PrimusDe celo
eoꝝ. Subdit etiam ph̓s ꝙ ſi partes motuū circulariūeſſent ꝯtrarie nō tn̄ ꝓpter hoc ſeq̄ret̉ ꝙ ꝯtrarietas eſſetin motibꝰ circularibꝰ ẜm totum. qꝛ ꝯtrarietatem partiūnō ſeqͥtur ꝯtrarietas totius. Ex omibus his patet ꝙAreſtoteles ꝯtrarietatē ꝑtiū motꝰ ex abūdati ꝓſeqͥturvt totaliter a motū circulari ꝯtrarietatē excludat.Atuero neqꝫ que ab a ad b. circulatio cōtraria ei que ab a ad g Ex eodē em̄ in idem motꝰ cōtraria aūt determinata eſt latio ex cōtrario in cōtrariū eſſe. Si aūt et eſſet ei que circū cōtrariafruſtra vtiqꝫ eſſet altera. Ad eadem em̄ quia neceſſe quod circūfertur vnūquodqꝫ ſed incipiēsin oīa ſimiliter aduenire cōtraria loca Sunt ātloci cōtrarietates. ſurſuꝫ ⁊ deorſuꝫ. ante ⁊ retro.et dextrū et ſiniſtrū Lationis aūt cōtrarietatesẜm locū ſunt cōtrarietates. Siquideꝫ em̄ equales eſſent non vtiqꝫ eſſet motus ipſarū Si aūtalter motus dominaretur. alter vtiqꝫ non eſſetItaqꝫ ſi ambo eſſent fruſtra vtiqꝫ eſſet alterumcorpus nō motum eodē motu. Fruſtra em̄ calciamentum hoc dicimus cuius nō eſt calciatioDeus aūt ⁊ natura nihil fruſtra fatuin̄t̉i.Hic ph̓s tercio oſtēdit ꝙ toti motui circulari nō eſtalius totꝰ motus circularis ꝯͣrius. Et hͦ duabꝰ rōnibꝰ.Prima. qꝛ illi motꝰ ſunt ab eodē ad idē. ſꝫ motꝰ localesꝯrij ſunt a ꝯrīo in ꝯriū. igit̉. Qaior patꝫ exēplariter demotu qͥ fit ab a. ad b. ꝑ g. et de motu qͥ fit ab a. ad g. ꝑ bqꝛ ambo incipiunt ab eodē ſcꝫ ab a. ⁊ terminant̉ ad ideꝫſcꝫ ad a. vt pꝫ in figura q̄ ſeqͥt̉. Scd̓a ro. ſi vnꝰ motꝰ circularis eēt ꝯͣriꝰ alteri oꝑteret ꝙ alter eoꝝ eēt fruſtra. vlābo ſꝫ nihil ē fruſtra in natura. gͦ nō ſunt duo motꝰ cuculares ꝯrij. Maior ꝓbat̉. qꝛ oꝑteret illos motus fieriin eodē circulo ⁊ ꝑ eandē figura ⁊ ꝑ idē ſpaciū. ⁊ hͦ iō qꝛcontrarietas motꝰ local̓ exigit ꝯͣrietate locoꝝ q̄ artingit vtrūqꝫ mobiliū. Uel gͦ illi motꝰ eēt eque fortes eteqͣlis ꝟtutis. tūc vnꝰ īpediret aliū ⁊ eēnt ambo fruſtraaut vnꝰ dominaret̉ alteri. ⁊ ſic alter eēt fruſtra. Simil̓retiā mobile ⁊ mouēs eēnt fruſtra. qꝛ hoc fruſtra dicimꝰqd̓ nō p̄t habere ſuū vſum. Sicut dicimꝰ calciamētū eēfruſtra qͦ nō p̄t aliqͥs calciari Minor patꝫ ex autoritateph̓i q̄ d̓t. deꝰ ⁊ natura nihil faciūt fruſtra. pꝫ de deo. qꝛdeꝰ ē agēs ꝑ intellectū ⁊ ſic agit ꝓpt̓ finē. ſil̓r pꝫ de natura. qꝛ natura agit ſicut mota a deo.
F Moueri de contrario in contrariū determinat contrarietatē in motibus rectis. ergo inconuenienter applicatur contrarietati que eſt in motibꝰcircularibus Dicendum cum doctore ꝙ eſſe a contrario in contrarium terminum non eſt rato contrarietatis ſpecialis ⁊ ꝓpria motibus localibus rectis ſed eſtcōmunis ratio in om̄ibus motibus. vt ptꝫ quinto phyſicoꝝ. Et huius ratio eſt. quia cōtrarietas eſt differentia ẜm formam ſeu ſꝑeciem decimo metaphyſice. ſꝫ motus habet formam et ſpeciem a termino. ergo in nullomotu p̄t eſſe contrarietas abſqꝫ ꝯtrarietate terminorū35T Contra ſcd̓am ratōem contraria mobilia impediunt ſe in mobilibus rectis ſicut in circularibus. ergo videtur ꝙ illa ratio nō concludat Dicendum cum doctore contra Iohannē grāmatici ꝙ eſt aliaratio in mobilibus rectis ⁊ circularibꝰ. tum pͥmo. quiain motibus rectis attenditur contrarietas ẜm extremalinearū rectarū. ſed in motu circulari eadem ratio contrarietatis eſt in om̄ibus partibus circuli. ⁊ ideo oportet ꝙ per eadem loca circuli vtrūqꝫ tranſeat ⁊ ꝓpter illūttranſitum motus circulares contrarij ſe impedirent. vtdicit ratio ſecūda. Etiam corpora naturaliter mota motu recto ſicut apta nata ſunt corrumpi. ita naturaliterſunt apta nata impediri. ſed ſic nō eſt de corporibꝰ circūlariter motis. ⁊ ergo per hoc ꝙ corpora mota motu recto impediuntur nō ſunt fruſtra. ſed ſi corpora circulariter mota impedirētur tunc eſſent fruſtra.F Planete motu firmamenti mouentur ab oriy ente in occidens. ſed ꝓprijs motibus mouentur ab occidente in oriens. ſed iſti motus vident̉ eſſe cōtrarij. igitur ⁊c̄. Reſpondet ſanctus Thomas ꝙ illimotus videntur habere aliquā diuerſitatē. ſed tamē inillis nō eſt aliqua contrarietas ꝓpter tria. Primo. qꝛ illadiuerſitas nō eſt ẜm ꝯtrarios terminos. ſed ſolum ẜmcontrarias vias ꝑueniendi ad eundē terminum. qꝛ perdiuerſa hemiſperia. Scd̓o. qꝛ qͣꝫuis vterqꝫ motus ſit ſuper idem centrum. tamē vterqꝫ motus eſt ſuper alios ⁊alios polos. ergo nō ſunt contrarij. Tercio. quia illi motus nō ſunt in eodem circulo cum motus planetaꝝ ſintin inferioribꝰ. circulis. ⁊ ergo non eſt eadem diſtantia q̄tamē ad contrarietatē requiritur. ſicut patet in motibꝰrectis. quoꝝ contrarietas conſiſtit in diſtantia centri etcircumferentie.¶ Utꝝ motui circulari ſit aliquis moQQLtus contrarius. ¶ Pro reſponſionenotandū. ꝙ tripl̓r poteſt imaginari aliquē motum eē cōtrarium motui circulari Primo ꝙ ei opponat̉ motus rectus. ſicut exempli gratia ꝙ motui facto ſupra ſemicirculū opponat̉ motus factus ſuꝑ dyametrū Scd̓o poſſꝫimaginari ꝙ in partibꝰ circulatōnis eſſet contrarietasaltero iſtoꝝ trium modoꝝ quos ph̓us ex abundanti intextu ꝓſequitur Tercio ꝙ vna totalis circulatio ſit alteri totali circulatōni contraria. Sed ph̓us in om̄ibusiſtis imaginatōnibus oſtendit ꝙ motui circulari nō ſitalius motus contrarius. ergo a motu circulari debꝫ ſimpliciter ⁊ totaliter excludi contrarietas.NUIANOlocalium duo reqͥruntur. Pri¶ Qꝭ ad contrarietatem motuūmum ꝙ illi motus ſint ad loca contraria. Ratio. quia