Folio vij

et mobiliū ſe nō ꝯſequātur Dicendū ẜm doctoremꝙ ph̓us hic vtitur hac ꝓpoſitōne ꝙ ſi motus non ſuntꝯtrarij ꝙ etiam mobilia nō erunt ꝯtraria ſꝫ nō poſſunteconuerſo ꝙ ſi mobilia nō ſint contraria ꝙ ergo motusnō ſint contrarij. Sed contra hoc ſcd̓m procedit dicta¶ Et quando dicit̉ aer mouetur ſurſum exiſtens in loco aque ⁊ deorſum exiſtens in loco ignis. Sed illi motus ſunt contrarij circa idem mobile. ergo cōtrarietasmotuum nō ꝯſequitur contrarietatē mobiliū. Dicendumſimiliter ſicut dictum eſt. Uel aliter dicit̉ ꝙ illi motus ꝓprie nō ſunt oppoſiti. quia nō ſeruatur illa particula ad oppoſitōnem requiſita ad idem. quia ille motus ēſurſum reſpectu aque et terre ſed eſt deorſum reſpectuignis Et ſi iterum dicatur. Eadem anima moueturmotu virtutis et vicij qui tamē ſunt contrarij motus.Dicendū vt pͥus. Uel aliter dicendū cū doctore ſancto ꝙ huiuſmodi motus nō ſunt naturales ſꝫ volūtarij¶ Atuero ⁊ augmentabile om̄e augetur a cōnaturali adueniente et reſoluto in materiam:Huic aūt nō eſt ex quo factum eſt.Hic ꝯſequenter ph̓us oſtendit tercio per ratōnemquintum corpus eſſe diſtinctum a quatuor elementis.Et vtitur tali ratōne. Om̄e corpus augmentabile quoad aliquid eſt ſubiectum generatōni ⁊ corruptōi. ſꝫ corpus celeſte nō eſt ſubiectum generatōni. ergo nō eſt augmentabile vel diminuibile. Maior ꝓbatur. quia om̄ecorpus augmentabile augetur per appoſitōnem alicuius cōnaturalis aduenientis quod pͥus eſt diſſimile etfit ſimile per reſolutōem in materiam que materia depoſita forma pͥori aſſumit formam corporis augmentādi ſed in tali depoſitōne et aſſumptione eſt generatio etcorruptio. Minor patꝫ. quia in corpore celeſti nō ē dare aliquid ex quo ſit generatū vt oſtenſum eſt.Si aūt eſt ⁊ inaugmentabile ⁊ incorruptibi/le eiuſdem intellectus eſt ſuſcipere ⁊ inalterabile eſſe. Eſt quidem em̄ alteratio motus ẜm quale: Qualis aūt habitus quidem ⁊ diſpoſitōnesnō ſine his que ẜm paſſiones fiunt tranſmutationibus. puta ſanitas et languor. ẜm paſſionēaūt quecunqꝫ tranſmutantur phyſicoꝝ corporhabentia videmus om̄ia ⁊ augmentū ⁊ decrementū detinentiū. puta animaliū corpora ⁊ partes ip̄orum ⁊ plantaꝝ. ſimiliter aūt ⁊ elemētorūItaqꝫ ſiquidem circulare corpus neqꝫ augmentum habere cōtingit neqꝫ decrementū ratōnabile ⁊ in alterabile eſſe. Quod quidem igit̉ ſempiternū ⁊ neqꝫ augmentum habens neqꝫ decrementū. ſed inſenſibile ⁊ inalterabile ⁊ impaſſibile eſt pͥmum corpoꝝ Si quis ſuppoſitis creditmanifeſtum ex dictis eſt:Hic ph̓s tangit quartam differentiā quinti corporis ab alijs per hoc ꝙ eſt inalterabile. Dicens ꝙ eiuſdem ratōnis eſt eſtimare celum eſſe nō alterabile et nonaugmentabile ⁊ nō corruptibile. Probat ꝓpoſitum du

abus ratōnibus. Prima. quicqͥd eſt alterabile habet qͣlitates ẜm quas fit alteratio ſed celum non habet qualitates ẜm quas fit alteratio. igitur. Minor probatur. qꝛ qualitates ẜm quas fit alteratio ſunt paſſiones ⁊paſſibiles qualitates. Uel etiam ſunt habitus qui preſupponunt tranſmutatōnes ẜm paſſiones. Sicut ſanitas ⁊ languor p̄ſupponunt tranſmutatōnem calidi ⁊ frigidi humidi ⁊ ſicci. Sed ille qualitates nō ſunt in celo.cum eas ſemper ſequatur augmentum vel decrementūper rarefactōem vel ꝯdenſatōnem. Scd̓a ratio Quecūqꝫ alterantur augentur ⁊ diminuuntur. ſed celum nō augetur nec diminuitur vt patet ex dictis. igitur. Maiorꝓbatur inductiue. quia corpora animalium ⁊ ſimiliterplante alterantur ẜm tranſmutatōem paſſionū ⁊ in eiseſt ꝓprie augmentum. Similiter elementa alterant̉ ẜmcalidū et frigidū humidū et ſiccum. et illam alteratōemſequitur maior aut minor quantitas quod eſt quodāmodo augeri vel minui. Ex illis infert pͥmo ꝙ ſicut corpus circulariter motum nō ſubiacet augmento vel decremento ita nō ſubiacet alteratōni. Scd̓o epilogandoconcludit ꝙ ſi quis velit credere pͥoribus demonſtratonibus ⁊ eis proterue nō ꝯtradicere tunc oportet concedere ꝙ pͥmuꝫ corpus ſcꝫ celum ſit ſempiternum nō ſubiacens generatōi vel corruptōni et ꝙ nō habeat augmētum neqꝫ decrementū ⁊ ꝙ nō ſubiacet ſenectuti neqꝫ alterationi neqꝫ paſſioni.Celū alterat̉. gͦ hꝫ qͣlitates ẜm qͣs fit alteratōY ¶¶ An̄s ꝓbat̉. qꝛ manifeſte apparꝫ lunā a ſole illuminari et ꝑ vmbrā terre obſcurari Solo doctoris. duplexē alteratio. vna eſt paſſiua ẜm quam aliqͥd abijcit̉ ⁊aliud additur ſicut patꝫ de calefactōne aque que abijcitfrigiditatē et recipit caliditatē et hanc Areſtoteles excludit a corpore celeſti. Alia eſt alteratio ꝑfectiua quefit ẜm ꝙ aliquid ab alio ꝑficitur abſqꝫ alterius abiectione et illam nihil ꝓhibet eſſe in celo. quia vnum corpusceleſte recipit virtutem ab alio ẜm ꝯiunctōnes ⁊ variosaſpectus abſqꝫ abiectōne ꝓprie virtutis.3ͣ Elementa alterantur ⁊ tamē nō augent̉ neqꝫ diminuunt̉. ergo contra ſcd̓am rōem. Secunda pars ꝓbatur. quia augmentū fit per additōnemalicuius quod ꝯuertit̉ in ſubſtantiā illius quod auget̉.vt dicitur in libro de generatōne ⁊ in ſcd̓o de anima. ſedhec ſcientia ſolum habet locum in animalibꝰ et plantis.Dicendū ẜm doctorē ꝙ Areſtoteles hic attribuitmotum augmenti nō ſolum animalibꝰ ⁊ plantis. ſꝫ etiāelementis. quia accipit augmentatōnem cōmuniter ꝓquolibet motū quo aliquid ꝓficit in maiorem quantitatem. qꝛ nondū ꝑfecte explicauerat naturam ꝓpriā motus augmenti. ¶ Et quando dicitur ergo Areſtotelesin ſua ꝓbatōne p̄ſupponit falſum. Dicendū hoc eſt deconſuetudine Areſtotelis ante manifeſtatōnem veritatis vti in ſuis ꝓbatōnibus opinionibꝰ falſis quādo nontollunt virtutem ꝓbatōnis ſic aūt eſt in ꝓpolito. quia ſicut illud quod augetur per additōnem nō eſt liberumageneratōne et corruptōne ita nec illud quod augeturper rarefactōnem.¶ Uidetur aūt ⁊ ratio apparentibꝰ teſtificari ⁊ apparentia ratōni. Om̄es em̄ homines dedys habent exiſtimatōem. ⁊ omēs em̄ qui ſui

bb