et mundo
Folio lx
contratietas eſt oppoſitio ẜm formā ⁊ ſpēm. ſed motus capit ſpēm a ſuo termīo ad quē. Scd̓m eſt ꝙ illi motus fiātẜm linea rectā. Quia ꝯtraria ẜm locū ſunt q̄ maxime diſtant. ſed maximāa diſtātia inter aliqͣ dꝫ mēſurari ꝑ lineamrectam ⁊ finitam. quia illa ſolum eſt certa vt patuit ex d̓ictis. ergo ẜm illam ſolum debet accipi ꝯtrarietasMotui recto ꝯtrariat̉ motꝰ rectus. gͦ a ſil̓i mo¶ tui circulari ꝯtrariat̉ motus circularꝭ Dd̓mnō eſt ſil̓e. qꝛ in motu recto dant̉ duo pūcta maxime diſtātia ẜm q̄ p̄t attendi ꝯtrarietas. ſꝫ illa nō dant̉ in motibꝰ circularibꝰ. Etiā ſi ꝑ circulū fierēt motꝰ ꝯtrarij ꝯtingeret eūdē motū ſibij p̄i eſſe ꝯtrariū qd̓ nō ſeqͥtur in motibꝰ rectisF Motus circulares in eodē circulo facti ſe impe¶ . diut qn̄ fiūt ex diuerſis ꝑtibꝰ. gͦ inter ſe ꝯtrariātur Dd̓m ꝙ hoc impedimentū nō ſufficit ad ꝯtrarietatē. ſed oꝑtet ꝙ ſint ad loca cōtraria. ⁊ ꝙ ſint ẜm lineaꝫ breuiſſimā a qua ſumit̉ maxima diſtantia terminoꝝ¶ Secundus tractatus.Ed quoniā manifeſtū eſt de his ⁊ d̓e reli2quis intendendū. Et pͥmo vtrū corpus eſtinfinitū. quemadmodū plurimi antiquoꝝ philoſophoꝝ putauerūt. aut hoc eſt vnuꝫ aliquodimpoſſibiliū. ſic em̄ aut illo mō habere non aliquid modicū differt ſed totum differre facit. etomnē ad eam que de veritate ſpeculatiōem Fere em̄ hoc omniū principium contradictionuꝫenunciantibus aliquid de tota natura et fuit eterit vtiqꝫ Siqͥdem qui modicū tranſgreſſus fuerit a veritate diſcedēs fit lōge plus decīēs milies. Puta ſi quis minimā aliquā dicat eſſe magnitudinē. Sic em̄ minimū introducens maximā vtiqꝫ amouebit mathematicoꝝ. Huiusaūt cauſa quia principiū virtute maius qͣꝫ magnitudine. Quapropter qd̓ in principio modicum in fine fit multū magnū. infinitū aūt principiū hꝫ virtutē ⁊ quātitatē maximā. Itaqꝫ nihilincōueniēs neqꝫ irrōnabile mirabilē eē drāmex eo ꝙ ſumit̉ ꝙ eſt aliqd̓ corpꝰ infinitū Propter qd̓ de ipſo dicēdum a principio reſumentibus. Neceſſe itaqꝫ om̄e corpus aut ſimpliciuꝫeſſe aut compoſitoꝝ. Quare ⁊ infinituꝫ aut ſimplex erit aut compoſitū. Sed adhuc et qd̓ finitis ſimplicibꝰ neceſſe finitū eſſe compoſituꝫ. palam ex finitis em̄ ⁊ multitudine ⁊ magnitudīecompoſitū finituꝫ eſt ⁊ multitudine ⁊ magnitudine. Tantū em̄ eſt. ex quātis eſt compoſitumReſtat igitur videre. vtrū cōtingit aliquod infinituꝫ eſſe magnitudine. aut hoc impoſſibile.preargumentantes autē de primo corpoꝝ ſic intendamus ⁊ de reliquis.Poſtqͣꝫ ph̓us on̄dit ꝑfectionē vniuerſi ⁊ ex qͥbus ꝑtibꝰeius ꝑfectio integret̉. Hic ꝯn̄ter in hoc tractatu ſcd̓o indͥ9
rit de infinitate ip̄ius. qꝛ ẜm ph̓m tercio phyſicoꝝ qͥdā rōnē ꝑfecti attribuerūt infinito. Et diuidit̉ in tria capl̓a. in pͥmo on̄dit ꝙ nullū corpus circulariter motū ſit infinitū Etdiuidit̉ in duas ꝑtes pͥncipales. in pͥma on̄dit ꝓemialit̓ dequo ſit intētio. In ſcd̓a exeqͥtur ꝓpoſitū ibi. Qd̓ qͥdē igiturDicit gͦ pͥmo. ꝙ manifeſtū eſt ex dictis ꝙ motui circularinō eſt alius motꝰ ꝯtrarius et de alijs q̄ dicta ſtꝭ. ſed nunꝯn̄ter oꝑtet intēdere ad ea q̄ reſidua ſtꝭ. ⁊ pͥmo inqͥrenduꝫeſt vtrū ſit aliqd̓ corpꝰ infinitū in actu ẜm magnitudinē ſcut multi antiqͥ ph̓i eſtimauerūt. Uel vtrū hoc ſit īpoſſible. Et hāc neceſſitatē determinatōis ꝓbat dupl̓r. Primoqꝛ illud eſt determinandū qd̓ multū facit diſcedere ab inſitōe veritatis. ſed dicere eē aliqd̓ corpꝰ infinitū aut no. eſthmōi. gͦ. Minor ꝓbat̉. qꝛ hoc dcm̄ fuit in p̄terito et erit infuturo pͥncipiū oīm ꝯͣdictionū inter eos qͥ aliqͥd enūciauerunt de tota natura reꝝ. qꝛ illi qͥ poſuerūt infinitū pͥncipiūdixerūt alia fieri ꝑ ſeꝑatōem ab illo pͥncipio. ⁊ ſic ꝓpter infinitatē illius pͥncipij dixerūt generatiōem rerū nō deficere.Sicut ſi aliqͥs diceret ꝙ ex infinita maſſa poſſent fieri panes in infinitū. Illi aūt qͥ poſuerūt pͥncipia finita dixerūtres fieri in infinitū ꝑ reciprocā ꝯgregatōem ⁊ ſeꝑatōeꝫ elementoꝝ. Scd̓o ꝓbat qꝛ illud eſt determinandū ꝓpter qd̓oriunt̉ errores circa pͥma pͥncipia. ſed infinitū eſt hmōi. eoꝙ hꝫ rōnem pͥncipij. vt pꝫ tercio phyſicoꝝ. gͦ de ipſo eſt determinandū. Maioreꝫ ꝓbat dupl̓r. pͥmo qꝛ ſi qͥs modicūtrāſgreſſus fuerit a veritate circa principiū talis ꝓcedensin vlteriora fit magis longe a veritate decies milies. quiaoīa ſequētia depēdent ex pͥncipijs. et hoc maxime apparetin errore viaꝝ Et ph̓s exēᵐ ponit de Democrito qͥ poſuitaliquā magnitudinē minimā. ⁊ ꝑ hoc deſtruxit maximammathematicoꝝ q̄ eſt. ꝙ ꝯtīgit datā lineā ſecari in duo media. Scd̓o ꝓbat maiore. qꝛ qͣꝫuis pͥncipiū ſit modicum inmagnitudine ⁊ quātitate. eſt tn̄ magnū in virtute. ſicut exmodico ſemīe ꝓducit̉ magna arbor. ſed infinitū eſt vtroqꝫmō magnū. qꝛ excedit in virtute pͥncipij ſicut alia pͥncipiaet etiā excedit oēm aliā quantitatē datā. gͦ nō eſt incōueniens neqꝫ irrōnabile ſi mirabilis drn̄a ſequat̉ in ſcīa naturali. ex eo ꝙ ponit̉ aliqd̓ corpꝰ eſſe infinitū. Tūc ibi ( Propter qd̓ de ip̄o) on̄dit qͦ ordine ſit agendū de infinito. Dicens ꝙ oꝑtet reſumere ꝯſideratōeꝫ a pͥncipio dictā de differētia ſimpliciuꝫ corpoꝝ ⁊ ꝯpoſitoꝝ. qꝛ ome corpus aut ēſimplex aūt ꝯpoſitū. Si gͦ eſſet aliqd̓ corpus infinitū illudeſſet ſimplex aut cōpoſitū. Sꝫ manifeſtuꝫ ē ꝙ ſi corꝑa ſimplicia eēt finita magnitudīe ⁊ multitudīe tūc neceſſe eritꝯpoſitū eſſe finitū. qꝛ tantū eſt ꝯpoſitū quāta ſunt ꝯponētia. Reſtat gͦ ſolū videre vtrū aliqd̓ corpus ſimplexſit infinitū magnitudīe. vl̓ vtrū hoc ſit impoſſibile. Et hoc ph̓son̄dit pͥmo argumētādo circa pͥma corꝑa .i. circularit̓ mota. ⁊ dein̄ ꝓcedit ad reliqͣ corꝑa q̄ mouent̉ motu rectoQd̓ quidē igitur neceſſe corpus qd̓ circūfertur finitū eſſe om̄e ex his palam. Si em̄ infinitum quod circūfertur corpus. infinite erunt q̄ amedio egrediētes. infinitoꝝ āt diſtātia infinitaInfinita āt diſtātiā dico lineaꝝ cuiꝰ nullā ē extra ſumere magnitudinē tāgētē lineas. hāc igit̉neceſſe eſt infinitam eſſe. Finitaꝝ em̄ ſemꝑ etIfinita. Adhuc autē ſemꝑ eſt da̓ta maiorem accipere: Itaqꝫ quemadmodū numerū dicimus infinitū. quia maximus nō eſt eadem ratio eſt de