitū noſtro dextroet dextrū quod eſt oppoſitū noſtro ſiniſtro. ſicut patꝫ inimagine que reſultat in ſpeculo. Sꝫ in ip̄is rebus inaīatis ẜm ſe cōſideratis nulla inuenit̉ diuerſitas taliū partium. ⁊ ergo ſi vertant̉ illud quod eſt dextrū fit ſiniſtrumet econtra. ſic aūt non eſt de animatis.Propter quod ⁊ pithagoricos vtiqꝫ qͥs ammirabit̉. quia duo ſola hec pͥncipia dicebāt dextrum et ſiniſtrū. Quattuor aūt dereliquerūt nihil minus principia entia. Nihil em̄ minoremdifferētiam habet quī ſurſum ad que deorſum.et que anterius ad que poſterius qͣꝫ dextra et ſiniſtra in omnibus animalibus. hec quidem em̄virtute differūt ſolum. hec aūt et figuris. ⁊ ſurſum ⁊ deorſum om̄ibus aīatis. Similiter ⁊ aīalibus ⁊ plantis. Dextrū aūt ⁊ ſiniſtrū nō exiſtitin plantis. Adhuc aūt vt longitudo latitudineprior ſi ſurſum longitudinis pͥncipium. dextrūaūt latitudinis. pͥoris aūt principiū prius. pͥusvtiqꝫ erit ſurſum dextro ẜm generatiōem quoniam multotiēs dicit̉ prius Adhuc aūt ſi ſurſumqͥdem eſt vnde motus. dextrū aūt a quo anterius aūt ad quod ſaltem ſic vtiqꝫ habebūt quandam virtutē pͥncipij. q̄ ſurſum ad alias ſpēs Iōqꝛ dereliquerūt principaliora pͥncipia. iuſtū eſtipſos increpare. Et quia hec in oībus ſimilitputabant exiſtere.

itHic ꝯſequēter ph̓s oſtēdit pythagoricos male attribuiſſe celo hmōi drn̄tias. Et hoc tribus mōis Primoqꝛ cū ſint ſex differentie poſitionū mirabile videtur qͣreſolū duas attribuerūt celo. alias aūt duas reliqueruntScd̓o. qꝛ p̄termiſerūt pͥncipales. ⁊ poſuerūt minus pͥncipales. Qꝭ aūt ille qͣttuor (quas p̄termiſerūt) ſint pͥncipales. Probat qͣttuor rōibus. Prima. qꝛ oppoſitio aliarū drn̄tiarum eſt in ꝟtute ⁊ figura. ſicut ptꝫ de ꝑte anteriori ⁊ poſteriori. ſuperiori ⁊ inferiori. Sed oppoſitiointer dextrū ⁊ ſiniſtrū eſt ſolum in virtute ⁊ nō in figura. Sed ꝙ differāt in virtute patꝫ. qꝛ manus dextra eſtfortior qͣꝫ ſiniſtra ⁊ ſil̓r humerus dexter eſt fortior qͣꝫ ſiniſter ad motū. licet ſiniſter ſit fortior ad portandū onusEtiā pes dexter eſt fortior quo ad motū. ſꝫ ſiniſter eſtfortior quo ad fixionē. Secūda rō. quia ſurſum ⁊ deorſum ſunt pͥora alijs cū reperiant̉ in oībus animatis. ſcꝫtā aīalibꝰ qͣꝫ in plātis. ſed dextrū ⁊ ſiniſtrū nō ſunt in plātis. Tertia ro. qꝛ principiū prioris eſt pͥus. ſed ſurſumet deorſum ſunt pͥncipiū prioris qͣꝫ ſint dextrū ⁊ ſiniſtrūergo ſunt pͥora Minor ꝓbatur. qꝛ ſunt pͥncipium longitudinis. dextꝝ aūt ⁊ ſiniſtrū ſunt pͥncipium latitudinisSed lōgitudo ẜm geometras eſt pͥncipiū latitudinis.quia linea mota facit ſuꝑficiem. ergo eſt pͥor ẜm viā generatōis. Quarta rō. quia motus augmēti eſt magiseſſentialis ⁊ magis intrinſecus animali qͣꝫ motus localis. ſed ſurſum eſt pͥncipiū motus augmēti. ⁊ dextrū eſtpͥncipiū motus localis. ergo ſurſum eſt magis pͥncipaleqͣꝫ dextrū. Uel aliter ſurſum eſt pͥncipium vn̄ motus localis. qꝛ in capite quod eſt ſurſum viget ſenſus qui eſtmouēs in animalibus. vt ptꝫ tercio de aīa. ſed dextrumeſt illud a quo incipit motus localis. quia ꝑs dextra pͥmo mouet̉. ⁊ anterius eſt verſus qd̓ mouet̉ aīal. ſed pͥncipiū mouēs eſt pͥncipalius pͥncipio illo quo aliqͥd mouet̉. Ex illis qͣttuor rōibus cōcludit ꝙ iuſtū eſt vituperare pythagoricos. qꝛ dereliquerūt pͥncipaliora pͥncipianō attribuētes ea celo. ¶ Tūc in fine ibi. Et quia hec.Ponit terciū modū increpādi dicēs. ꝙ etiā ſunt increpandi qꝛ ponebāt dextrū ⁊ ſiniſtrū ſimiliter exiſtere inom̄ibus rebus. cū tamē nō ſint niſi in aīalibus perfectisvt ſupra dictum eſt.F Utrū in om̄i corꝑe reꝑiātur ſex diV ferētie poſitionū ex natura rei diſtincte ¶ Pro rn̄ſione notandū. ꝙ ſex differētie poſitionūduplicit̓ diſtinguūtur. Uno mō vt termini vel pͥncipiadimenſionū q̄ ſunt in om̄i corꝑe. qꝛ ſurſum eſt pͥncipiuꝫlōgitudinis. dextrū latitudinis. anterius aūt ꝓfunditatis. Et hec diſtinctio ſolū attendit̉ ẜm ſitū ⁊ nō ẜm virtutē neqꝫ ẜm figurā. Alio mō diſtinguūtur ẜm principia motuū. qꝛ in aīalibus ꝑfectis ſurſum dicit̉ illa ꝑs ꝑquā ſumit̉ alimentū ꝑ quod fit augmētatio. ⁊ aliud extremū oppoſitū dicit̉ deorſum Sed an̄ dicitur illa parsvbi incipit motus ſenſatōis. ꝑs vero oppoſita d̓r retroEt dextrū d̓r illa ꝑs a qͣ incipit motus localis in aīali ꝑfecto. ſed extremū oppoſitū d̓r ſiniſtrū ¶ Tūc d̓r ad qͣſitum. ꝙ p̄dicte ſex dentie poſitionū ſunt in aīatis ex natura rei diſtincte. ſed in inaīatis ſolū diſtinguūtur ꝑ ꝯꝑatōem ad nos iuxta triplicē modū circa textū expoſitumet nō ex natura rei. Primū probat̉. qꝛ differētie poſitionū diſtinguūtur ex natura rei penes termīos ⁊ pͥncipiadimēſionū inqͣntum in eis ſunt annexa pͥncipia motuūſed aīata habēt in ſeip̄is pͥncipia ſuoꝝ motuū. gͦ hn̄idrū

ee ij