folioSECC.1
Hic ph̓us ponit ẜcatōnem huius qd̓ d̓r poſſibile etimpoſſibile Dicens ex qͦ ea q̄ dicta ſunt circa ẜcatōemgeniti ⁊ ingeniti corruptibilis ⁊ incorruptibil̓ ita ſe habent. ꝯſiderandū eſt ꝯn̄r quō dicat̉ aliquid poſſibile etimpoſſibile. qꝛ illa duo ponunt̉ in definitōibꝰ incorruptibilis ⁊ ingeniti qn̄ ꝓprie capiunt̉. qꝛ incorruptibile pꝫprijſſime d̓r nō ſolū qd̓ nō p̄t corrūpi. ſꝫ nec etiā quocuqꝫ mō aliqn̄ eſſe et poſtea nō eſſe. Sed ingenitum ꝓpried̓r qd̓ eſt īpoſſibile eſſe et nō eſſe. et qd̓ nō p̄t fieri ita ſcꝫqd̓ pͥus nō ſit et poſtea ſit. Sicut dyametrū quadratieſſe ſymetrū .i. ꝯmenſuratū lateri quadrati eſt ingenitūqꝛ nullo mō p̄t accidere eē. Tūc ſtatim ponit modospoſſibilis et impoſſibilis. Dicens ꝙ aliquid d̓r poſſibile vel impoſſibile dupl̓r. vno mō abſolute qd̓ ſcꝫ ẜm ſeeſt tale ꝙ poſſit eſſe verum vel nō poſſit eſſe veꝝ propterhabitudinē terminoꝝ adinuicem. qꝛ qn̄ termini non repugnant d̓r aliqͥd poſſibile. ſed qn̄ repugnant d̓r īpoſſibile. Alio mō d̓r aliqͥd poſſibile vel impoſſibile ẜm potentiā actiuā vel paſſiua ẜᵐ ꝙ aliqd̓ agens aut patiensp̄t aūt nō p̄t. Et hec ẜcatio maxime ꝯgruit rebꝰ naturalibꝰ. Dicit̉ gͦpoſſibile iſto mō ꝑ reſpectū ad finē .i. ꝑ vl̓timū et ꝑ maximū ad qd̓ p̄t ꝑ virtutē ſue excellentie .i.ꝑ virtute q̄ attribuit̉ rei ẜm excellentiſſimū in qd̓ p̄t. Sicut exempli gratia. ſi Sortes poſſet moueri ꝑ centumſtadia et nō plus vel leuare centū talenta et non plura.tunc d̓r ſibi poſſibile ābulare centū ſtadia vel leuare centum talenta et nō d̓r poſſibile ſibi ambulare vel leuareqͥnquaginta vel ſexaginta qͣꝫuis etiam poſſꝫ in illa. quiavirtus cuiuſlibet rei determinatur per vltimū ⁊ maximum in qd̓ p̄t et nō penes illa que ꝯtinent̉ infra vltimūqͣꝫuis in illa poſſet. qꝛ qd̓ poteſt in maius poteſt ⁊ in minus. Et hinc eſt ꝙ virtus eſt vltimū potentie .i. determinatur ꝑ vltimū in qd̓ p̄t vt habet̉ in alia tranſlatōe. Etꝑ oppoſitū d̓r impoſſibile alicui quicqͥd excedit illd̓ maximū in qd̓ p̄t illud. ſicut ergo poſſibile determinat̉ permaximū in qd̓ p̄t in quo attendit̉ virtus eius ita īpoſſibile determinat̉ ꝑ minimū eoꝝ in qͣ nō p̄t in quo ꝯſiſtiteius debilitas. Sicut exempli gratia. ſi maximū in qd̓p̄t aliqͥs ſit ire ꝑviginti ſtadia. minimū eius in qd̓ nō p̄teſt viginti ⁊ vnū et ꝑ hoc determinat̉ eius debilitas nōaūt ꝑ hoc ꝙ nō p̄t ire per centū vel mille.Nihil aūt nos turbet. determinet̉ em̄ ẜm excellentie terminū dictū qd̓ ꝓprie poſſibile Forſitan em̄ inſtabit quis vtiqꝫ. quaſi non neceſſequod dictū eſt. Uidens em̄ ſtadium nō vtiqꝫ q̄intus videbit magnitudines. ſꝫ ꝯtrariū magispotens videre punctū aūt audire paruū ſonumet maiorē habebit ſenſum. ſꝫ nihil differt ad rationem. Determinet̉ em̄ aūt in virtute aut in reexcellentia. Quod em̄ dicit̉ manifeſtū viſus qͥdem em̄ qui minoris excedit. velocitas autemque maioris.Hic ph̓s excludit quandā obiectōem. dicens ꝙ nihil debet nos turbare quin illud qd̓ ꝓprie d̓r poſſibile ſitdeterminandū ẜm terminū excellentie et ꝑ maximū. licꝫvideat̉ habere inſtantiā in viſu ⁊ alijs ſenſibꝰ. qꝛ ille quividet aliquā magnā qͣꝫtitatē. puta vnius ſtadij non p̄tꝓpter hoc videre magnitudines minoris quantitatis q̄
infra illā quātitatē ꝯtinent̉ ſꝫ accidit magis ꝯtrariū. qͥaiſte qͥ p̄t videre punctū .i. aliqd̓ minimū ſenſu ꝑceptibile aut etiā qͥ p̄t audire paruū ſonū p̄t et maiore ſentire.Sed d̓t ph̓s ꝙ hoc nihil differt ad rōem qua determinabat̉ ꝙ poſſibile determinat̉ ẜm excellentiā. qꝛ aliter attendit̉ vltimū in virtutibꝰ actiuis ⁊ paſſiuis. qꝛ in virtutibꝰ actiuis attenditur ex ꝑte rei in quā fit actio ita ꝙ illavirtus eſt maior q̄ p̄t in maiorē effectū. Et in illis hꝫ locum qd̓ dictū eſt. vt ptꝫ in exemplis ſuperius adductꝭSed in potentijs paſſiuis attendit̉ excellentia ẜm virtutem ip̄ius potentie. qꝛ viſus qͥ eſt ſenſitiuus minoriscorporis excedit in virtute viſum qͥ eſt ſenſitiuus maioris. quanto em̄ aliquid eſt paſſibilius tanto p̄t a minorimoueri. ⁊ hec excellentia eſt in virtute nō in re. Sꝫ velocitas eſt excellentior q̄ eſt maioris magnitudinis. qͥaillud eſt velocius qd̓ in eodē tꝑe mouet̉ ꝑ maius ſpaciūet talis excellentia nō ſolū eſt in ꝟtute ſꝫ etiā in re.F Utꝝ oīs potentia determinetur ꝑQV. maximū Qd̓m q oīs potentia diIterminat̉ .i. determinate cognoſcit̉ quanta ſit ꝑ maximūvel ex ꝑte rei vel ex ꝑte ꝟtutꝭ Probat̉. qꝛ potentia actꝰet obiectū hn̄t ſe ꝓportionabiliter ſꝫ nō q̄cūqꝫ actꝰ eſt ꝓportio natus potentie ſꝫ ſolū vltimus ⁊ maximꝰ actꝰillius potentie. cui nō ꝓportionat̉ qd̓cūqꝫ obiectū cadēsſub illa potentia ſꝫ ſolū vltimū ⁊ maximū. gͦ ſeqͥt̉ ꝙ potentia nō determinat̉ niſi ꝑ maximū. Etia nulla res incōplemento ⁊ termino ſuo cognoſcit̉ niſi ꝑ illud qd̓ ē vltimū ⁊ maximū in re ip̄a. qꝛ ꝑ illud res cognoſcit̉ in determinata ſpē. Sicut in ſil̓i hō nō cognoſcit̉ ꝑ ſenſibile.ſꝫ ꝑ rōnale nec menſurat̉ tricubitū ꝑ magnitudinē bipedalem. Et dictū eſt notāter ex ꝑte rei vel vittutis. quiapotentia actiua terminat̉ ad maximū ex ꝑte rei. qꝛ quicqͥd p̄t agere in maius p̄t agere ⁊ in minꝰ. Sꝫ potentiapaſſiua terminat̉ ad maximū ex ꝑte ꝟtutis. qꝛ illud hꝫmaiore virutē paſſibilitatis qd̓ p̄t pati a minori qͣꝫ qd̓ ſolum patitur a maiori-Si detur illud maximū ī qd̓ p̄t potētia actiuaoꝑtꝫ ꝙ iſta potētia actiua excedat illud maxmum. Uel gͦ excedit exceſſu diuiſibili aut indiuiſibili.Nō ſcd̓m qꝛ in indiuiſibili nō fit exceſſus. Si diuiſibilitunc diuidat̉ ille exceſſus in duas ꝑtes ⁊ addat̉ illi maximo vna ꝑs correſpondēs medio exceſſui tunc illa potentia adhuc aget in illud. gͦ ip̄m nō erat maximū in qd̓illa potentia p̄t. Qd̓m ꝙ in operatōe tranſeunte inmateriam extrinſecā. vbi eſt reſiſtentia in patiente oportet virtutē actiuā excedere reſiſtentiā paſſiuā. etiam diuiſibiliter ſꝫ tn̄ argumentū nō ꝯcludit. qꝛ requirit̉ ꝙ talis exceſſus ſit in aliqua determinata ꝓportōne qͣ ſoluit̉ꝑ diuiſionē. Sꝫ alij dicunt ꝙ illa autoritas ph̓i habeatintelligi de maximo infra qd̓ p̄t potentia ⁊ nō de maximo in qd̓ n̄ p̄t. Et ſicut d̓r de potētia actiua. ita pariformiter dicunt de potentia paſſiua. Et fundant ſe iſti inph̓o ⁊ cōmentatore in pluribꝰ locis q̄ dicunt ꝙ a ꝓportione equalitatis vel minoris inequalitatis nō fit actioſꝫ a ꝓportōne cuiuſcūqꝫ maioris inequalitatis fit actioF Si detur pondus equale potentie portatiueV L. Sortis et ponat̉ ſupra humeros. vel gͦ Sortes portabit hoc pondus. aut depͥmet̉ ab illo. ⁊ qd̓cūqꝫdicat̉ a ꝓportōe eqͥlitatis erit actio Dd̓m ꝙ in tali caſu aliquantulū diu ſuſtinebit hoc pondus non tn̄ qͣꝫdiu
dd̓ iij