Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
XXr
Einzelbild herunterladen
 

folioSECC.1

Hic ph̓us ponit ẜcatōnem huius qd̓ d̓r poſſibile etimpoſſibile Dicens ex ea dicta ſunt circa ẜcatōemgeniti ingeniti corruptibilis incorruptibil̓ ita ſe habent. ꝯſiderandū eſt ꝯn̄r quō dicat̉ aliquid poſſibile etimpoſſibile. qꝛ illa duo ponunt̉ in definitōibꝰ incorruptibilis ingeniti qn̄ ꝓprie capiunt̉. qꝛ incorruptibile pꝫprijſſime d̓r ſolū qd̓ p̄t corrūpi. ſꝫ nec etiā quocuqꝫ aliqn̄ eſſe et poſtea eſſe. Sed ingenitum ꝓpried̓r qd̓ eſt īpoſſibile eſſe et eſſe. et qd̓ p̄t fieri ita ſcꝫqd̓ pͥus ſit et poſtea ſit. Sicut dyametrū quadratieſſe ſymetrū .i. ꝯmenſuratū lateri quadrati eſt ingenitūqꝛ nullo p̄t accidere. Tūc ſtatim ponit modospoſſibilis et impoſſibilis. Dicens aliquid d̓r poſſibile vel impoſſibile dupl̓r. vno abſolute qd̓ ſcꝫ ẜm ſeeſt tale poſſit eſſe verum vel poſſit eſſe veꝝ propterhabitudinē terminoꝝ adinuicem. qꝛ qn̄ termini non repugnant d̓r aliqͥd poſſibile. ſed qn̄ repugnant d̓r īpoſſibile. Alio d̓r aliqͥd poſſibile vel impoſſibile ẜm potentiā actiuā vel paſſiua ẜᵐ aliqd̓ agens aut patiensp̄t aūt p̄t. Et hec ẜcatio maxime ꝯgruit rebꝰ naturalibꝰ. Dicit̉ gͦpoſſibile iſto reſpectū ad finē .i. vl̓timū et maximū ad qd̓ p̄t virtutē ſue excellentie .i. virtute attribuit̉ rei ẜm excellentiſſimū in qd̓ p̄t. Sicut exempli gratia. ſi Sortes poſſet moueri centumſtadia et plus vel leuare centū talenta et non plura.tunc d̓r ſibi poſſibile ābulare centū ſtadia vel leuare centum talenta et d̓r poſſibile ſibi ambulare vel leuareqͥnquaginta vel ſexaginta qͣꝫuis etiam poſſꝫ in illa. quiavirtus cuiuſlibet rei determinatur per vltimū maximum in qd̓ p̄t et penes illa que ꝯtinent̉ infra vltimūqͣꝫuis in illa poſſet. qꝛ qd̓ poteſt in maius poteſt in minus. Et hinc eſt virtus eſt vltimū potentie .i. determinatur vltimū in qd̓ p̄t vt habet̉ in alia tranſlatōe. Et oppoſitū d̓r impoſſibile alicui quicqͥd excedit illd̓ maximū in qd̓ p̄t illud. ſicut ergo poſſibile determinat̉ permaximū in qd̓ p̄t in quo attendit̉ virtus eius ita īpoſſibile determinat̉ minimū eoꝝ in p̄t in quo ꝯſiſtiteius debilitas. Sicut exempli gratia. ſi maximū in qd̓p̄t aliqͥs ſit ire ꝑviginti ſtadia. minimū eius in qd̓ p̄teſt viginti vnū et hoc determinat̉ eius debilitasaūt hoc p̄t ire per centū vel mille.Nihil aūt nos turbet. determinet̉ em̄ ẜm excellentie terminū dictū qd̓ ꝓprie poſſibile Forſitan em̄ inſtabit quis vtiqꝫ. quaſi non neceſſequod dictū eſt. Uidens em̄ ſtadium vtiqꝫintus videbit magnitudines. ſꝫ ꝯtrariū magispotens videre punctū aūt audire paruū ſonumet maiorē habebit ſenſum. ſꝫ nihil differt ad rationem. Determinet̉ em̄ aūt in virtute aut in reexcellentia. Quod em̄ dicit̉ manifeſtū viſusdem em̄ qui minoris excedit. velocitas autemque maioris.Hic ph̓s excludit quandā obiectōem. dicens nihil debet nos turbare quin illud qd̓ ꝓprie d̓r poſſibile ſitdeterminandū ẜm terminū excellentie et maximū. licꝫvideat̉ habere inſtantiā in viſu alijs ſenſibꝰ. qꝛ ille quividet aliquā magnā qͣꝫtitatē. puta vnius ſtadij non p̄tꝓpter hoc videre magnitudines minoris quantitatis

infra illā quātitatē ꝯtinent̉ ſꝫ accidit magis ꝯtrariū. qͥaiſte p̄t videre punctū .i. aliqd̓ minimū ſenſu ꝑceptibile aut etiā p̄t audire paruū ſonū p̄t et maiore ſentire.Sed d̓t ph̓s hoc nihil differt ad rōem qua determinabat̉ poſſibile determinat̉ ẜm excellentiā. qꝛ aliter attendit̉ vltimū in virtutibꝰ actiuis paſſiuis. qꝛ in virtutibꝰ actiuis attenditur ex ꝑte rei in quā fit actio ita illavirtus eſt maior p̄t in maiorē effectū. Et in illis hꝫ locum qd̓ dictū eſt. vt ptꝫ in exemplis ſuperius adductꝭSed in potentijs paſſiuis attendit̉ excellentia ẜm virtutem ip̄ius potentie. qꝛ viſus eſt ſenſitiuus minoriscorporis excedit in virtute viſum eſt ſenſitiuus maioris. quanto em̄ aliquid eſt paſſibilius tanto p̄t a minorimoueri. hec excellentia eſt in virtute in re. Sꝫ velocitas eſt excellentior eſt maioris magnitudinis. qͥaillud eſt velocius qd̓ in eodē tꝑe mouet̉ maius ſpaciūet talis excellentia ſolū eſt in ꝟtute ſꝫ etiā in re.F Utꝝ oīs potentia determineturQV. maximū Qd̓m q oīs potentia diIterminat̉ .i. determinate cognoſcit̉ quanta ſit maximūvel ex ꝑte rei vel ex ꝑte ꝟtutꝭ Probat̉. qꝛ potentia actꝰet obiectū hn̄t ſe ꝓportionabiliter ſꝫ q̄cūqꝫ actꝰ eſtportio natus potentie ſꝫ ſolū vltimus maximꝰ actꝰillius potentie. cui ꝓportionat̉ qd̓cūqꝫ obiectū cadēsſub illa potentia ſꝫ ſolū vltimū maximū. ſeqͥt̉ potentia determinat̉ niſi maximū. Etia nulla res incōplemento termino ſuo cognoſcit̉ niſi illud qd̓ ē vltimū maximū in re ip̄a. qꝛ illud res cognoſcit̉ in determinata ſpē. Sicut in ſil̓i cognoſcit̉ ſenſibile.ſꝫ rōnale nec menſurat̉ tricubitū magnitudinē bipedalem. Et dictū eſt notāter ex ꝑte rei vel vittutis. quiapotentia actiua terminat̉ ad maximū ex ꝑte rei. qꝛ quicqͥd p̄t agere in maius p̄t agere in minꝰ. Sꝫ potentiapaſſiua terminat̉ ad maximū ex ꝑte ꝟtutis. qꝛ illud hꝫmaiore virutē paſſibilitatis qd̓ p̄t pati a minori qͣꝫ qd̓ ſolum patitur a maiori-Si detur illud maximū ī qd̓ p̄t potētia actiuaoꝑtꝫ iſta potētia actiua excedat illud maxmum. Uel excedit exceſſu diuiſibili aut indiuiſibili. ſcd̓m qꝛ in indiuiſibili fit exceſſus. Si diuiſibilitunc diuidat̉ ille exceſſus in duas ꝑtes addat̉ illi maximo vna ꝑs correſpondēs medio exceſſui tunc illa potentia adhuc aget in illud. ip̄m erat maximū in qd̓illa potentia p̄t. Qd̓m in operatōe tranſeunte inmateriam extrinſecā. vbi eſt reſiſtentia in patiente oportet virtutē actiuā excedere reſiſtentiā paſſiuā. etiam diuiſibiliter ſꝫ tn̄ argumentū ꝯcludit. qꝛ requirit̉ talis exceſſus ſit in aliqua determinata ꝓportōne ſoluit̉ diuiſionē. Sꝫ alij dicunt illa autoritas ph̓i habeatintelligi de maximo infra qd̓ p̄t potentia de maximo in qd̓ p̄t. Et ſicut d̓r de potētia actiua. ita pariformiter dicunt de potentia paſſiua. Et fundant ſe iſti inph̓o cōmentatore in pluribꝰ locis dicunt a ꝓportione equalitatis vel minoris inequalitatis fit actioſꝫ a ꝓportōne cuiuſcūqꝫ maioris inequalitatis fit actioF Si detur pondus equale potentie portatiueV L. Sortis et ponat̉ ſupra humeros. vel Sortes portabit hoc pondus. aut depͥmet̉ ab illo. qd̓cūqꝫdicat̉ a ꝓportōe eqͥlitatis erit actio Dd̓m in tali caſu aliquantulū diu ſuſtinebit hoc pondus non tn̄ qͣꝫdiu

dd̓ iij