QueſtioCLIX

deum quantum ad carētiam paſſionis. nō autem quātuꝫad hoc ꝙ deus ex iudicio punit. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙpaſſio ire vtilis eſt ſicut ⁊ omnes alij motus appetitꝰ ſenſitiui ad hoc ꝙ homo promptius exequatur id quod ratiodictat. alioquin fruſtra eſſet in homine appetituſ ſenſitiuꝰcum tamen natura nihilfaciat fruſtra. ¶ Ad. iij. dd̓m ꝙin eo qui ordinate agit iudicium rationis non ſoluꝫ eſt caſimplicis motus voluntatis. ſed etiam appetituſ ſenſitiuivt dictum eſt. ⁊ ideo ſicut remotio effectus eſt ſignumremotionis cauſe. ita etiam remotio ire eſt ſignū remotionis iudicij rōnis.¶ Queſtio. CLIXEinde conſideradueſt de crudelitate. Et circa hoc querunt̉ duoprimo vtrum crudelitas opponat̉ clementieſecundo de comꝑatione eius ad ſeuitiaꝫ vel feritatem.Ad primuꝫ ſic ꝓceditur.Uidetur ꝙ crudelitas non opponatur clementie. Dicitenim Seneca in. ij. de clementia. ꝙ illi vocantur crudeleſqui excedunt modum in puniendo quod contrariatur iuſticie. clementia aūt non ponitur parſ iuſticie ſed tꝑantieergo crudelitas non videtur opponi clementie. ¶ Pre.Hiere. vi. dicitur. Crudelis eſt ⁊ non miſerebitur. ⁊ ſic videtur ꝙ crudelitas opponatur miſericordie. ſed miſericordia non eſt idem clementie. vt ſupra dictum eſt. ergo crudelitas non opponitur clementie. ¶ Pre. Clementia conſideratur circa inflictionem penarum. vt dictum eſt. ſꝫ crudelitas conſideratur in ſubtractione beneficiorum. ẜm illud Prouer. xi. Qui aūt crudelis eſt etiam propinquosabijcit ergo crudelitas non opponit̉ clementie. ¶ Sꝫ ꝯͣeſt qd̓ dicit Seneca in. ij. de clęmentia ꝙ opponit̉ clemētie crudelitas que nihil aliud ē qͣꝫ attrocitaſ aī in exigēdispenis. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomen crudelitatis a crudeitateſumptum eſſe videtur. Sicut aūt ea que ſunt coacta ⁊ digeſta ſolent habere ſuauem ⁊ dulcem ſaporem. ita illa q̄ſunt cruda habent horribilem ⁊ aſperum ſaporem. dictuꝫeſt aūt ſupra. ꝙ clementia importat quandam animi lenitatem ſiue dulcedinem per quā aliquis eſt diminutiuꝰpenarum. vnde directe crudelitas clemētie opponitur. FAd .i. ergo dd̓m. ꝙ ſicut diminutio penarum que eſt ẜmrōnem pertinet ad epicheiā. ſed ip̄a dulcedo affectus exqua homo ad hoc inclinat̉ pertinet ad clementiam. ira etiāſuper exceſſꝰ penaꝝ quātū ad id quod exterius agitur pertinet ad iniuſticiam. ſed quantum ad auſteritatem animiper quam aliquis fit promptus ad penas agendaſ pertinetad crudelitatem. ¶ Ad. ij. dd̓m ꝙ miſericordia ⁊ clementia conueniunt in hoc ꝙ vtraqꝫ refugit ⁊ abhorret miſeriam alienam. aliter tn̄ ⁊ aliter. nam ad miſericordiam pertinet miſerie ſubuenire per beneficij collationem. ad clementiam aūt pertinet miſeriam diminuere per ſubtractionem penaꝝ. ⁊ quia crudelitas ſuperabundantiam in exigēdis penis importat directius opponitur clementie qͣꝫ miſericordie. tn̄ propter ſimilitudinem harum virtutum accipitur qn̄qꝫ crudelitas ꝓ īmiſericordia. ¶ Ad. iij. dd̓mꝙ crudelitaſ ibi accipitur ꝓ īmiſericordia ad quā pertinetbeneficia non largiri. qͣꝫuis etiam dici poſſit ꝙ ip̄a bn̄ficijſubtractio quedam pena eſt.Ad ſecundum ſic ꝓcedit̉Uidetur ꝙ crudelitas a ſeuitia ſiue feritatenon differatUni enim virtuti ex vna parte vnum vitium videt̉ eſſe

oppoſitum. ſed clementie per ſuperabundātiam opponit̉ ⁊ſeuitia ⁊ crudelitas. ergo videt̉ ꝙ ſeuitia ⁊ crudelitas ſintidem. ¶ Pre. Iſidorus dicit in li. etymologiaꝝ. ꝙ ſeuetus dicitur quaſi ſeuus ⁊ ferus. quia ſine pietate tenet iuſticiaꝫ. ⁊ ſic ſeuitia videtur excludere remiſſionem penarūin iudicijs quod pertinet ad pietatem. hoc aūt dictum eſtad ctudelitatē pertinere. ergo crudelitas eſt ideꝫ quod ſeuitia. ¶ Pre. Sicut virtuti opponit̉ aliquod vitium inexceſſu. ita etiā ⁊ in defectu. quod quidem cōtrariatur ⁊ ꝟtuti que eſt ī medio. ⁊ vitio quod eſt in exceſſu. ſed idē vitium ad defectum pertinens opponitur ⁊ crudelitati ⁊ ſeuitie. videlicet remiſſio vel diſſolutio. dicit enim Grego.xxxi. moral̓. Sit amor. ſed non emolliens. ſit rigor. ſed n̄exaſꝑans. ſit zelus. ſed non īmoderate ſeuiens. ſit pietas.ſed non plus qͣꝫ expediat parcens. ergo ſeuitia eſt idē crudelitati. ¶ Sed contra eſt quod Seneca dicit in. ij. declementia. ꝙ ille qui non leſus nec peccatori iraſcitur. nōdicitur crudelis. ſed ferus ſiue ſeuus. ¶ Rn̄. dd̓m ꝙ nomen ſeuitie ⁊ feritatis a ſimilitudine feraꝝ accipitur queetiam dicuntur ſeue. hmōi enim aīalia nocent hominibꝰvt ex eorum corꝑibus paſcantur non ex aliqua iuſticie cācuius conſideratio pertinet ad ſolā rōnem. ⁊ ideo ꝓprie loquendo feritas vel ſeuitia d̓r ẜm quā aliquiſ in penis inferendis nō cōſiderat aliquā culpam eius qui punitur. ſedſolum hoc ꝙ delectatur in hoīm cruciatu. ⁊ ſic patet ꝙ cōtinetur ſub beſtialitate nam talis delectatio non eſt humana ſed beſtialis ꝓueniens vel ex mala conſuetudine. vl̓ excorruptione nature. ſicut ⁊ alie hmōi beſtiales affectiōesſed crudelitas non ſolum attēdit culpam in eo qui punitur. ſed excedit modum in puniēdo. ⁊ ideo crudelitas differt a ſeuitia ſiue feritate ſicut malicia humana a beſtialitate. vt dicit̉ in. vi. ethicoꝝ. ¶ Ad .i. ergo dd̓m ꝙ clemēnia eſt virtus humana. vnde directe ſibi opponitur crudelitas que eſt malicia humana. ſed ſeuitia vel feritas continetur ſub beſtialitate. vnde non directe opponitur clemētie. ſed ſuꝑexcellentiori virtuti quā phūs vocat heroycamvel dn̄icam. que ẜm nos videtur pertinere ad dona ſpūſſācti. vnde poteſt dici ꝙ ſeuitia directe opponitur dono pietatis. ¶ Ad. ij. dicendum ꝙ ſeuerus non dicitur ſimpliciter ſeuus. quia hoc ſonat in vitium. ſed dicitur ſeuus circa feritatem propter aliquam ſimilitudinē ſeuitie que nōeſt diminutiua penarum. ¶Ad. iij. dd̓m ꝙ remiſſio ī puniendo nō eſt vitium niſi inquantum p̄termittitur ordoiuſticie quo aliquis deberet puniri propter culpam quamexcedit crudelitas. ſeuitia aūt penitus hunc ordinē non attendit. vnde remiſſio punitionis directe opponitur crudelitati. non aūt ſeuitie.¶ Queſtio. CLX.Einde ꝯſideraduꝫeſt de modeſtia. Et primo de ip̄a in cōi. ſcd̓ode ſingulis que ſub ea continentur. Circa primum queruntur duo. primo virū modeſtia ſit ꝑs tꝑantie. ſecundo que ſit materia modeſtie.Ad primuꝫ ſic precediturUidetur ꝙ modeſtia non ſit pars tꝑantie. Modeſtia em̄a modo dicitur. ſed in omnibꝰ virtutibus requirit̉ modus. nam virtus ordinatur ad bonū. bonum aūt vt Aug.dicit in li. de natura boni. conſiſtit in modo. ſpē. ⁊ ordīe.ergo modeſtia eſt generalis virtꝰ. non ergo debet poni ꝑstꝑantie. ¶ Pre. Laus tꝑantie videtur conſiſtere p̄cipueex quadā moderatione. ex hac aūt ſumit̉ nomē modeſtie.

aa