Folio xvij
mixtū. Quare iteꝝ ideꝫ veniet ſermo: nihil em̄differt ꝯſiderare ſi eſt. aut ſi factū eſſe poſſibileManifeſtū igitur ex dictis. qꝛ neqꝫ eſt extra.neqꝫ cōtingit factā eſſe corꝑis moleꝫ nullius. exom̄i em̄ ꝓpria materia totus mundus. Materia em̄ erat ip̄i corpus naturale ſenſibile. Itaqꝫneqꝫ nūc ſunt plures celi neqꝫ fuerūt. neqꝫ ꝯtingit fieri pl̓es. ſꝫ vnū ⁊ ſolū ⁊ ꝑfectū eſt iſtud celūHic ph̓s ſcd̓o on̄dit ꝙ nō cōtingit extra celū eſſe aliqͦdcorpus Dicēs ꝙ nō eſt poſſibile fieti extra celū aliqd̓ corpus. ꝓbat qꝛ aūt eſſet ibi ẜm naturā aut p̄ter naturam. ⁊iteꝝ aūt eſſet ſimplex aut mixtū. Et qͥcquid hoꝝ dicat̉ eriteadē rō que ſuꝑius eſt poſita. quia nō differt ẜm rōnes p̄miſſas aut ſit aliquod corpus extracelū vel poſſit ibi fieriqꝛ iſte rōnes vtrūqꝫ cōcludunt cū in ſempiternis non differant eſſe ⁊ poſſe: vt d̓r tercio phyſicoꝝ Tūc ibi (Manifeſtū igit̉. Cōcludit cōcluſionē pͥncipaliter intenta Dicēsꝙ manifeſtū eſt ex dictis ꝙ extra celū nō eſt aliqua molescuiuſcūqꝫ corꝑis. nec eſt poſſibile ibi aliquid fieri. qꝛ totusmūdus eſt ex tota materia ſua ꝓpria. ſed materia mūdi eſtcorpus naturale ſenſibile. gͦ nullū eſt corpus naturale ſenſibile extra mūdū. Cōcludit igit̉ ꝙ neqꝫ ſunt in pn̄ti pluresceli neqꝫ fuerūt in p̄terito. neqꝫ vnqͣꝫ poterint fieri in futuro. ſed iſtd̓ celū eſt vnū ⁊ ſolū ⁊ ꝑfectum. qꝛ ꝯſtat ex oībusſuis partibꝰ ſiue ex ſua tota materiai Utrū ſit poſſibile eſſe plures mūdos.QVL. ¶ Pro rn̄ſione notandū. ꝙ oīs formaexiſtēs in materia ẜm ſe conſiderata eſt cōicabilis multis.Et illa cōicatio fit duobꝰ modis. Uno mō qn̄ tota materia nata informari taliforma nō eſt ꝯprehēſa vnico indiuiduo illius ſpēi. Alis mō ſi illa materia ſit in vnico indiuiduo. ⁊ tn̄ illud eſt corruptibile. ita ꝙ ꝑ eius corruptionē p̄talteꝝ generari. Et ꝑ oppoſituꝫ aliqͣ forma de ſe cōicabilisfit dupl̓r incōicabilis. Primo qn̄ eſt in materia ſua tota. etſcd̓o qn̄ indiuiduū in qͣ eſt talis forma eſt incorruptibile.Et hoc declaratū eſt ſupͣ in duobꝰ exēplis. Oſtēſo gͦ ꝙ iſtemūdus ꝯſtat ex materia ſua tota eo ꝙ extra celuꝫ nō p̄t eēaliqd̓ corpus. ⁊ ſuppoſito ꝙ iſte mūdus ſit ingenitus et incorruptibilis ſeqͥtur ꝙ nō p̄t naturalit̓ eē niſi vnꝰ mūdus¶ Qꝭ Areſto. ꝓbās et demōſtrāsVA Oꝙ nō ſit poſſibile eē pl̓es mūdosexcludit poſſibile phyſice qd̓ d̓r a potētia naturali rei ꝑticularis ⁊ ſtāte iſto ordīe ẜm quē oīa q̄ ſunt a deo hn̄t ordinēad ſeinuicē ⁊ ad ip̄m deū. ⁊ gͦ oīa ad vnū mundū ꝑtinentSed ſi loqͣmur de poſſibili qd̓ d̓r a potētia actiua dei ſaltēabſoluta. ſic deus poſſet facere pl̓es mūdos. qꝛ poſſet iſtuꝫmūdū ānihilare ⁊ aliuꝫ eiuſdē ſpēi creare. Etiā poſſꝫ deꝰiſto mūdo ſtāte creare aliū mūdū eiuſdē ſpēi ſupͣ celum empireū iuxta ſuū bn̄placitū faciendo ſpaciū extra celū empireū. Nō tn̄ ſeq̄ret̉ incōueniēs ph̓i. ſcꝫ ꝙ terra vnius mūdi)moueret̉ ad mediū alterius mūdi. qꝛ grauitas vel leuitasnō eſt ſufficiēs cā motiua niſi deo oꝑante in gͣui ⁊ leui. ſecdeus poſſit ſuſpēdere ſuā actōem ab vnius terre grauitate. Et ẜm hoc ꝓcedit articulus pariſienſis qͥ d̓t. dicere ꝙdeus nō poſſet ꝓducere de nouo plures mūdos eſt error.Mūdus factus eſt a deo. ſed potētia dei cuꝫ ſit. infinita nō determinat̉ ad iſtū ſolū mūdū. gͦ videt̉ ꝙ poſſet facere plures mūdos. Dd̓m ẜm doc. qͥ in
hac lectōe ſeqͥtur intentōeꝫ ph̓i. ꝙ ſi deus facerꝫ alios mūdos aut faceret eos ſil̓es huic mūdo aut diſſil̓es. Si oīnoſil̓es eſſent fruſtra qd̓ nō ꝯpetit ſapiētie ip̄ius. Si aūt diſſimiles nullus eoꝝ comp̄henderet in ſe totā naturam corporis ſenſibilis. ⁊ ita nullus eoꝝ eſſet ꝑfectus. ſed ex omnibus cōſtitueret̉ vnus mūdus ꝑfectusF Spēs rei natural̓ hic exn̄tis. ſcꝫ eqͥ vel bouis p̄tV L. ꝑficere plura indiuidua. gͦ magis ſpēs totiꝰ mūdi p̄t plura indiuidua ꝑficere. Tenet ꝯn̄a. qꝛ qͣnto aliqͥd ēnobilius tāto eius ſpēs eſt magis ꝟtuoſa. ſꝫ mūdus ē nobilior qͣlibet re naturali hic exn̄te Rn̄det doc. ꝙ maiorisvirtutis eſt facere vnū ꝑfectū qͣꝫ facere multa imꝑfecta. ſꝫſingula indiuidua reꝝ natur aliū q̄ ſtꝭ apud nos ſunt imꝑfecta. qꝛ nullūi ſe ꝯp̄hēdit totū qd̓ ꝑtinet ad ſuā ſpēꝫ. mūdus āt hͦ mō ē ꝑfectꝰ. ⁊ ex hͦ eiꝰ ſpēs on̄dit̉ magis ꝟtuoſaMelius eſt multiplicari optima qͣꝫ ea q̄ ſtꝭ mi¶ Lnus bona. ſꝫ mūdus ē optimꝰ. gͦ melius eſt eēpl̓es mūdos qͣꝫ plura aīmalia aut pl̓es plantas Soluit̉ſanctus Thomas ꝙ hoc ip̄m ꝑtinet ad bonitatē mūdi ꝙſit vnus. qꝛ vnū habet rōnem boni. qꝛ videmus ꝙ ꝑ diuiſionē aliqua decidunt a propria bonitateFMūdus eſt ſpēs. gͦ p̄dicabit̉ de pluribꝰ vl̓ actu vl̓j aptitudine. ⁊ ꝑ ꝯn̄s pn̄t eē pl̓es mūdi Dd̓m ꝙp̄dicari de pluribꝰ ſolum habet veritatem in illis vniuerſalibus que non ſunt ex ſua materia tota. ſed mūdus cōſtatex ſua materia tota. vt ſupra ꝓbatum eſt.Similiter aūt manifeſtuꝫ ꝙ neqꝫ locus neqꝫvacuū neqꝫ tp̄s eſt extra celuꝫ. In om̄i em̄ locopoſſibile exiſtere corpus Uacuū aūt eſſe dicūtin quo nō exiſtit corpus: poſſibile aūt factū eē.Eſt aūt tp̄s numerus motus. Motus aūt ſinephyſico corꝑe nō eſt Extra celū āt oſtenſuꝫ ē. qꝛneqꝫ ē neqꝫ cōtīgit fieri corpꝰ. Manifeſtū igit̉qꝛ neqꝫ locꝰ neqꝫ vacuū neqꝫ tp̄s eſt exterius.Poſtqͣꝫ ph̓s on̄dit ꝙ extra celū non eſt aliqd̓ corpꝰ nep̄t eē. hic̄ on̄dit ꝙ extra celū nō eſt aliqd̓ eoꝝ q̄ ꝯſequūt̉ adcorꝑa ſenſibilia. Et circa hͦ duo facit. qꝛ pͥmo on̄dit ꝓpoſitū. Scd̓o on̄dit qͣlia ſtꝭ q̄ nata ſunt eē extra celū. ibi (Propter qd̓ qͥdē) Dicēs pͥmo ꝙ ſil̓ cū p̄dictis manifeſtū eſt ꝙextra celū nō ē locꝰ neqꝫ vacuū neqꝫ tp̄s. qꝛ illa tria ꝯſequūtur corꝑa naturalia. vt pꝫ qͣrto phyſicoꝝ. Probat pͥmū. qꝛin oī loco poſſibile ē exiſtere corpꝰ. al̓s locꝰ eēt fruſtra. ſedextra celū nō ē poſſibile exiſtere aliqd̓ corpꝰ vt ꝓbatū eſt. gͦextra celū nō eſt locꝰ. Scd̓o ꝓbat de vacuo. qꝛ illi qͥ ponūtvacuū definiūt vacuū eē locū in qͦ nō exiſtit corpꝰ. ſꝫ impoſſibile ē ſic eē. gͦ extra celū non eſt vacuū. Tercio ꝓbat ꝙ extra celū nō ſit tēpus. qꝛ tp̄s eſt nūerus motus. vt ptꝫ qͣrtophyſicoꝝ. ſed motus non poteſt eſſe ſine corpore naturaliet corpus nec eſt nec poteſt eſſe extra celuꝫ. vt ꝓbatuꝫ eſt. gͦextra celum non poteſt eſſe nec tempus nec motusT Si aliqͥs eēt in extrema circūferētia celi aut poſſet extēdere manū ſuā aut nō. Si non poſſet gͦimpediret̉ ab aliqͦ extrīſeco exn̄te. ⁊ redibit eadē q̄ſtio de iſlo extrinſeco vtrū in extremo eius aliqͥs exn̄s poſſet vltramanū porrigere. Et ita vel ꝓcederet̉ in infinitū vl̓ veniret̉ad extremū corpꝰ vltra qd̓ hō ibi exn̄s poſſꝫ manū porrigere. Quo dato ſeqͥt̉ ꝙ extra id poſſit eē corpꝰ ⁊ cū nō ſitextra erit vacuū. Dd̓m ꝙ iſta eſt imaginatio ſtoycoꝝqui poſuerūt vacuū infinitū. in cuius quadā ꝑte eſt mun-