Druckschrift 
Opera, lat. Mit Expositiones textuales dubiorum.
Seite
IXr
Einzelbild herunterladen
 

et mundo

Folio lx

contratietas eſt oppoſitio ẜm formā ſpēm. ſed motus capit ſpēm a ſuo termīo ad quē. Scd̓m eſt illi motus fiātẜm linea rectā. Quia ꝯtraria ẜm locū ſunt maxime diſtant. ſed maximāa diſtātia inter aliqͣ dꝫ mēſurari lineamrectam finitam. quia illa ſolum eſt certa vt patuit ex d̓ictis. ergo ẜm illam ſolum debet accipi ꝯtrarietasMotui recto ꝯtrariat̉ motꝰ rectus. a ſil̓i mo tui circulari ꝯtrariat̉ motus circularꝭ Dd̓m eſt ſil̓e. qꝛ in motu recto dant̉ duo pūcta maxime diſtātia ẜm p̄t attendi ꝯtrarietas. ſꝫ illa dant̉ in motibꝰ circularibꝰ. Etiā ſi circulū fierēt motꝰ ꝯtrarij ꝯtingeret motū ſibij p̄i eſſe ꝯtrariū qd̓ ſeqͥtur in motibꝰ rectisF Motus circulares in eodē circulo facti ſe impe . diut qn̄ fiūt ex diuerſis ꝑtibꝰ. inter ſe ꝯtrariātur Dd̓m hoc impedimentū ſufficit ad ꝯtrarieta. ſed oꝑtet ſint ad loca cōtraria. ſint ẜm lineaꝫ breuiſſimā a qua ſumit̉ maxima diſtantia terminoꝝ Secundus tractatus.Ed quoniā manifeſtū eſt de his d̓e reli2quis intendendū. Et pͥmo vtrū corpus eſtinfinitū. quemadmodū plurimi antiquoꝝ philoſophoꝝ putauerūt. aut hoc eſt vnuꝫ aliquodimpoſſibiliū. ſic em̄ aut illo habere non aliquid modicū differt ſed totum differre facit. etomnē ad eam que de veritate ſpeculatiōem Fere em̄ hoc omniū principium contradictionuꝫenunciantibus aliquid de tota natura et fuit eterit vtiqꝫ Siqͥdem qui modicū tranſgreſſus fuerit a veritate diſcedēs fit lōge plus decīēs milies. Puta ſi quis minimā aliquā dicat eſſe magnitudinē. Sic em̄ minimū introducens maximā vtiqꝫ amouebit mathematicoꝝ. Huiusaūt cauſa quia principiū virtute maius qͣꝫ magnitudine. Quapropter qd̓ in principio modicum in fine fit multū magnū. infinitū aūt principiū hꝫ virtutē quātitatē maximā. Itaqꝫ nihilincōueniēs neqꝫ irrōnabile mirabilē drāmex eo ſumit̉ eſt aliqd̓ corpꝰ infinitū Propter qd̓ de ipſo dicēdum a principio reſumentibus. Neceſſe itaqꝫ om̄e corpus aut ſimpliciuꝫeſſe aut compoſitoꝝ. Quare infinituꝫ aut ſimplex erit aut compoſitū. Sed adhuc et qd̓ finitis ſimplicibꝰ neceſſe finitū eſſe compoſituꝫ. palam ex finitis em̄ multitudine magnitudīecompoſitū finituꝫ eſt multitudine magnitudine. Tantū em̄ eſt. ex quātis eſt compoſitumReſtat igitur videre. vtrū cōtingit aliquod infinituꝫ eſſe magnitudine. aut hoc impoſſibile.preargumentantes autē de primo corpoꝝ ſic intendamus de reliquis.Poſtqͣꝫ ph̓us on̄dit ꝑfectionē vniuerſi ex qͥbus ꝑtibꝰeius ꝑfectio integret̉. Hic ꝯn̄ter in hoc tractatu ſcd̓o indͥ9

rit de infinitate ip̄ius. qꝛ ẜm ph̓m tercio phyſicoꝝ qͥdā ꝑfecti attribuerūt infinito. Et diuidit̉ in tria capl̓a. inmo on̄dit nullū corpus circulariter motū ſit infinitū Etdiuidit̉ in duas ꝑtes pͥncipales. in pͥma on̄dit ꝓemialit̓ dequo ſit intētio. In ſcd̓a exeqͥtur ꝓpoſitū ibi. Qd̓ qͥdē igiturDicit pͥmo. manifeſtū eſt ex dictis motui circulari eſt alius motꝰ ꝯtrarius et de alijs dicta ſtꝭ. ſed nunꝯn̄ter oꝑtet intēdere ad ea reſidua ſtꝭ. pͥmo inqͥrenduꝫeſt vtrū ſit aliqd̓ corpꝰ infinitū in actu ẜm magnitudinē ſcut multi antiqͥ ph̓i eſtimauerūt. Uel vtrū hoc ſit īpoſſible. Et hāc neceſſitatē determinatōis ꝓbat dupl̓r. Primoqꝛ illud eſt determinandū qd̓ multū facit diſcedere ab inſitōe veritatis. ſed dicere aliqd̓ corpꝰ infinitū aut no. eſthmōi.. Minor ꝓbat̉. qꝛ hoc dcm̄ fuit in p̄terito et erit infuturo pͥncipiū oīm ꝯͣdictionū inter eos aliqͥd enūciauerunt de tota natura reꝝ. qꝛ illi poſuerūt infinitū pͥncipiūdixerūt alia fieri ſeꝑatōem ab illo pͥncipio. ſic ꝓpter infinitatē illius pͥncipij dixerūt generatiōem rerū deficere.Sicut ſi aliqͥs diceret ex infinita maſſa poſſent fieri panes in infinitū. Illi aūt poſuerūt pͥncipia finita dixerūtres fieri in infinitū reciprocā ꝯgregatōem ſeꝑatōeꝫ elementoꝝ. Scd̓o ꝓbat qꝛ illud eſt determinandū ꝓpter qd̓oriunt̉ errores circa pͥma pͥncipia. ſed infinitū eſt hmōi. eo hꝫ rōnem pͥncipij. vt pꝫ tercio phyſicoꝝ. de ipſo eſt determinandū. Maioreꝫ ꝓbat dupl̓r. pͥmo qꝛ ſi qͥs modicūtrāſgreſſus fuerit a veritate circa principiū talis ꝓcedensin vlteriora fit magis longe a veritate decies milies. quiaoīa ſequētia depēdent ex pͥncipijs. et hoc maxime apparetin errore viaꝝ Et ph̓s exēᵐ ponit de Democrito poſuitaliquā magnitudinē minimā. hoc deſtruxit maximammathematicoꝝ eſt. ꝯtīgit datā lineā ſecari in duo media. Scd̓o ꝓbat maiore. qꝛ qͣꝫuis pͥncipiū ſit modicum inmagnitudine quātitate. eſt tn̄ magnū in virtute. ſicut exmodico ſemīe ꝓducit̉ magna arbor. ſed infinitū eſt vtroqꝫ magnū. qꝛ excedit in virtute pͥncipij ſicut alia pͥncipiaet etiā excedit oēm aliā quantitatē datā. eſt incōueniens neqꝫ irrōnabile ſi mirabilis drn̄a ſequat̉ in ſcīa naturali. ex eo ponit̉ aliqd̓ corpꝰ eſſe infinitū. Tūc ibi ( Propter qd̓ de ip̄o) on̄dit ordine ſit agendū de infinito. Dicens oꝑtet reſumere ꝯſideratōeꝫ a pͥncipio dictā de differētia ſimpliciuꝫ corpoꝝ ꝯpoſitoꝝ. qꝛ ome corpus aut ēſimplex aūt ꝯpoſitū. Si eſſet aliqd̓ corpus infinitū illudeſſet ſimplex aut cōpoſitū. Sꝫ manifeſtuꝫ ē ſi corꝑa ſimplicia eēt finita magnitudīe multitudīe tūc neceſſe eritꝯpoſitū eſſe finitū. qꝛ tantū eſt ꝯpoſitū quāta ſunt ꝯponētia. Reſtat ſolū videre vtrū aliqd̓ corpus ſimplexſit infinitū magnitudīe. vl̓ vtrū hoc ſit impoſſibile. Et hoc ph̓son̄dit pͥmo argumētādo circa pͥma corꝑa .i. circularit̓ mota. dein̄ ꝓcedit ad reliqͣ corꝑa mouent̉ motu rectoQd̓ quidē igitur neceſſe corpus qd̓ circūfertur finitū eſſe om̄e ex his palam. Si em̄ infinitum quod circūfertur corpus. infinite erunt amedio egrediētes. infinitoꝝ āt diſtātia infinitaInfinita āt diſtātiā dico lineaꝝ cuiꝰ nullā ē extra ſumere magnitudinē tāgētē lineas. hāc igit̉neceſſe eſt infinitam eſſe. Finitaꝝ em̄ ſemꝑ etIfinita. Adhuc autē ſemꝑ eſt da̓ta maiorem accipere: Itaqꝫ quemadmodū numerū dicimus infinitū. quia maximus eſt eadem ratio eſt de